نینوچکای ما و نینوچکای آقای وایلدر

گپی با کارگردان نمایش نینوچکا که در تماشاخانه دیوار چهارم روی صحنه است

این روزها در تماشاخانه دیوار چهارم نمایش نینوچکا روی صحنه است؛ نمایشی با عنوانی آشنا که سینمادوستان را به یاد فیلمی به همین نام از بیلی وایلدر می‌اندازد. با داستانی عاشقانه و شورانگیز که فیلمنامه‌اش را هم می‌توان در بازار کتاب یافت. نینوچکای روی صحنه البته با اینکه براساس همان فیلمنامه بیلی وایلدر نوشته شده ولی مجتبی کاظمی، نویسنده این نمایشنامه و سعید داخ، کارگردان، آن را با توجه به شرایط حال حاضر کشور بازنویسی و به‌ قول معروف ایرانیزه کرده‌اند این به این معناست که از عشق پرشور فیلم کاسته شده و توجه نمایش معطوف چیزهایی دیگر شده است.
در نمایش نینوچکا که از هشتم آبان تا پایان هفته جاری در تماشاخانه دیوار چهارم روی صحنه است، بازیگرانی چون ارژنگ امیرفضلی، کتانه افشاری‌نژاد، کامبیز امینی، پردیس رفیعی، جوانه دلشاد، امیر تیموری، علی داوری، شبنم ندیمی، زهرا بهرامی و فاطمه بهرامی ایفای نقش کرده‌اند. سعید داخ، کارگردان این نمایش، مهم‌ترین ویژگی آن را «خودداری از به‌ هر قیمتی خنده‌دار بودن» می‌داند: «ما یک نمایش طنزآمیز روی صحنه آورده‌ایم، اما اصراری نداریم که تماشاگران به هر قیمتی و در تک تک لحظات نمایش به خنده بیفتند. درواقع ما می‌خواستیم برای تماشاگران اتفاق شادی را رقم بزنیم، یکسری لحظات شاد و شیرین که روی هم نمایشی به نام نینوچکا را تشکیل می‌دهند؛ اما اینکه بخواهیم آنها را به قهقهه بیندازیم، هدف ما نبوده، با اینکه اگر چنین اتفاقی هم بیفتد، ناراضی نمی‌شویم.»

نینوچکا بیشتر تماشاگران را به یاد فیلمی به همین نام از بیلی وایلدر می‌اندازد.
البته ما در بروشورهای نمایش هم به روشنی و صراحت گفته‌ایم که نمایش ما برگردانی از فیلمنامه بیلی وایلدر است.
  اما اینکه اتفافات آن فیلم به همان ترتیب و سر و شکل روی صحنه آمده باشد، تا حدی دور از ذهن است.
طبیعتا، ما هم چنین ادعایی نکردیم؛ همچنان‌ که هیچ‌کس دیگری هم نمی‌تواند ادعا کند که در شرایط فعلی تئاتر و در کل هنرهای نمایشی می‌تواند فیلم یا نمایشی عاشقانه را بی‌توجه به قواعد و قوانین موجود روی صحنه بیاورد.
می‌توانید به روشنی درباره تفاوت‌های نمایش‌تان و فیلم بیلی وایلدر صحبت کنید؟
فیلم نینوچکا تمرکز دارد  روی عشق لئون و نینوچکا.
بله؛ و روندی که نینوچکای سرد طی می‌کند تا به آن فینال تکان‌دهنده برسد…
بله، به ‌هر حال ما نمی‌توانستیم آن عشق را به همان شکل روی صحنه به نمایش بگذاریم و بنابراین تغییراتی در فیلمنامه به وجود آوردیم.
  می‌توانید به بخشی از تغییرات اشاره کنید؟
در این حد که ما به جای عشق، سراغ اتفاقات دیگر رفته‌ایم و ماجراها را بازتر کرده‌ایم و البته موضوعی مانند جواهرات را هم از نظر دور نگه نداشته‌ایم که باعث شده در کلیت کار نمایشنامه ما تفاوت زیادی با فیلم نینوچکا داشته باشد و البته این تفاوت هم  اتفاقی طبیعی است؛ چون به ‌هر حال صحنه نمایش با پرده سینما دو دنیای متفاوت هستند.
  تغییرات فقط در حد تأکید بیشتر روی یکسری حوادث است، یا اینکه کاراکترها هم تغییر کرده‌اند؟
نه، یکسری از کاراکترهای فیلم را هم به‌ ناچار حذف کرده‌ایم.
  این‌هم فقط به خاطر تمرکزنکردن روی آن ماجرای عاشقانه است؟
تئاتر به ‌هر حال در قیاس با سینما امکانات محدودتری دارد و کارگردان تئاتر مجبور است خود را با این مسأله تطبیق دهد. کارگردان سینما اما بسیاری از محدودیت‌های تئاتر را ندارد و بنابراین با دست بازتری داستانش را روایت می‌کند. ما هم در بازنویسی نمایشنامه این محدودیت‌ها را مد نظر داشتیم و براساس آن بود که تغییراتی در متن اصلی دادیم.
   نام بازیگران نمایش به‌خصوص ارژنگ امیرفضلی توقع تماشای یک نمایش کمدی را در ذهن مخاطب ایجاد می‌کند؛ این را از اول مد نظر داشتید؟
خب این اتفاق طبیعی است؛ اما باید این را توضیح دهم که ما می‌خواستیم برای تماشاگران اتفاق شادی را رقم بزنیم، یکسری لحظات شاد و شیرین که روی هم نمایشی به نام نینوچکا را تشکیل می‌دهند ولی اینکه بخواهیم آنها را به قهقهه بیندازیم، هدف ما نبوده، با اینکه اگر چنین اتفاقی هم بیفتد، ناراضی نمی‌شویم. به این دلیل این چیزها را توضیح می‌دهم که بیان کرده باشم زمان انتخاب ارژنگ امیرفضلی به این نکته فکر نکرده بودیم که او یا هر کدام از بازیگران دیگرمان با استفاده از ویژگی‌های خود لحظات خاص خنده‌آوری را ایجاد کنند یا در فلان نقطه نمایش تکیه‌مان روی خنده‌آفرینی او باشد. آن شادی و شیرینی اجرا برای ما مهم‌تر از خنده‌های مقطعی تماشاگران است. کما اینکه در بسیاری از مواقع هم می‌بینیم که تماشاگری بدون لحظه‌ای خنده از سالن خارج شده اما در کل لحظات شادی را از سر گذرانده است.
 یعنی طراحی شوخی و خنده‌آفرینی نداشته‌اید؟
در این حد که طراحی کرده باشیم که تماشاگر حتما باید در این لحظه بخندد و اگر در اجرایی این اتفاق نیفتد، دست و پامان را گم کنیم و احساس شکست کنیم؛ نه. اما به‌ هر حال موقعیت‌هایی در نمایش وجود دارد که می‌دانستیم احتمال خنده مخاطب در آنها زیاد است؛ موقعیت‌هایی که اگر خوب اجرا شوند و باب میل تماشاگر از کار درآیند، خنده هم خواهند آورد.
در گروه بازیگران‌تان ارژنگ امیر فضلی از نظر نام و نشان تفاوت معناداری با دیگر بازیگران‌ دارد. آیا حضور او سوپاپ اطمینانی بود برای اجرا و استقبال تماشاگران؟
قطعا و قطعا نه. ما در نینوچکا هم او را داریم، هم بازیگران تئاتری حرفه‌ای را و هم البته هنرجویان تئاتر را؛ ترکیبی که همه در کنار هم قرار بوده نمایشی به نام نینوچکا را روی صحنه بیاوریم و حتی از آن هم مهم‌تر، از اجرا و خلاقیت خود لذت ببریم؛ یعنی بازیگر چهره ما هم جزیی از کل نینوچکاست و نه موجودیتی منفرد که ساز خودش را می‌زند. با این‌ حال این گفته‌هایم به این معنا نیست که نمایش‌های دیگری را که از بازیگران سینمایی و چهره‌های شناخته‌شده برای جلب نظر و توجه مخاطب استفاده می‌کنند، زیر سوال ببرم. وقتی قرار است این چهره‌ها به درد تئاتر بخورند و تماشاگران به خاطر آنها هم شده از تئاتر استقبال کنند، چرا باید با حضورشان مخالفت کرد؟ اصلا چنین مخالفتی منطقی نیست. هر کسی که باعث شود تئاتر جان بگیرد، باید از او حمایت کرد و قدردان او بود.

ممکن است به این مطالب نیز علاقه‌مند باشید

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

از اینکه دیدگاه خود رو با ما در میان گذاشتید، خرسندیم.