برنج باران

بارندگی برکت را به دامان شالیکاران شمالی سرازیر کرد

این روزها، روزهای برداشت برنج از شالیزارهای گیلان و مازندران است و البته خودشان می‌گویند که زندگی شمالی‏ها امسال در شالیزارها جریان داشت و نه در کوچه و خیابان‌ها! امسال باران خوب بارید و شمالی‌ها هرچه زمین داشتند و ‏نداشتند زیر کشت برنج بردند، آن‌قدر که وزارت کشاورزی اعلام کرد شالیزارهای شمال امسال دو برابر شده‌اند. براساس ‏گزارش وزارت کشاورزی پارسال تنها 400‌هزار هکتار از زمین‌های کشاورزی شمال ایران زیر کشت رفت، اما امسال 850 ‏هزار هکتار زیر کشت برنج رفته و پیش‌بینی شده که تولید برنج حدود یک‌میلیون تن بیشتر از سال‌های گذشته باشد ‏و به دو‌میلیون و 600‌هزار تن برسد.این یعنی این‌که تقریبا به اندازه یک‌سال تمام ایرانی‌ها برنج تأمین است و نیازی به ‏واردات نیست.

جالب است بدانید تا پیش از این سیلاب‌های بهاری، ایرانی‌های زیادی را نگران شمال و شالیزارهایش کرده ‏بود. خود شمالی‌ها هم می‌گفتند که زمان سیل در مرحله نشاگیری بودند و فکر نمی‌کردند که آسمان به جای بلا، برایشان برکت ‏بیاورد. ‏
با این حال شمالی‌ها می‌گویند برخلاف تصور خیلی‌ها، برنج سودآورترین محصول کشاورزی نیست و کیوی و پرتقال را ‏ترجیح می‌دهند. زیرا به عمل آوردن کیوی و پرتقال هم ساده‌تر است و هم امکان صادرات دارد. ‏

زمین‌های خشکیده زنده شد

زمین‌های خشکیده پارسال، امسال به زیر کشت برنج درآمدند. غلامعلی قربانی، عضو هیأت مدیره انجمن برنج ایران به ‏‏«شهروند» گفت: «برخی از شالیکاران که به دلیل خشکی، زمین‌های خود را رها کرده بودند و به کسب و کاری دیگر مشغول شده ‏بودند، امسال به دلیل بارندگی‌های خوب به سمت کشت محصول پر آب‌بر برنج روی آوردند و در ماه‌های گذشته زندگی نه در ‏شهرها بلکه در مزارع کشت برنج جریان داشت.»‏
‏ او 98 را‌ سال پر باری برای برنج‌کاران شمالی دانست و گفت: «معمولا کشاورزان از هر هکتار از زمین‌هایشان دو تن برنج ‏برداشت می‌کردند، اما حالا میزان برداشت برنج 250 الی 300‌هزار کیلو بیشتر شده و به 2.3 تن رسیده است. با وجود این، هنوز ‏برنج‌کاران شمالی معیشت‌شان در خطر است.» به گفته او، تولید هر کیلو برنج درجه یک برای کشاورز چیزی حدود 16‌هزار ‏تومان تمام می‌شود و حدود 19‌هزار تومان به دلال می‌فروشد. ‏

سود یک فصل زحمت فقط 6‌میلیون تومان ‏

زمین‌های شمالی‌ها آنقدرها بزرگ نیست و همین مسأله روی میزان سودشان از برنج کاری به شدت تأثیر می‌گذارد. آن‌گونه که ‏آمارها نشان می‌دهد متوسط مساحت شالیزارهای برنج در استان‌های شمالی 0.7 هکتار است. یک حساب کتاب ساده نشان می‌دهد ‏که اگر هر کشاورز از زمین خود حدود 1.6 تن برنج برداشت کند و قرار باشد سود هر کیلوگرم آن را 3هزار تومان در نظر ‏بگیریم، حاصل زحمت یک فصل کشاورز چیزی حدود 4.8‌میلیون تومان خواهد بود که اگر درآمد حاصل از فروش نیم دانه را ‏هم بیفزاییم درنهایت حدود 6‌میلیون تومان دست کشاورز را می‌گیرد. ‏
موسوی که شالیکار نمونه کشور شناخته شده است با انتقاد از سود پایین فروش برنج برای کشاورز، به «شهروند» می‌گوید: «بیشتر ‏کشاورزان شمالی که شغل دیگری ندارند و تنها از محل کشت برنج امرار معاش می‌کنند، زیر خط فقر هستند و معمولا ‏ناچارند در نیمه دوم‌سال هزینه‌های زندگی خود را از محل کارگری تأمین کنند.» ‏

کیوی جذاب‌ترین محصول برای شمالی‌ها

این اعداد به خوبی نشان می‌دهد که برخلاف آن‌چه تصور می‌شود سود کشت برنج برای کشاورز خیلی هم بالا نیست، اما از ‏آنجایی که برنج محصولی استراتژیک است، وزارت جهاد کشاورزی اجازه تغییر کاربری شالیزارها را نمی‌دهد. ‏جمیل علیزاده شایق،دبیر انجمن برنج ایران که راهکار کاهش قیمت تولید برنج را استفاده از ماشین‌آلات مکانیزه می‌داند، گفت: «طبق برنامه‌ریزی ‏ارگان‌های مربوطه قرار بود که در‌سال جاری کشت برنج توسط ماشین‌آلات مکانیزه صورت بگیرد، اما با افزایش چند برابری ‏قیمت این ماشین‌آلات، توانایی خرید آنها بسیار کم شد که این موضوع نیز به افزایش قیمت برنج دامن زده است‎.»
شایق با بیان این‌که افزایش میانگین سنی شالیکاران از دیگر دلایلی است که منجر به بالا رفتن قیمت تمام شده تولید برنج شده است، گفت: «‏میانگین سنی شالیکاران به دلیل عدم فعالیت بیشتر جوانان در این حوزه بالا رفته که این موضوع باعث کاهش ‏جمعیت شالیکار و افزایش دستمزد آنها شده که نهایتا به افزایش قیمت نهایی برنج در بازار ختم می‌شود.» این مقام مسئول البته ‏تاکید کرد: «باتوجه به این‌که بیش از ۷۵‌درصد از هزینه تولید را دستمزد کارگران دربر می‌گیرد، با مکانیزه شدن کشت محصولات ‏کشاورزی به‌خصوص محصول برنج، قیمت نهایی محصول تا حد زیادی کاهش خواهد یافت.‏»
‏ کشاورز نمونه شمالی با اشاره به این مطلب گفت: «درحال حاضر کیوی سودآورترین محصول کشاورزی استان‌های شمالی است ‏که معمولا باغداران سود خوبی از فروش آن کسب می‌کنند. سود پرتقال از کیوی خیلی پایین‌تر است، اما در مقابل زحمت خیلی ‏کمی هم دارد. اما برنج با وجود زحمت و دردسر زیاد، سود خیلی کمی دارد.‏»

98‌درصد برنج‌کاران، درگیر دلال‌ها

 

