باید واقع‌بینانه با اربعین روبه‌رو شد

واکاوی عملکرد دستگاه‌های ‌اجرایی در اربعین حسینی در گفت‌وگوی شهروندآنلاین با حمید مکارم، سرکنسول ایران در نجف ‏

همه‌ ساله زائران بسیاری از کشورهای مختلف فاصله نجف تا کربلا را ،که ٨٠ کیلومتر ‏است، پیاده طی می‌کنند که از راهپیمایی‌های عظیم در ‏جهان به‌شمار می‌آید. در اواخر دهه ٨٠ میزان زائران ایرانی در این راهپیمایی نزدیک به صد ‏هزار نفر بود، اما در سال‌های اخیر تعداد زائران ایرانی در این راهپیمایی عظیم افزایش ‏چشمگیری داشته است. برگزاری این همایش بزرگ انسانی بی‌شک همت و مشارکت بسیاری از ‏دستگاه‌ها و نهادهای اجرایی را می‌طلبد. بر اساس گزارش‌های ارایه شده، امسال نیز تعداد زائران در این ‏رویداد معنوی با رشد چشمگیری همراه بود. طبق آمارهای ارایه شده، بیش از 3‌میلیون زائر ایرانی ‏در اربعین امسال در کشور عراق حضور داشته‌اند. اگر چه در این رویداد معنوی از شهرداری گرفته تا ‏بسیج، دانشگاه‌ها و… مشارکت داشته‌اند، اما با توجه به این میزان حضور، ضرورت دارد دستگاه ‏اجرایی کشور برنامه‌ریزی‌ها و تمهیدات بیشتری را برای برگزاری هر چه بهتر این راهپیمایی مدنظر ‏داشته باشد.

شهروندآنلاین در این‌باره با حمید مکارم، سرکنسول ایران در شهر ‏نجف گفت‌وگو کرده است. حمید مکارم در این گفت‌وگو بعد از بررسی و واکاوی فعالیت‌های جمهوری اسلامی ایران در ‏اربعین به نقش رسانه‌‌ها در نمایش زیبایی این راهپیمایی معنوی اشاره می‌کند.

  • در گفت‌وگوی کوتاهی که با برخی رسانه‌ها داشته‌اید، از ‏اطلاع‌رسانی ضعیف در اربعین گلایه کردید.
    بله، به‌عنوان مخاطب، از رسانه‌ها انتظاراتی دارم که امیدوارم در سال‌های آینده محقق ‏شود.‌‏
  • دقیقا چه انتظاری؟
    انتظار من این است که در موضوع اربعین ریزتر‌ ورود کنند و جزیی‌تر ببینند.‏ ما در اربعین ‏زیبایی‌هایی را می‌بینیم که معمولا به تصویر کشیده نمی‌شود. آن هم که نشان داده می‌شود یک‌هزارم ‏این زیبایی‌هاست‌. اگر نظام اطلاع‌رسانی اربعین روند بهتری پیش‌ بگیرد، قطعا مشكلات كمتر می‌شود. ‏رسانه‌ها می‌توانند زیبایی اربعین را در قاب رسانه‌ای خود بازنشر کنند.‏
  • مثلا‎؟
    ببینید! مثلا من چند شب پیش از سمت طریق علما به سمت کربلا حرکت کردم‌. دو مسیر وجود دارد؛ یکی مسیر عادی است و دیگری مسیر طریق علماست. مسیر عادی همان مسیر ‌جاده‌ای است ‏که بیشتر زائران آن مسیر را طی ‌می‌کنند اما مسیر طریق علما عبور از نخلستان‌های میان ‏نجف و کربلاست. مسیر فوق‌العاده زیبایی است که همسو با زیبایی ظاهری، دارای زیبایی معنوی ‏بسیاری است که قابل لمس است.
    در مسیر طریق علما نوع استقبال عشایر از زائران اباعبدالله(ع) ‏بسیار دیدنی و خاص است. این‌ مردمان هر چه دارند و ندارند در طبق اخلاص می‌گذارند. درِ ‏همه خانه‌ها باز است‌. در این مسیر وفور نعمت، اطعام و پذیرایی‌‌های بی‌شماری می‌بینید. ‏هر منطقه عشیره خاص خود را دارد. به‌عنوان مخاطب دوست دارم، ببینم ‏رسانه‌ها همدلی میان عشایر را چگونه به تصویر می‌کشند؟ رسانه‌ها باید بیشتر به ‏مواکب و خانه‌ها ورود کنند، این‌ موارد را به تصویر بکشند و تعاملات میان میزبان و ‏میهمان را نشان دهند.‏
  • ‎ ‎رویکرد رسا‌نه‌های عربی به مسأله اربعین چگونه است؟
    اربعین تجلی‌گاه همدلی است، اما این رفاقت و همدلی درحالی است که صدها رسانه اعم از عربی و ‏غیرعربی در طول ‌سال علیه تشیع، علیه وحدت عراقی و ایرانی و …تبلیغ منفی و تولید ‏محتوا می‌کنند. البته بی‌تردید اقدامات تخریبی این رسانه‌ها نمی‌تواند روابط ریشه‌دار میان دو ملت ‏و دو دولت ایران و عراق را مخدوش کند.‏‎ ‎
  • حتی رسانه‌های عراقی؟
    بله، البته منظور ما رسانه‌هایی است که در عراق فعالیت می‌کنند، نه این‌که در حمایت دولت عراق ‏باشند. آنها علیه دولت عراق هم برنامه می‌سازند. رسانه‌های بسیاری در دنیا از وحدت دو جامعه ایران و ‏عراق ناراحت هستند و اختلافات را پررنگ می‌کنند. اما اربعین که می‌آید همه این را می‌‌شوید‌ و ‏می‌برد و دو ملت ‌را به هم نزدیک‌تر می‌کند‎.‎
  • بیش از دو ملت‎…‎
    بله، بهتر است بگویم ده‌ها ملت و قوم‎.‎
  • اگر موافق هستید، در مورد این همدلی‌ و رفاقت مصداقی‌تر صحبت کنیم.

