تهدید بلوط‌های زاگرس با طرح ساخت مجتمع تفریحی

دور هزار هکتار از اراضی منابع طبیعی لرستان را دیوار کشیدند

دیوارکشی دور بلوط‌های زاگرس از دو‌سال پیش شروع شده بود؛ تنگِ «یافته‌کوه»، چشم ‏در چشم منطقه حفاظت شده سفیدکوه. بیل‌های مکانیکی را کسی ندیده بود تا وقتی که لب جاده دوره ‏چگنی رسیدند و برای نصب آخرین دیوارهای بتنی چنگک‌ها را در خاک فرو کردند، در مساحتی بزرگ‌تر از ‏آنچه پیش از این به مجتمع کشت و صنعت لرستان تعلق داشت؛ هزاروسیزده هکتار. سرمایه‌گذار جدید با دست پر ‏آمده و قرار است در زمین دیوارکشی شده منابع طبیعی استان لرستان، وسط درختان بلوط و زیستگاه سنجاب‌ها، تله ‏کابین و پل معلق و ویلا بسازد و شهربازی، پارک آبی، باغ پرندگان و حتی دریاچه و آبشار مصنوعی. مدیرکل ‏منابع طبیعی و آبخیزداری استان لرستان می‌گوید دیوارها را با مجوز دور این زمین کشیده‌اند تا «روستاییان ‏درختان را قطع نکنند.» اما بیرون دیوار هم پر از بلوط است و کارشناسان محیط‌زیست می‌گویند ‏حصارکشی ارتباط اکولوژیکی مناطق را قطع می‌کند و معلوم نیست در این ١٥‌سال چه بلایی بر سر ‏جنگلِ پشت دیوار بیاید.‏

این کوه خواری است
کشت و صنعت مجتمعی ورشکسته بود در ۱۵ کیلومتری جاده خرم‌آباد – اندیمشک که‌سال ١٣٥٤ ‏راه‌اندازی شد تا چرم، گوشت، فرآورده‌های گوشتی و نخ تولید کند. ۲۵۰سوله نگهداری دام و طیور، ۲۳سیلوی فلزی دو‌هزار تنی، چهار انبار فلزی و چهار کارخانه خوراک دام و ۶۶ استخر پرورش ماهی در خود ‏داشت و ٩٠٠ نفر در آن کار می‌کردند تا اواخر دهه ٨٠ که ورشکست و رها شد. احیای دوباره‌اش بعد از ‏دیوارکشی‌ها به گوش همه رسید و دوستداران محیط‌زیست نسبت به تعرض به کوه و جنگل و تپه‌های ‏اطراف و  الحاق بخشی از منابع طبیعی به صنعت اعتراض کردند. محسن ارسلانی، دکترای دیرینه اقلیم‌‏شناسی و کنشگر محیط زیست، به «شهروند» می‌گوید این واقعه‌ای تلخ است که سکوت مسئولان ذی‌ربط تلخ‌ترش ‏کرده است: «اداره‌های منابع طبیعی و محیط‌زیست لرستان که متولی منابع طبیعی و محیط زیست‌اند در برابر ‏این تغییر کاربری سکوت کرده‌اند. کوه خواری و تخریب درختان بلوط و زیستگاه جانداران وقتی باعث افسوس ‏است که پاسگاه محیط بانی یافته کوه در چند صد متری دیوار قرار گرفته است. به سمت خوزستان که می‌روی ‏دیوار سمت راست است، به سمت کوهدشت، دست چپ. زیستگاه پرندگان و جانداران مختلف به همین ‏راحتی به خطر افتاده است. زمین‌ها را به سرمایه‌گذاری داده‌اند. دور کوه‌های اطراف را که پر است از ‏بلوط و انجیر و زالزالک، دیوار کشیده‌اند؛ بدون اینکه جانوران دره‌های پشتی را در نظر بگیرند.»‏
او از یکی از کارکنان کشت و صنعت شنیده که قرار است مجموعه به‌عنوان مجتمع تفریحی-گردشگری ‏فعالیت کند: «کوه و جنگل را چرا در حصار کرده‌اند؟ چند تایی آهو هم رها کرده‌اند پشت حصار، نمی‌دانم ‏با چه هدفی. با بیل مکانیکی در این کوه افتاده‌اند. دارند شیب بسیار تند ٩٠درجه را برش می‌دهند تا دیوار ‏سیمانی در زمین بکارند. دیوار از انتهای باند فرودگاه خرم‌آباد شروع می‌شود، در ضلع جنوبی می‌رسد به ‏روستای شوراب، نزدیک پارک جنگلی شوراب و از ضلع شمالی هم می‌رسد به گردنه‌ها و روستای دیگر. ‏منطقه بسیار وسیعی است، چند برابر مساحت مجتمع کشت و صنعت. مساحتی که مجتمع الحاق شده ‏جنگل و کوه است. چطور می‌شود کوه را واگذار کرد؟» عملیات دیوارکشی همچنان ادامه دارد و در این مدت ‏روستانشینان اطراف هم معترض شده‌اند: «روستاییان هم به دیوارکشی اعتراض کردند. از آنها تعهد گرفتند که کسی دیگر حق اعتراض ندارد.» ‏
واگذار نه، اعاده مدیریت کرده‌ایم
شیرزاد نجفی، مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان لرستان می‌گوید هیچ زمینی واگذار نشده و ‏دیوارکشی هم قانونی بوده است و هیچ‌گونه جانوری در خطر نیست. او به «شهروند» توضیح می‌دهد: «ما این ‏پارک جنگلی را طبق طرح بهره‌وری ماده ٣، به مجتمع کشت و صنعت اعاده مدیریت کرده‌ایم. کاملا قانونی ‏و با مجوز منابع طبیعی. طرح آن دو‌سال پیش در شورای‌عالی سازمان جنگل‌ها مصوب و دیوارکشی از همان ‏زمان ابلاغ آغاز شد. بعد از اینکه طرح  پانزده‌ساله به بهره‌برداری برسد، سرمایه‌دار یک بهره مالکانه به دولت ‏پرداخت می‌کند. مالکیت زمین‌ها مال دولت است و هیچ‌گونه واگذاری صورت نگرفته است. اینجا هم هیچ ‏جانوری نیست که جانش به خطر بیفتد.» مخالفان می‌پرسند مگر خود سازمان نمی‌توانست این عرصه را ‏مدیریت کند. پاسخ نجفی این است: «ما دستورالعمل داریم. ماده٣ را برای همین در نظر گرفته‌اند و این ‏مجوز را به سازمان جنگل‌ها داده‌اند و می‌توانیم بخش‌هایی از جنگل‌ها و مراتع را به بخش خصوصی و ‏دولتی واگذار کنیم.» او روستاییان معترض را هم افراد متصرفی می‌داند که در سال‌های گذشته به‌طور ‏غیرقانونی زمین‌ها را زیر کشت می‌بردند: «ما تمام حق و حقوق آنان را پرداخت کرده‌ایم. مردم درختان را ‏قطع می‌کردند، اما حالا زمین‌ها را  به شرکت داده‌ایم و آنها مراقب‌اند. اگر دیوار نباشد سرمایه‌گذار هم ‏نمی‌تواند کاری انجام دهد. مردم نمی‌گذارند. زمین‌های این بخش پیش از انقلاب اسلامی از مردم خریداری و به کشت و ‏صنعت واگذار و بعد از ٣٠-٢٠سال رها شده بود. مردم درختانش را قطع می‌کردند. ویرانه‌اش کرده ‏بودند. حق و حقوق‌شان داده شده بود اما این اواخر مدام اعتراض می‌کردند و باز هم درختان را قطع می‌‏کردند. چند ‌سال پیش مجتمع از بانک ملی وام گرفت و بانک مجموعه را به جای بدهی‌اش برداشت تا اینکه ‏دوباره این شرکت  با بانک تسویه کرد و شد مالک آن اراضی کشاورزی. اما آنچه ما واگذار کرده‌ایم، در ‏چهارچوب ضوابط قانونی بوده است‎.‎‏» به گفته او مساحت این زمین‌ هزار و ١٣ هکتار است و قرار نیست هیچ ‏درختی آسیب ببیند: «درختی قطع نمی‌شود که هیچ، احیا هم می‌کنند. این جنگل طبیعی است و قرار است در کنار جنگل‌‏های تُنُک درختکاری ‌شود. ناظر مقیم هم آنجا داریم که ماهانه عملکرد آنها را به ما گزارش می‌دهد؛ ‏رهایش نمی‌کنیم.»‏
سرمایه‌گذار جدید کیست؟ ‏
