دسته‌ها
اقتصاد

مصرف خودروهای داخلی بالاتر از استاندارد است

یک حساب کتاب ساده نشان می دهد که ايراني‌ها تقریبا در هر ساعت سه‌ميليون و ٧٩١ هزار ليتر و هر دقیقه ٦٣ هزار و ١٩٤ لیتر بنزين مصرف مي كنند كه اين رقم تقريبا ٦برابر ميانگين مصرف بنزين در جهان است. آمارها نشان می دهد میزان مصرف بنزین از حدود ٦٧میلیون لیتر در سال ٨٧ حالا به حدود ٩١ میلیون لیتر در سال٩٨ رسیده است؛ يعني میزان مصرف بنزین در ١٢سال گذشته حدود ٣٧درصد بیشتر شده است، اما سوال اینجاست که آیا با افزایش قیمت بنزین پرونده مصرف بالای بنزین توسط ایرانی‌‌ها بسته می‌شود؟

سال ۱۳۸۹ بود که دولت نهم رسما آغاز اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها و ارایه حامل‌های انرژی با قیمت اصلاح‌شده از ۲۸ آذر را اعلام کرد. در این قانون پیش‌بینی شده بود قیمت سوخت به صورت سالانه و طی پنج‌سال باید ٢٠درصد افزایش پیدا کند تا به ٩٠درصد قیمت بین‌المللی یا فوب خلیج‌فارس برسد که این هدف به دلایل مختلف محقق نشد. بعد از دوسال ثبات، قیمت بنزین سهمیه‌ای از ١٠٠ تومان به ٤٠٠ تومان و بنزین آزاد از ٤٠٠ تومان به ٧٠٠ تومان افزایش یافت.
این موضوع باعث شد که با رشد منفی مصرف این سوخت مواجه شویم. در این سال به‌طور متوسط روزانه ٣/٦١میلیون لیتر بنزین مصرف شده که نسبت به سال پیش از آن حدود چهاردرصد معادل ٥/٢میلیون لیتر در روز کمتر است. در سال٩٠ نیز کاهش مصرف بنزین ادامه داشت. اما توقف اجرای طرح هدفمندی یارانه‌ها در بخش سوخت و ثبات قیمت بنزین برای سومین‌سال پیاپی موجب شده که مصرف بنزین در سال٩١ بعد از سه‌سال رشد منفی رو به افزایش بگذارد. متوسط مصرف بنزین در این سال ٤٦/٦٣میلیون لیتر در روز بوده که ٦/٣میلیون لیتر نسبت به سال پیش از آن افزایش یافته است.
درحالی که در سال ٩١ مانند سال‌های ٨٩ و ٩٠ بنزین سهمیه‌ای به قیمت ٤٠٠ تومان و بنزین آزاد به قیمت ٧٠٠ تومان عرضه شده که آمار بانک مرکزی نشان می‌دهد تورم در این سال بیش از ٣٠درصد و بیشترین مقدار از سال ١٣٧٤ بوده است. افزایش نرخ تورم در کنار ثابت‌ماندن قیمت بنزین به این معناست که این سوخت برای مصرف‌کنندگان ٣٠درصد ارزان‌تر از سال قبل از آن بوده و این خود محرکی برای افزایش مصرف بنزین شده است.