به‌عنوان مخاطب دوست دارم، ببینم ‏رسانه‌ها همدلی میان عشایر را چگونه به تصویر می‌کشند؟ رسانه‌ها باید بیشتر به ‏مواکب و خانه‌ها ورود کنند، این‌ موارد را به تصویر بکشند و تعاملات میان میزبان و ‏میهمان را نشان دهند.‏

به طور مثال عرض می‌کنم، چند روز پیش بچه‌ سه‌ساله‌ای گم شده بود. پدر و مادرش مضطرب آمدند ‏به محل سر کنسولگری ما در نجف و اعلام مفقودی کردند. فردای آن روز پیرمرد و پیرزنی عراقی ‏به همراه کودکی به دفتر ما مراجعه کردند و گفتند: «ما این بچه را پیدا کرد‌ه‌ایم.» تماس‌ گرفته شد ‏و پدر و مادر ایرانی مراجعه کردند. اما نکته‌ای که می‌خواهم عرض کنم این است که این کودک به‌حدی با ‏این خانواده عراقی اُنس گرفته بود که از آغوش این پیرمرد‌ و پیرزن بیرون نمی‌رفت‎. نمی‌توان توصیف ‏کرد که مردم عراق چه میزان به اسم زائر امام حسین(ع) به میهمانان محبت می‌کنند‎. من به کشورهای بسیاری ‏سفر کرد‌ه‌ام.
این را به دور از هر اغراق و گزافی می‌گویم کَرَمی که عراقی‌ها دارند در هیچ ‏کشوری ندید‌ه‌ام‎. به همین قدر بسنده کنم که من این حجم از اطعام و پذیرایی‌ را جایی ندیده‌ام. این‌جا از ‏کودک عراقی تا پیرمرد و پیرزن همه در اربعین حسینی مشارکت دارند. کودکان عراقی در طول ‌سال قلکی کنار می‌گذارند و رویش می‌نویسند، هذا للحسین: برای امام حسین (ع). با این فرهنگ بزرگ ‏می‌‌شوند. این زیبایی‌ها باید با خلاقیت اهالی رسانه بیشتر به تصویر کشیده شود.‎ ‎

