٧٠ هزار میلیارد تومان خسارت ٦ زلزله بزرگ

٦ زلزله مخرب حدود ٣٥٠‌هزار واحد مسکونی را تخریب کرده است

روستاییان اولین قربانیان زلزله‌های ایران هستند. قربانیانی که در خانه‌های غیرمقاوم خِشت و گِلی زندگی می‌کنند. آمارهای منتشرشده نشان می‌دهد حدود ٣‌هزار و ١٥٠ روستا در ٦ زلزله بزرگ ایران آسیب دیده و ٣٥٠‌هزار خانه مسکونی تخریب شده است. اگر ارزش هر واحد مسکونی را با ارزش روز بازار تنها ٢٠٠‌میلیون تومان درنظر بگیریم، ٦ زلزله تنها در بخش مسکن ٧٠‌هزار‌میلیارد تومان زیان اقتصادی به ایران وارد کرده است. این درحالی است که از ارزش اقتصادی ٣‌هزار و ١٥٠ روستا صرف‌نظر کنیم که در این زلزله‌ها بالاتر از ٧٠‌درصد آسیب دیده‌اند.
این اتفاق درشرایطی رخ می‌دهد که بنیاد مسکن اعلام کرده هنوز اعتبارات سال‌های ٩٦ و ٩٧ برای مقاوم‌سازی خانه‌های روستایی درنظر گرفته نشده است. همچنین در سال‌های ٩٣ و ٩٤ هیچ سهمیه‌ای برای ساخت مسکن روستایی تخصیص نیافته و در ‌سال ٩٦ نیز کماکان سهمیه ‌سال ٩٥ درحال انجام است.

٦ زلزله و صدها ‌هزار خانه ویران
در زلزله قائن که در‌ سال ٥٨ رخ داد، ٢٠٠ روستا تخریب شدید داشت و ١٥‌هزار واحد مسکونی تخریب شد. در زلزله رودبار و منجیل‌ سال ٦٩ هم نزدیک به ٣٠٠ روستا به صورت کامل تخریب شد و ٢٠٠‌هزار واحد مسکونی ویران شد. آمار ویرانی روستاها در زلزله بوئین‌زهرا به ٦٤ روستا و تخریب خانه‌ها به ٥هزار واحد مسکونی رسید و در زلزله زرند کرمان ١٤٠ روستا تخریب و بالای ٨‌هزار خانه خراب شد. آمار ویرانی روستاها در ورزقان به ٢٤٥ روستا و ١٨‌هزار واحد مسکونی رسید و در زلزله کرمانشاه ١٩٣٠ روستا تخریب و ١٠٤‌هزار واحد مسکونی ویران شد.
خسارت سنگین جانی و اقتصادی در زلزله‌های ایران درشرایطی است که نوک پیکان انتقادات کارشناسان بیشتر از هرچیز به سمت روستاها و خانه‌های خِشت و گِلی نشانه می‌رود. براساس آمارهای سازمان نظام مهندسی ساختمان ٦٠‌درصد از خانه‌هایی که در شهرها و روستاهای ایران ساخته شده‌اند، کم‌دوام و بی‌دوام هستند و همین موضوع باعث می‌شود زلزله‌هایی که در کشورهای دیگر خرابی و کشته زیادی به جای نمی‌گذارند، در کشور ما تبدیل به فاجعه می‌شوند.
بیت‌الله ستاریان، کارشناس ارشد مسکن با اشاره به آمار کشته‌شده‌ها و ویرانی‌ها در زلزله‌های بالای ٥ ریشتر از نیاز به عزم جدی تمام دستگاه‌های دولتی و بخش خصوصی برای مقاوم‌سازی خانه‌های کم‌دوام و بی‌دوام می‌گوید و اعتقاد دارد هزینه مقاوم‌سازی کمتر از هزینه بازسازی خانه‌ها بعد از نابودی است.
٦٠‌درصد خانه‌های ایران غیرمقاوم هستند
بیت‌الله ستاریان، کارشناس ارشد مسکن نسبت به آمار قابل توجه خانه‌های کم‌دوام در ایران هشدار می‌دهد و به «شهروند» می‌گوید: «درحال حاضر حدود ٢٥‌میلیون واحد مسکونی در کل کشور داریم که از این تعداد در‌ سال ٨٥ چیزی نزدیک به  ٧٠‌درصد و درحال حاضر ٦٠‌درصد بی‌دوام یا کم‌دوام هستند.»
او ادامه می‌دهد: «خانه‌هایی که از گِل و خِشت و چوب ساخته شده باشند، خانه‌های بی‌دوام هستند و خانه‌هایی هم که از مصالح ساخته شده باشند اما سازه و اسکلت نداشته باشند، خانه‌های کم‌دوام نامیده می‌شوند که درحال حاضر ٦٠‌درصد از خانه‌های ساخته‌شده در کشورمان از این دو گروه هستند. خانه‌هایی هم که با مصالح ساخته شده باشند و اسکلت و سازه دارند، خانه‌های بادوام هستند اما حدود ٢٠‌درصد از این خانه‌ها عمر مفیدشان سرآمده است.»
این کارشناس ارشد مسکن تأکید می‌کند: «وقتی در یک کشور ٦٠‌درصد خانه‌ها بی‌دوام و کم‌دوام باشند؛ یعنی به شدت در معرض خطر هستند و جالب اینجاست که چنین خانه‌هایی نه فقط در روستاها یا شهرهای کوچک بلکه در شهرهای بزرگ هم وجود دارند. در شهرهایی مثل تهران تمام خانه‌هایی که در بافت‌های فرسوده وجود دارند، خانه‌های کم‌دوام و بی‌دوام هستند، ضمن اینکه اغلب خانه‌های ساخته‌شده در دهه٤٠، ٥٠ و تا اواسط دهه٦٠ همگی از خانه‌های کم‌دوام هستند و با دیوارهای باربر ساخته شده‌اند؛ یعنی اسکلت و سازه ندارند. این خانه‌ها در محله‌های قدیمی شهر تهران ساخته شده‌اند و درست مثل خانه‌های روستایی در مقابل بلایای طبیعی ازجمله زلزله هیچ مقاومتی ندارند.»
ستاریان تأکید می‌کند: «زلزله‌های بالای ٦ ریشتر این خانه‌ها را ویران می‌کند و به همین دلیل است که حتی وقتی زلزله‌های ٦ و ٥ ریشتری رخ می‌دهند، روستاها کاملا ویران می‌شوند و برخی از شهرها هم آسیب‌های جدی می‌بینند.»
قربانیان بم نتوانستند به درِ خروجی خانه‌های سست برسند
ستاریان با اشاره به اینکه سال‌هاست می‌دانیم کشورمان زلزله‌خیز است اما هیچ اقدامی برای مقاوم‌سازی این خانه‌ها انجام نشده، ادامه می‌دهد: «کاملا واضح و مشخص است که خانه‌های بی‌دوام یا کم‌دوام یا باید بازسازی شوند یا اقداماتی برای مقاوم‌کردن آنها انجام شود. می‌توان طرح‌هایی ازجمله اتاقک‌های ایمن را برای بازسازی این خانه‌ها اجرا کرد یا از طرح‌های ابداعی برای مقاوم‌کردن آنها استفاده شود که البته مقاوم‌سازی خانه‌های بی‌دوام و کم‌دوام هزینه زیادی می‌طلبد.»
این کارشناس مسکن تأکید می‌کند: «ما سالانه برای تولید مسکن مشکل داریم و نمی‌توانیم پاسخگوی نیازها برای ساخت مسکن‌های جدید باشیم، به همین دلیل هر روز می‌بینیم تعداد کپرنشین‌ها و خانه‌هایی که در عرض ٤٨ساعت بدون هیچ سازه مقاوم ساخته می‌شوند، افزایش پیدا می‌کنند و کاملا مشخص است که این خانه‌ها ایمن نیستند و در زمره خانه‌های کم‌دوام و بی‌دوام قرار می‌گیرند و به صورت اتوماتیک تعداد خانه‌های غیرایمن افزایش پیدا می‌کند که همین موضوع تعداد تخریب‌ها را هم بالا می‌برد؛ مثلا در زلزله بم با قدرت ٦,٦ ریشتر تمام شهر ویران شد و بسیاری از افراد به دلیل بی‌دوام‌بودن خانه‌ها حتی نتوانستند خودشان را تا آستانه درِ خروجی برسانند.»
این کارشناس مسکن  ادامه می‌دهد: «مقاوم‌سازی خانه‌های کشور طرحی است که بارها اجرای آن کلنگ زده شده و مسئولان هم حتما به ضرورت انجام آن واقف هستند اما هنوز هیچ اراده جدی برای انجام این طرح دیده نشده است. برای مقاوم‌سازی خانه‌ها باید یک ستاد بزرگ تأسیس شود با برنامه‌ای علمی تا بتوان با کمک تمام دستگاه‌های دولتی و بخش خصوصی وضع فعلی سامان پیدا کند.»
ستاریان با بیان اینکه بنیاد مسکن به تنهایی از پس مقاوم‌سازی خانه‌های فرسوده و بی‌دوام برنخواهد آمد، ادامه می‌دهد: «صنعت ساختمان‌سازی یکی از شاکله‌های مهم اقتصاد هرکشوری است اما درکشور ما این صنعت به دست دلالان افتاده و درنهایت هم همین می‌شود که می‌بینیم. به اعتقاد من، دولت باید با برنامه‌ای اصولی و منسجم با همراهی تمام وزارتخانه‌ها و مجلس و تمام ارکان بخش خصوصی به دنبال مقاوم‌سازی خانه‌های روستایی و بافت‌های فرسوده شهری باشد، وگرنه این‌طور نمی‌شود که هر ازچندگاهی یک کلنگی بزنند و از آغاز طرح‌های نوسازی و مقاوم‌سازی در روستاها و شهرها خبر بدهند اما درنهایت همین می‌شود که با یک زلزله ٥ریشتری تعدادی کشته و خانه‌های ویران‌شده روی دست‌مان می‌ماند.»
٣٥‌درصد خانه‌های تهران غیرمقاوم است
ستاریان، کارشناس ارشد مسکن تأکید می‌کند: «طبق آماری که در دست داریم، در روستاها ٩٠‌درصد خانه‌ها کم‌دوام و بی‌دوام، در شهرهای بزرگ مثل تهران و اصفهان و تبریز و مشهد ٣٥‌درصد و در شهرهای کوچک بین ٥٠ تا ٦٠‌درصد از خانه‌ها یا بی‌دوام و کم‌دوام هستند یا بافت فرسوده دارند. مقاوم‌سازی و نوسازی این خانه‌ها نیاز به برنامه‌ای درازمدت و علمی و البته بودجه‌ای هنگفت دارد اما درکشور زلزله‌خیزی مثل کشور ما صرف هزینه برای مقاوم‌کردن و بازسازی خانه‌ها منطقی است، چون درصورت وقوع زلزله دولت متحمل هزینه‌های سنگین‌تری می‌شود و از نظر علمی و اقتصادی هم نوسازی و مقاوم‌سازی به‌صرفه‌تر است.»
او ادامه می‌دهد: «هر زلزله بالای ٥ ریشتری که در کشور ما بیاید، هزینه‌ای ٣٠ساله به دولت تحمیل می‌کند. از هزینه بازسازی خانه‌ها و رسیدگی به مصدومان و اسکان موقت آنها گرفته تا تبعات ناخوشایند روحی و روانی زلزله برای بازماندگان که هزینه‌های زیادی ایجاد می‌کند. پس عقل سلیم در این است که با یک برنامه‌ریزی اصولی و همکاری تمام دستگاه‌های دولتی و بخش‌های خصوصی مقاوم‌سازی را آغاز کنیم. درشرایط فعلی مقاوم‌سازی برای کشور ما از نان شب هم واجب‌تر است.»

ممکن است به این مطالب نیز علاقه‌مند باشید

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

از اینکه دیدگاه خود رو با ما در میان گذاشتید، خرسندیم.