‏شانزدهم آذر ٩٢ این خبر در خروجی ایلنا قرار گرفت: «به همت استاندار لرستان، یک سرمایه‌گذار عربستانی ‏مشتری سرمایه‌گذاری در کشت‌وصعنت لرستان شد.» براساس این خبر این فعال اقتصادی خارجی سرمایه‌‏گذاری‌های اقتصادی ویژه‌ای در سوریه، عراق، عربستان و ایران داشته و در این سفر پس از بازدید از بام ‏لرستان، آبشار بیشه، آبشار نوژیان، دریاچه گهر، از مجتمع بزرگ کشت و صنعت خرم‌آباد دیدن کرد‎.‎‏ ‏هوشنگ بازوند، استاندار لرستان، همان زمان گفته بود: «احیا و راه‌اندازی این مجموعه عظیم صنعتی ‏نیازمند ۸۰‌میلیارد تومان سرمایه‌گذاری است‎.‎‏ کلنگ‌زنی «مجتمع گردشگری کشت و صنعت لرستان» دوم ‏اسفند ٩٧ در مراسمی با حضور حجتی، وزیر جهاد کشاورزی، انجام شد. امین قاسمی، مدیرکل میراث ‏فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری لرستان هم حضور داشت و جزئیاتی از طرح تازه گفت: «این مجتمع در ‏زمینی به مساحت ١٢٨ هکتار احداث می‌‏شود و شامل دو بخش پارک جنگلی دهکده سبز و موسسه خیریه فجر است. درمجموع ٤٤٠‌میلیارد ریال برای ساخت این مجتمع گردشگری اعتبار در نظر گرفته شده و با بهره‌‏برداری از این مجتمع برای ١٧٥ نفر شغل ایجاد خواهد شد.» به گفته او شهربازی، پارک آبی، رستوران، ‏مجتمع‌های ویلایی، دریاچه و آبشار مصنوعی، نمایش زندگی عشایری و نمایشگاه صنایع دستی، باغ پرندگان، ‏بالون گردشگری، اورژانس بین راهی، خانه بهداشت و مرکز درمانی آموزشی ازجمله بخش‌های این ‏مجموعه است. یک ‌سال پیش از این تاریخ، هدی سرچشمه‌پور، مدیرعامل کشت و صنعت استان لرستان، ‏جزئیات دیگری از پروژه بزرگ گردشگری گفته بود: «هزار و ١٣ هکتار اراضی جنگلی در کشت و صنعت ‏لرستان است. در بخش گردشگری محور فعالیت‌ها کشاورزی، دامپروری، زنبورداری، تحقیق و پژوهش، ‏پشتیبانی، فرآوری  و کارخانه است. محورهای گردشگری مجتمع کشت و صنعت در دو بخش طرح ١٤٠ ‏هکتاری (دهکده سبز خرم‌آباد) و طرح ‌هزار و ١٥٠ هکتاری  (پارک جنگی خرم‌آباد) تعریف شده است. ‏پوشش جنگلی و فضای سبز، وجود چند دریاچه، استخر پرورش ماهی، چشمه دائمی، مجتمع گلخانه‌ای ‏شیشه‌ای و بخش بسیار متنوع دامپروری از ظرفیت‌های موجود در این کشت و صنعت است. برای این ‏مجتمع گردشگری امکاناتی مانند بازارچه محلی و اردوگاه عشایری، پارک آبی آکواریوم و مجموعه تفریحی ‏کودک، تله‌کابین، پل معلق، دهکده سلامت، پیست سوارکاری، باغ گردشگری، باغ وحش و باغ پرندگان در ‏نظر گرفته شده است.» صحبت این ساخت‌وساز در حالی است که راه‌اندازی چنین فضا و امکاناتی مستلزم ‏تهیه و تدوین طرح ارزیابی است و سازمان حفاظت محیط‌ زیست هم تا امروز اظهار نظری در این‌باره نداشته ‏است.‏
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان لرستان دور از اینکه این حجم از ساخت‌وساز و ظرفیت حضور ‏گردشگر چه بر سر منابع طبیعی خواهد آورد، از روند کار راضی است: «آقای الحی خیلی خوب کار می‌کند. ‏‏٧٠٠-٨٠٠ نفر از اهالی روستاهای اطراف را به کار گرفته. نیروی واقعی که نیاز داشت شاید ٢٠٠-٣٠٠ نفر ‏بود اما این همه نیرو گرفته: نگهبان، کارگر، راننده. با این همه باز هم شبانه درختانش را قطع می‌کنند.»‏