  • در مورد مسأله گمشدگان در اربعین صحبت کنیم. جمعیت هلال‌احمر در طرحی با عنوان ‏بازپیوند خانواده در این مسأله ورود پیدا کرده است‎.
    بله، این طرح عمر کوتاهی دارد. امیدواریم جمعیت هلال‌احمر در این زمینه فعالیت بیشتری داشته باشد. ‏تمام دستگاه‌ها باید به این مسأله ورود کنند. باید آموزش‌های لازم به زائران ارایه شود‎. مسأله‌ گمشدگان ‏یکی از معضلاتی است که انرژی بسیاری از دستگاه‌های اجرایی ما می‌گیرد. این موضوع باید با رویکردی ‏آموزشی تبلیغ شود.
    همه‌ زائران ایرانی‌ در جیب و کوله‌شان، اسم‌، شماره گذرنامه و شماره یکی از ‏نزدیکان‌شان را در ایران بنویسند. همین الان تاکسی‌ای آمد و کوله‌پشتی‌ای را به کنسولگری ‏تحویل داد. اتفاقا صاحب آن چند روز گذشته از ایران زنگ زد و اعلام کرده بود که کیف مدارکم ‏را گم کرد‌ه‌ام، اما خُب این اتفاقی بود و ما در موارد دیگر باید با پیگیری‌های بسیاری ‌صاحب اشیای ‏گمشده را پیدا کنیم. حتی متوفیانی داشته‌ایم که هیچ مدرکی همراه آنان نبوده و برای دستگاه‌های دولتی‏ احراز هویت و شناسایی این افراد زمان‌بر است. وقتی پیرمردی در موکبی فوت می‌کند و هیچ فردی ‏همراهش نیست، انرژی زیادی از ما می‌گیرد. البته دستگاه‌‌های اجرایی هم می‌توانند برای ‏هر زائر پلاک یا کارت شناسایی تهیه و زائران را ملزم به استفاده از آن کنند.
  • زائران به چه نحوی می‌توانند اشیای گمشده خود را پیگیری کنند؟
    اگر در ایران هستند، برای پیدا کردن وسیله گمشده خود، به دفاتر وزارت خارجه در استان‌های ‏مختلف مراجعه کنند. البته ما ساختاری با همکاری نیروی انتظامی برای تحویل این اشیا فراهم ‏کرده‌ایم و سعی می‌کنیم شماره تماسی از افراد پیدا کنیم. اما اگر زائر در عراق است به نزدیک‌ترین ‏کنسولگری مراجعه کند.
  • در مورد در راه ماندگان صحبت کنیم‎.
    بله؛ متاسفانه امسال تعداد در راه ماند‌گان بیشتر از سال‌های قبل بود. معمولا کیف یا ‏پول‌شان به سرقت رفته یا گم شده بود. ما از قبل برنامه‌ریزی برای انتقال این در راه‌ماند‌گان ‏مشخص کرده‌ بودیم‎. ‎پس از احراز هویت این هم‌وطنان را با خودرو به مرز منتقل می‌کنیم. ‏در آن‌جا هم خودروهایی هماهنگ شده‌اند تا زائران را به شهرشان برسانند. همچنین با برخی از ‏شرکت‌ها و صراف‌ها هماهنگ کرده‌ایم تا مبلغی را به طور ارادی برای افرادی که در ایران دارایی ‏و توانمندی مالی لازم دارند، ارایه ‌بدهند. آن زائران با ایران تماس گرفته و این مبالغ را به ‏حساب شرکت‌ها واریز می‌کنند. یعنی با کسی که تمکن مالی دارد همکاری می‌کنیم تا از ‏حساب خودش در این‌جا مبلغی را برداشت کند. اما خُب ما نمی‌توانیم از پول بیت‌المال هزینه‌ ‏اضافی بدهیم. مثلا برخی از زائران انتظار دارند مقداری پول برای زیارت به سامرا و کاظمین ‏به آنها بدهیم. ما چنین امکان و اجازه‌ای نداریم. از لحاظ شرعی هم قاعدتا نمی‌توان ‏برای زیارت مستحب از بیت‌المال هزینه کرد.

برخی از زائران انتظار دارند مقداری پول برای زیارت به سامرا و کاظمین ‏به آنها بدهیم. ما چنین امکان و اجازه‌ای نداریم. از لحاظ شرعی هم قاعدتا نمی‌توان ‏برای زیارت مستحب از بیت‌المال هزینه کرد

  • آمار مشخصی از در راه‌ماندگان دارید؟
    معمولا خودروهایی آماده داریم که هر روز به‌طور متوسط چند زائر را به مرز منتقل می‌کند. ‏در مجموع در این مدت نزدیک به 60 در راه‌مانده با همراهی کنسولگری به ایران بازگشتند‎.‎
    یکی از مشکلات زائران در عراق حمل‌ونقل است، برخی از زائران گلایه داشتند که تعداد خودروهای موجود در عراق پاسخگوی میزان زائران اربعین نیست.
    از ایران حدود ۱۲۰۰ اتوبوس وارد عراق شده است. اما این حجم مسافر غیرپیش‌بینی بود، حضور جمعیتی نزدیک به 10‌میلیون در عراق در اربعین حسینی طبیعتا باعث چنین مشکلاتی می‌شود، ‏یعنی اصلا امکانات زیرساختی عراق جوابگوی این میزان زائر نیست. لذا تا زمانی که جاده‌ها ‏عریض نشود و زیرساخت‌های مناسب جمعیت فراهم نباشد، ما با این مشکلات روبه‌رو ‏هستیم‎.‎
  • به نظر شما چگونه باید این مسأله را حل کرد؟
    ما باید واقع‌بینانه با اربعین روبه‌رو شویم. نمی‌توان گفت با این شرایط فعلی، 10‌میلیون زائر از ایران به ‏زیارت عتبات بیایند؛ این منطقی نیست. میزان حضور زائر و ظرفیت و امکانات کشور عراق با هم ‏همخوانی ندارد، به همین منظور قدری باید با احتیاط عمل کرد. به‌طور مثال باید ‏برنامه‌ریزی‌هایی در مورد زمان حضور و ورود و خروج زائر داشته باشیم. تقسیم‌بندی‌ها در مورد ‏حضور زائران در اربعین صورت بگیرد و حتی شاید نیاز به سهمیه‌بندی باشد‎. مثلا زمان‌بندی کنیم تا هر ‏زائری بیشتر از پنج روز در ایام اربعین نماند. درحال حاضر دستگاه‌های اجرایی ما دقیقا نمی‌دانند در اربعین ‏هر‌سال چه میزان زائر به عراق وارد می‌شود، سه میلیون؟ چهار میلیون؟ به‌هرحال برای ارایه خدمات ‏دستگاه‌ها نیازمند برنامه‌ریزی هستند.‏
  • به بحث زباله و پسماندهای‌ غذایی در شهرهای عراق اشاره داشتید، دستگاه‌های اجرایی ‏ایران برای حل این موضوع در اربعین چه برنامه‌ریزی داشته‌اند‎؟
    تعداد بسیاری از خودروهای حمل زباله از ایران به کشور عراق آمده است؛ اما با وجود کمک‌های بسیار به ‏علت نبودن مسأله بازیافت در عراق، این موضوع به‌طور کامل حل نشده است.
  • بحث فرهنگی- آموزشی نیز در این خصوص انجام شده است؟
    متاسفانه کار آموزشی و فرهنگی ما در اربعین بسیار کم است. نیازمند سلسله آموزش‌هایی هستیم ‏ تا اختلاف فرهنگی میان دو ملت موجب تنش نشود. آموزش‌های پیش از سفر و ‏آگاهی بخشی به زائران می‌تواند از دامنه این مشکلات بکاهد. اگر نظام اطلاع‌رسانی اربعین را بهتر برای ‏مردم خودمان پیش‌بینی كنیم، مشكلات كمتر می‌شود. جاده‌های این‌جا هم مناسب این همه خودرو و ‏اتوبوس نیست؛ بنابراین، میزان تصادفات بالا می‌رود و اینها را باید به زائران بگوییم كه در مراسم ‏اربعین در عراق با چنین وضعی روبه‌رو می‌شوند. دلیل بسیاری از مشكلات زائران ایرانی در داخل ‏عراق، اطلاع‌رسانی ضعیف و نداشتن آگاهی از فرهنگ، سنت‌ها و حساسیت‌ها و نیز قوانین و ‏مقررات این كشور است‎.‎
  • مثلا؟
    مردم ما از برخی قوانین عراق، مطلع نیستند. به‌طور مثال در عتبات کسی اجازه ‏ندارد، کیف یا وسیله‌ای را که روی زمین افتاده بردارد. همین مسأله ساده باعث مشکلاتی برای ‏زائران می‌شود که با آموزش می‌توان آن را حل کرد‎.
  • چنین مواردی داشته‌ایم؟
    بله؛ البته ما پیگیر این موارد هستیم. وکیل ما سریعا اقدامات لازم را برای حل این مشکل انجام می‌دهد. ‏الحمدلله، امسال با تعامل بهتری که انجام گرفت بسیاری از این مسائل و موارد حل شد. البته به ندرت ‏مواردی داشتیم که جرم در آن صورت گرفته باشد. مثلا قاچاق مواد مخدر که آن هم طبق قوانین عراق و ایران ‏پیگیری می‌شود.‏
  • یکی از دستگاه‌های خدمت‌رسان در اربعین جمعیت ‌هلال‌احمر است، اقدامات این سازمان ‏مردم نهاد را چطور دیده‌اید؟
    همین موضوع که ذکر کردم را هم باید در مورد جمعیت هلال‌احمر تکرار کنم. این دستگاه ‏اجرایی هم آمار دقیقی از میزان زائر پیش از شروع اربعین ندارد. من وقتی خودم را جای مدیران ‏این جمعیت می‌گذارم، درک می‌کنم که برنامه‌ریزی و پیش‌بینی برای ارایه خدمات چقدر دشوار است. به ‏طور مثال، امسال جمعیت هلال‌احمر نیروهای عملیاتی خود اعم از پزشکان و پرستار و امدادگر را ‏افزایش داد، اما باز هم میزان زائر به‌حدی زیاد بود که همین افزایش هم در برخی اوقات جوابگو نبود. ‏
    مثلا ما نمی‌توانیم دقیقا بگوییم چه میزان آمبولانس نیاز داریم؟ البته این دوستان شبانه‌روز کار می‌کنند ‏و توانستند با سرعت پاسخگوی نیازها باشند. حمایت و خدمات دولت ایران و عراق و نیز زحمات و تلاش‏های گروه‌های مردمی و مواكب دو كشور در برگزاری اربعین امسال شایسته تقدیر است. امسال برای ‏خدمات‌رسانی به زائران ایرانی در عراق همه زحمت كشیدند و نباید با طرح برخی مسائل این زحمات ‏را تضییع كرد. ما پیشنهادهایی هم به مسئولان جمعیت هلال‌احمر برای خدمت‌رسانی بهتر ارایه کرده‌ایم‎.
  • چه پیشنهادهایی؟
    پیشنهاد می‌کنم، جمعیت ‌هلال‌احمر‌ سال آینده در تمام بیمارستان‌های عراق خصوصا شهرهایی که زائران ‏ایرانی مراجعه دارند، نماینده‌ای مستقر داشته باشد. پیشنهاد دوم، حضور تعدادی از پزشکان و مترجمان ‏ایرانی در بیمارستان‌های عراق است. بارها از استانداری نجف با ما تماس گرفته‌اند که بیمارستان‌های ‏نجف مملو از بیماران عراقی و ایرانی است، اگر شما کادر پزشکی مازاد دارید با ما همکاری کنید. پیشنهاد سوم من در مورد ورود دارو از طریق هوایی است. این‌جا قوانین گمرکی خاص خود را دارد، این ‏موضوع نیز باید از قبل هماهنگ شود تا در ترخیص دچار مشکل نشویم‎.
  • آیا امکان فعالیت درمانی مستمر دستگاه‌های‌اجرایی کشور برای خدمت‌رسانی به زائران در ‏عراق فراهم است؟ ‏
    بله؛ به‌طور مثال در طول‌سال جمعیت هلال‌احمر پیگیری‌های لازم خود را برای خدمت‌رسانی انجام می‌دهد. این ‏مجموعه پایگاهی ثابت در نزدیکی حرم حضرت علی (ع) دارد که طبق موافقت با دولت عراق، ‏بیماران عراقی را هم می‌پذیرد.
  • تاسیس بیمارستان هم در عراق امکان‌پذیر است؟
    بیمارستان خارجی طبق قوانین عراق به ثبت می‌رسد، ظاهرا مسئولان جمعیت هلال‌احمر هم به دنبال این ‏موضوع هستند. البته ما در این موضوع فقط حلقه واسطه هستیم؛ یک تیم از مسئولان ایرانی و عراقی ‏این مسأله را دنبال می‌کنند. ما هم سعی می‌کنیم، زبان مشترک میان دو طرف ایجاد ‌کنیم.
ممکن است به این مطالب نیز علاقه‌مند باشید

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

از اینکه دیدگاه خود رو با ما در میان گذاشتید، خرسندیم.