ایرانی‌ها چقدر برنج می‌خورند؟

بررسی میزان مصرف سالانه برنج در کشور نشان می‌دهد به‌طور میانگین سالانه حدود سه‌میلیون تن برنج در کشور مصرف ‏می‌شود که کسری برنج تولیدی از خارج از کشور وارد می‌شود. براساس آمار به دست آمده از گمرک ایران، در‌سال ۹۷ بیش ‏از یک‌میلیون و ۶۰۰‌هزار تن برنج به ارزش یک‌میلیارد و ۶۲۲‌میلیون دلار از کشورهای تایلند، پاکستان، هند، امارات متحده ‏عربی، ترکیه و سنگاپور به کشور وارد شده است. بخشنده معاون وزیر جهاد کشاورزی می‌گوید که در نیمه نخست امسال هم ‏حدود 960‌هزار تن برنج خارجی وارد کشور شده است. البته شالیکارها معتقدند که واردات این همه برنج نیازی نبود و این به ‏زیان کشاورزان است.‏
جمیل علیزاده شایق، دبیر انجمن تولیدکنندگان برنج درحالی‌که تولید امسال را چیزی حدود 2‌میلیون و 200‌هزار تن اعلام می‌‏کند، به «شهروند» می‌گوید: «براساس آمار رسمی مرکز آمار، سرانه مصرف برنج هر نفر، ۳۵ کیلوگرم است و براساس نیاز ‏جمعیت ۸۳میلیونی کشور، تولید دو‌میلیون و ۹۰۰‌هزار تن برنج، کافی است و نیازی به واردات برنج نداریم، اما متاسفانه ‏مسئولان هیچ‌گاه توجهی به ظرفیت تولید داخل ندارند و واردات بی‌رویه برنج سال‎هاست دامن‌گیر کشاورزان است.» ‏
آمار گمرک از میزان صادرات برنج در‌سال گذشته نشان می‌دهد حدود دوهزار تن برنج به ارزش ‏سه‌میلیون و ۵۱۵‌هزار دلار در‌سال ۹۷ از ایران به کشورهای عراق، قطر، کانادا، اتریش، آلمان، سوئد، جمهوری چک، ‏استرالیا، افغانستان و بسیاری از کشورهای اروپایی و آسیایی صادر شده است. ‏

برداشت برنج تمام نشده، کشاورزان محصول خود را به کارخانه‌دارها و دلال‌ها پیش‌فروش می‌کنند. عضو هیأت مدیره انجمن ‏برنج ایران می‌گوید که تنها 2‌درصد برنج‌کاران توان این را دارند که محصول خود را دپو و در ماه‌های آینده که قیمت‌ها به ‏مراتب مناسب‌تر است، روانه بازار کنند. موسوی کشاورز نمونه استان‌های شمالی از محدود شالیکارانی است که به گفته خودش ‏حاضر نیست محصولی را که 6 ماه برای آن زحمت کشیده برای فروش به دلال‌ها بسپارد. او به «شهروند» می‌گوید: «حاضر ‏نیست نتیجه زحمت‌هایش به جیب واسطه‌ها برود.او برنج خود را در مغازه کوچک خود در رودسر دارد و به همان ‏قیمت 19‌هزار و 500 تومان عرضه می‌کند. این درحالی است که دلال‌ها همین برنج را به قیمت بالای 21‌هزار تومان می‌‏فروشند.» او که به گفته خودش مشتریان خودش را دارد، ادامه داد: «به همین دلیل هر روز تعداد زیادی سفارش از تهران دارم که ‏به همین قیمت برنج درجه یک را برایشان ارسال می‌کنم، فقط به ازای هر کیلو باید حدود 500 تومان کرایه باربری بدهند.» ‏

اجاره شالیزار نمی‌صرفد

کشت برنج کار سخت و طاقت‌فرسایی است و زمین‌دارهایی که سن و سالی از آنها گذشته دیگر قادر به کشت این محصول ‏نیستند. از طرفی هم به دلیل سود پایین و ریسک بالای کشاورزی در ایران، کسی حاضر به اجاره شالیزارها نیست. به گفته ‏موسوی، یک‌سال مثل 98 تولید بیشتر می‌شود، یک‌سال خشکسالی می‌شود، یک‌سال هم برنج را آفت می‌زند. به همین دلیل ‏کسی حاضر نیست زمین را اجاره کند و معمولا به صورت مناقصه‌ای کار می‌کنند. بدین صورت که نصف محصول را به مالک ‏و نصف دیگر را به کسی که روی زمین کار کرده، می‌دهند. ‏

ممکن است به این مطالب نیز علاقه‌مند باشید

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

از اینکه دیدگاه خود رو با ما در میان گذاشتید، خرسندیم.