پشت این دیوارها اتفاقات بدی می‌افتد
با اینکه مدیرکل منابع طبیعی می‌گوید هیچ جانوری در این مناطق وجود ندارد، مجید دریکوند، دبیر شبکه ‏تشکل‌های محیط زیستی و منابع طبیعی استان لرستان، می‌گوید مجموعه کشت و صنعت و دیوارهایش رو‏به‌روی منطقه حفاظت‌شده سفیدکوه و در مجاورت یافته کوه قرار گرفته. او که دکترای حیات وحش دارد و ‏پیش از حصارکشی انواع گونه‌های جانوری و گیاهی منطقه را پایش کرده، از تنوع گونه‌ای این اراضی می‌‏گوید: «آنجا محل زندگی کبک و تیهو است. زیستگاه غنی سنجاب ایرانی است و انواع خزندگان و پرندگان در ‏آن زیست می‌کند. خدنگ، کفتار، گراز به وفور در آن یافت می‌شود و محل عبور و مرور و گُدار پلنگ است. ‏گونه‌های حفار، موش‌های کور، انواع جوندگان، گِکوها، مارمولکها، انواع مارها، زنبورها و پروانه‌ها و خیلی از ‏گونه‌های پرندگان؛ چرخ ریسک، چَک چَک، زاغی و  فاخته.  اینها ارزش ندارند؟ اگر کسی می‌‏گوید این منطقه گونه جانوری ندارد، اطلاعاتش خیلی ضعیف است.» از نگاه این کارشناس این مناطق به ‏لحاظ اکولوژیکی به هم ارتباط دارند و دیوارکشی این ارتباط را قطع می‌کند. ‏
دریکوند به نمایندگی از ٣٢ انجمن مردم‌نهاد لرستان می‌گوید حذف دیوارها مطالبه همه تشکل‌هاست: «ما ‏نامه نوشتیم، مطالبه کردیم و از شرکت کشت و صنعت خواستیم اما آنها پاسخی ندادند. بعد از اصرار بسیار ‏پاسخ‌شان این بوده که نمی‌توان جلوی توسعه ایستاد. در صورتی که کنشگران می‌گویند مخالف توسعه نیستند. ‏ما تنها با توسعه ناپایدار؛ اجرای برنامه بی‌نظم و بدون هماهنگی با سازمان‌های ناظر مخالفیم. توجیه اداره کل منابع طبیعی لرستان در مقابله با این حصارها این بوده که به ‏منظور حفاظت و بهره‌برداری به این بهره‌بردار واگذار شده است. دستگاهی که متولی حفاظت از جنگل‌ها و ‏عرصه‌های طبیعی است، چطور نتوانسته حفاظت کند و  زمین‌ها را به یک شرکت صنعتی واگذار کرده؟ ‏می‌گویند ما به شرطی اجازه دیوارکشیدن داده‌ایم که حفاظت کنند.»‏
او مطمئن است که به زودی، در نزدیکی این حصار جاده‌سازی خواهد شد، عرصه جنگلی آسیب خواهد دید ‏و ویلاسازی انجام خواهد شد: «آنها دیوارسازی یک گستره هزاروسیزده هکتاری را پنهان کرده‌اند. بخش عمده‌ای ‏از دیوار در دید عموم نیست؛ یعنی در عرصه‌های طبیعی زیر نظر منابع طبیعی استان، بین شهرستان‌های ‏دوره چگنی و خرم‌آباد. از این گستره فقط بخش کوچکی در جاده خرم‌آباد به دوره چگنی از کنار ‏پتروشیمی معلوم است و  باقی دیوار در دیدرس نیست.  آنها بخشی از دیوار را که در دیدرس است، آخر از همه ساختند تا کسی متوجه نشود. بی‌شک این دیوارکشی آسیب‌های اساسی به عرصه‌های طبیعی، ‏محل گدار و زمستان‌گذرانی بعضی از حیوانات می‌زند و باعث کاهش جمعیت و به‌هم خوردن تعادل ‏اکولوژیک منطقه خواهد شد.»‏

ممکن است به این مطالب نیز علاقه‌مند باشید

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

از اینکه دیدگاه خود رو با ما در میان گذاشتید، خرسندیم.