با ثابت‌ماندن قیمت بنزین در سال٩٢ میزان مصرف این سوخت حدود هفت‌درصد رشد کرده و به ٦/٦٧میلیون لیتر در روز می‌رسد. در سال٩٣ با وجود اینکه قیمت بنزین افزایش یافته و هر لیتر بنزین سهمیه‌ای ٧٠٠ تومان و بنزین آزاد ١٠٠٠ تومان به فروش می‌رسد، اما همچنان شاهد رشد مصرف بودیم. در سال ٩٣ میزان مصرف ٥/٦٩میلیون لیتر در روز بوده که نسبت به سال٩٣ حدود سه‌درصد رشد داشته است. ثابت‌بودن قیمت بنزین در سال ٩٤ ، سرانه مصرف در این سال را به ٧٢میلیون لیتر  و در سال٩٥ به حدود ٧٥میلیون لیتر رساند. سال پایانی دولت یازدهم هم بدون تغییر قیمت بنزین سپری شد وسرانه  مصرف به حدود ٨١ میلیون لیتر رسید‌.  گزارش های اعلامی از طرف شرکت پخش و پالایش حکایت از این دارد که ایرانی‌ها پارسال چیزی حدود ٩١میلیون لیتر بنزین در روز سوزانده‌اند.
مصرف بنزین پراید بیشتر از پورشه کاین!
درشرایطی بهای بنزین در ایران سه‌برابر شده که میزان مصرف بنزین خودروهای داخلی بالاتر از حد استاندارد گزارش شده است. آنگونه که آمارها نشان می‌دهد، به‌طور میانگین خودروهای داخلی در هر ١٠٠کیلومتر حدود ٧,٥ لیتر بنزین می سوزانند، درحالی که متوسط جهانی  مصرف بنزین ٥.٥ لیتر برآورد می‌شود.
کارشناسان خودرو و حمل‌ونقل با بیان اینکه دولت برای مدیریت مصرف سوخت در ایران باید خودروسازان را ملزم به تولید خودروهای کم‌مصرف کند و شرایط را برای واردات خودروهای هیبریدی و کم‌مصرف به کشور فراهم کند اما عملا شاهد هستیم که این دو راهکار هیچگاه در دستور کار دولت‌ها نبوده است. جالب است بدانید پژو ٤٠٥ به اندازه لکسوس NX٢٠٠t بنزین می‌سوزاند. براساس اطلاعات شرکت بهینه‌سازی مصرف سوخت، پژو ۴۰۵  که یکی از پرتیراژترین خودروهای تولید داخل در ایران است، با حجم موتور ۱۸۰۰ سی‌سی دارای مصرف سوخت ۳/۸ لیتر در ۱۰۰کیلومتر است، حال آنکه مدل جی‌ال ایکس دوگانه‌سوز ٩,٦٩ لیتر در ۱۰۰کیلومتر می‌سوزاند. این خودرو ۱۷۲ تا ۲۰۱  گرم دی‌اکسیدکربن منتشر می‌کند.  این حجم از بنزین درحالی از این خودروی ایرانی می‌سوزد که مصرف سوخت در خودرویی همچون پورشه‌کاین با حجم موتور ۳۰۰۰ سی‌سی  تنها ٣.٤  لیتر در ۱۰۰کیلومتر است. لکسوس IS۳۰۰h  هم با حجم موتور ۲۵۰۰ سی‌سی در هر ۱۰۰ کیلومتر تنها ٤.٢  لیتر سوخت مصرف می‌کند، حتی میزان مصرف سوخت در خودروهای چینی که درجهان به مصرف بالا شهره هستند، کمتر از خودروهای تولید داخل هستند؛ به‌عنوان مثال مصرف سوخت جک J۵ اتومات ٧.٦ لیتر  اعلام شده است و  پراید که ایرانی‌ها از آن به‌عنوان خودروی کم‌مصرف یاد می‌کنند، تقریبا به اندازه مرسدس بنز C٢٠٠ بنزین می‌سوزاند. که براساس اطلاعات شرکت بهینه‌سازی مصرف سوخت پراید ٦.٤ لیتر بنزین می‌سوزاند که مصرفی بالاتر از تویوتا کمری هیبریدی XLE ، هیوندای I٢٠ و تویوتا یاریس دارد.

ملاحظاتي درباره افزايش قيمت سوخت

فربد زاوه کارشناس صنعت خودرو

قیمت بنزین سال‌هاست که افزایش نداشته و با وجود تذکر متعدد کارشناسان، مدیران به این موضوع توجه نداشتند تا آنکه قیمت ارزان بنزین به نقطه بحرانی رسید و دولت به یکباره تصمیم گرفت که نرخ آن را افزایش دهد. این اتفاق پیش از بنزین برای دلار رخ داده بود و بسیاری از کارشناسان به مدیران توصیه کردند که قیمت ارز را به صورت مصنوعی پایین نگه ندارند و اجازه دهند که قیمت آن‌سال به‌ سال و متناسب با آهنگ رشد قیمت سایر کالاها خود را هماهنگ کند. با این حال معمولا دولت‌ها به این موضوع توجه نمی‌کنند و قیمت دلار یا بنزین به صورت یکباره جهش پیدا می‌کند. از همين‌رو بهتر بود دولت در چند مرحله قیمت بنزین را افزایش دهد.
نکته دومی که باید به آن اشاره کنم این است که واقعی‌‌سازی قیمت سوخت گرچه تصمیم درستی است اما این سیاست به تنهایی نمی‌تواند کارآمد باشد. دولت معتقد است که با افزایش قیمت سوخت می‌توان مصرف بنزین و آلودگی هوا را کنترل کرد. تجربه‌های قبلی نشان داده است مصرف بنزین در یک دوره کوتاه کاهشی و سپس دوباره افزایشی شده است. از طرف دیگر بخش قابل توجهی از مصرف بالای سوخت در ایران مربوط به تکنولوژی قدیمی خودروهای داخلی است و همین موضوع باعث افزایش مصرف سوخت می‌شود. بازار انحصاری برای خودروسازان موجب شده آنها برای ارتقای کیفیت تولیدات‌شان تلاش چنداني نداشته باشند. از سوي ديگر، تعرفه بالای واردات خودروهای هیبریدی موجب شده است بازار ایران برخلاف بازار بسیاری از کشورهای پیشرفته با سرعت بسیار کندی به سمت جایگزینی خودروهای بنزینی برود. البته از آنجا كه درحال حاضر ایران در شرایط تحریم به سر می‌برد و مدیران کشور ترجیح می‌دهند که ارز را درون کشور نگه دارند و صرف واردات خودروهای هیبریدی نشود. بنابراین مجموعه‌ای از سیاست‌هاباعث شده تصور کنیم فقط افزایش قیمت سوخت می‌تواند آلودگی هوا را کاهش دهد.
بروکراسی پیچیده اداری و فضای نامساعد کسب‌وکار در ایران باعث شده است که تعداد زیادی از ایرانی‌ها مسافرکشی را به‌عنوان شغل اول و دوم خود قلمداد کنند و همین مسأله یعنی گران‌شدن بنزین، به مذاق خیلی‌ها خوش نیاید و تصور کنند که معیشت‌شان تهدید شده است. بنابراین من تصور می‌کنم که دولت باید برای کاهش نارضایتی‌های عمومی از واقعی‌سازی قیمت بنزین فضای کسب‌وکار را تسهیل کند تا واقعی‌سازی بهای سوخت کمترین تأثیر را روی شغل و امرارمعاش مردم داشته باشد.
موضوع دیگری که درحاشیه افزایش قیمت بنزین به آن اشاره می‌شود، این است که افزایش قیمت سوخت باعث کاهش قیمت خودرو و کاهش استفاده از خودرو می‌شود اما این تحلیل درست نیست؛ چراکه خودرو بدون افزایش قیمت سوخت هم دیگر کشش گرانی ندارد و برخلاف تصورات گران‌شدن بنزین تأثیری روی افزایش قیمت خودرو نخواهد داشت، چون خودرو دوره گرانی را پشت‌سر گذاشته و ‌سال گذشته که همه خودروها گران شدند، ارزان‌ترین محصول داخلی ماهیانه ٩٠٠‌هزار تومان سرمایه از دست رفته را برای خریداران به دنبال داشت. این به آن معناست که پراید با قیمت ٥٠‌میلیون تومان به جز هزینه بیمه و سوخت و… سالی ٩٠٠‌هزار تومان هزینه خالص برای صاحب آن به همراه دارد. این درحالی است که اگر افراد در شرایط فعلی ٥٠‌میلیون تومان را در بانک سپرده کنند، ماهانه ٩٠٠‌هزار تومان سود می‌گیرند. بنابراین خودرو دیگر کششی برای افزایش قیمت ندارد و حتی دلالان خودرو، قیمت‌های فعلی را دارای جاذبه و توجیه اقتصادی نمی‌دانند. خریداران هم از بازار خودرو رویگردان شده‌اند و به همین دلیل قیمت‌ها تا حدی کاهشی بوده است. بنابراین اگر دولت به دنبال کاهش استفاده از خودروهای شخصی است، باید زیرساخت‌های حمل‌ونقل عمومی را تقویت کند و برای استفاده از خودروهای شخصی عوارض و مالیات ویژه طراحی کند تا مردم به سمت استفاده از حمل‌ونقل عمومی ترغیب شوند.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *