دسته‌ها
اقتصاد تیتر یک

بار گرانی بر شانه معلولان

صندلی چرخدار به قیمت خودرو
ویلچر بیشتر از هر کالای دیگری در دسترس است، اما قیمت‌ها سنگین هستند، چنان‌که گاهی قیمت ویلچر به اندازه بهای خودرو می‌رسد. ویلچرهای این پاساژ قیمت‌شان  از ٧٠٠هزار تومان شروع می‌شود و به ٧٥‌میلیون تومان هم می‌رسد. سپیده یکی از مشتریانی است که به دلیل استفاده از انواع ویلچر خوب به بازار و کیفیت اجناس آشناست: «قیمت ویلچر برقی بالاست، اما عمر مفید و طولانی هم دارد، دست‌کم ١٢‌سال به بالا عمر می‌کند.» او بیشتر مشکل تعمیراتی ویلچرها را آسیب باتری آن می‌داند، باتری‌هایی که برای تهیه هرکدام‌شان باید دست‌کم ٣‌میلیون تومان هزینه کرد. قیمت ویلچر‌های معمولی ایرانی هم حدود ٨٠٠هزار تومان است. سمیه که مدت زمانی است ویلچرنشین‌ شده است، برای تعمیر صندلی چرخدارش آمده: «ایرانی است و دو سال عمر کرده، برزنتش هنوز خراب نشده، اما می‌خواهم آن را عوض کنید. چقدر می‌شود؟‌» مغازه‌دار بدون آنکه مکثی کند، پاسخ می‌دهد: «‌نو بخرید به‌صرفه‌تر است. برزنت‌هایی که داریم، ١٥٠‌هزار تومان به بالاست.»
دو مرد جوان در آستانه ورودی یکی از مغاره‌ها ایستاده‌اند و با یکدیگر صحبت می‌کنند، یکی از آنها مدیر فروشگاه است. مرد جوان نگاهی به اجناسش می‌کند تا با دقت بیشتری بگوید چند مدل ویلچر دارد: «اینجا از ویلچر ٧٠٠‌هزار تومان به بالا داریم، در چه بازه قیمتی می‌خواهید»، به ویلچری که ایرانی است، اشاره می‌کند: «این همان ویلچر ارزان‌قیمت  ٧٠٠‌هزار تومانی است.»  به نظر می‌رسد ویلچرهای  مغازه‌اش را دسته‌بندی کرده باشد؛ ویلچر‌های ایرانی، چینی، اروپایی و آمریکایی.» اینجا از اجناس گران‌قیمت مدل‌هایی در مغازه‌ها وجود دارد. فروشنده‌ها می‌گویند این وسایل خریدار زیادی ندارد. گران‌ترین‌شان  همان جنس تک‌خال آمریکایی با ٧٥‌میلیون تومان است که قابلیت‌های زیادی هم نسبت به ویلچر‌های دیگر دارد، هم برانکارد است، هم ویلچر و هم تخت. سایر برندهای اروپایی صندلی‌های چرخدار  بازه قیمتی متفاوتی دارند، البته تنوع محصولات‌شان هم کم نیست حداقل قیمت ویلچرهای اروپایی از ٥‌میلیون تومان شروع می‌شود و به  ویلچرهای تمام اتومات ٣٠‌میلیون تومانی می‌رسد. حمید  که نزدیک به ١٠‌سال است در این پاساژ مغازه دارد، به «شهروند» می‌گوید انحصار واردات صندلی‌های چرخدار دست  نهادی دولتی است و بازار آزاد، قیمت‌ها را تعیین نمی‌کند: «فعلا این نهاد هم تحریم شده است و معلوم نیست در انبارهای این سازمان چقدر صندلی چرخدار وجود دارد و وضع ذخایرشان چطور است؟»
مراجعه برای تعمیر ٤٠‌درصد بیشتر شده است
مغازه‌دارهای پاساژ می‌گویند بیشتر مشتری‌ها برای خرید ویلچرهای دست دوم یا تعمیر می‌آیند. مرد میانسالی که ویلچری را مغازه‌به‌مغازه می‌چرخاند، وارد مغازه حمید می‌شود. گویا به دنبال مناسب‌‌ترین قیمت برای تعمیر  ویلچرش می‌گشت، به نظر می‌رسد با آخرین مغازه که همین جا باشد، به توافق رسیده است. با انگشت اشاره چند ویلچری را که بیرون از مغازه به نمایش گذاشته، نشان می‌دهد: «دوتا از این ویلچر‌ها ایرانی است، از همان ٧٠٠‌هزار تومانی‌ها که نشان‌تان دادم و دوتای دیگر ٥‌میلیون تومانی و اروپایی است. قیمت صندلی‌های چرخدار نو و دست دوم بین ١٠ تا ٣٠‌درصد با یکدیگر تفاوت دارند که البته  این تفاوت قیمت بستگی به میزان کیفیت ویلچر دست دوم دارد. البته ما هر دست دومی را نمی‌خریم و معمولا زمان خرید دقت می‌کنیم که سر پا باشند و ترجیحا استفاده زیادی از آن نشده باشد وگرنه خریداری‌نمی‌کنیم.»
کاسبان پاساژ می‌گویند این روزها مراجعه معلولان برای تعمیر لوازم‌شان حدود ٣٠ تا ٤٠‌درصد بیشتر شده است. اما تنها این بازار نیست که لوازم دست دوم را در آن خرید و فروش می‌‌کنند، بلکه شیپور و دیوار هم راه را برای خریداران این لوازم بازگذاشته‌اند. با این حال، فروشندگان راسته نواب می‌گویند که مردم ترجیح می‌دهند اجناس دست دوم را از مغازه‌ها خرید کنند. یکی از خریداران دلیل خریدش از مغازه‌دارها را توضیح می‌دهد: «در مغازه‌ها اجناس تمیز و تعمیر می‌شوند و در صورت بروز عیب و ایراد می‌توان صاحب مغازه را پیدا کرد. اما اشخاصی که در فضای مجازی آگهی می‌دهند، هویت‌شان فقط خط تلفنی است که خاموش می‌شود.»
ویلچر فقط ویلچر چینی
مغازه دیگری در همان راسته است و محصولات توانبخشی دارد،  اما سوت‌وکور است و چند مرد مسن دور هم نشسته‌اند. حال‌وروزشان چنگی به دل نمی‌زد که برای همین سر درددل مردان کهنسال باز می‌شود: «‌سود فروش لوازم معلولان برایشان خیلی پایین است و حالا که قیمت ارز جهش داشته است، به هیچ عنوان نمی‌شود سراغ واردات رفت، چون اگر قرار باشد واردات این کالاها با دلار آزاد انجام شود، قیمت‌ها سر به فلک می‌کشد.» او ادامه می‌دهد: «درحال حاضر بازاری‌ها از ذخایر انبارشان استفاده‌می‌کنند و اگر بخواهیم همین الان یک ویلچر وارد کنیم، باید دست‌کم ٤‌هزار یورو پول بدهیم که با نرخ بازار آزاد نزدیک به ٥٤‌میلیون تومان تمام شود.»
«وقتی کالا وارد نشود و عرضه کم باشد، همین می‌شود که قیمت لوازم توانبخشی سر به فلک می‌کشد. سری به خیابان جمهوری بزنید تا متوجه حرفم بشوید.» این را یکی دیگر از مردان درون مغازه می‌گوید و دوستش بحث را پی می‌گیرد: «الان در بازار فقط ویلچر چینی می‌بینید و ویلچر اروپایی تقریبا پیدا نمی‌شود.» ویلچر چینی و اروپایی با هم تفاوت دارند، برای همین بیشتر خریداران  تمایلی به خرید ویلچر‌های ایرانی نشان نمی‌دهند. او که  ٥٠‌سال است فروشنده لوازم توانبخشی است، درباره این تفاوت توضیح می‌دهد: «بستگی به وضع بیمار دارد. مثلا امکان زخم بستر گرفتن در ویلچر‌های ایرانی و چینی بسیار بالاست، درصورتی که  برای ویلچر‌های اروپایی احتمال کمتری وجود دارد. ضمن اینکه عمر ویلچرهای چینی و ایرانی کمتر است و زودتر دفرمه می‌شود، چون ویلچر‌های ایرانی و چینی سنگین هستند، در صورتی که صندلی‌های چرخدار اروپایی سبک هستند، اما باز هم ویلچر‌های چینی یک درجه بهتر از ویلچر‌های مونتاژی ایرانی هستند، برای همین است که قیمت‌شان هم بیشتر است.»
مسافران معلول تهران
کاسبان پاساژ می‌گویند پیداکردن لوازم توانبخشی در شهرستان‌ها دشوار است و مشتری‌های زیادی از سایر شهرهای ایران به تهران می‌آیند تا لوازم مورد نظرشان را پیدا کنند. می‌گویند بعضی لوازم مثل سمعک خوب یا تشک‌های مواج که برای معلولان زمینگیر استفاده می‌شود، در خیلی از شهرستان‌ها پیدا نمی‌شود، به همین دلیل مسافران زیادی برای تهیه ابزار توانبخشی مورد نیازشان راهی تهران می‌شوند. البته در همین پاساژ هم تمام لوازم موردنیاز معلولان در یک مغازه پیدا نمی‌شود و گاهی ناچارند برای پیدا‌کردن یک قلم کالا کل پاساژ را بچرخند. به‌عنوان مثال مغازه‌ای که روبه‌روی در ورودی پاساژ واقع شده است، تنها واکر و توالت‌های فرنگی قابل حمل می‌فروشد. نگاهی به اجناسی می‌اندازم که روبه‌روی مغازه ردیف کرده است: «واکر چرخ‌دار کوتاه ٢٣٥هزار تومان، واکر بدون چرخ کوتاه ٦٥‌هزار تومان و واکر بلند بدون چرخ ١٣٠‌هزار تومان برچسب قیمت خورده‌اند.»
 تقاضای پوشک بزرگسال نصف شده است
لوازم بهداشتی سالمندان و معلولان قیمت‌های بالایی دارند و مغازه‌دارها می‌گویند مشتری‌هایشان برای این لوازم به شدت ریزش داشته است. یکی از آنها وقتی متوجه می‌شود با خبرنگار صحبت می‌کند، مکالمه تلفنی‌اش را قطع می‌کند و بدون وقفه توضیح می‌دهد‌: «قیمت‌ها را نپرسید، از وقتی دلار گران شد، دیگر مشتری برای ما نمانده است، اگر هم باشد به سختی  و ارزان‌ترین اجناس را خریداری می‌کنند.» فروشندگان لوازم بهداشتی توانبخشی می‌گویند پوشک بزرگسالان برندهای مرغوب ٩ عددی بسته‌ای ١١٠‌هزار تومان است، اما معمولا مشتری ندارند. برندهای ایرانی ١٠ عددی و ١٤ عددی هستند و  ٥٢ و ٥٤‌هزار تومان قیمت دارند که مشتری‌شان بیشتر است. قیمت گاز استریل  بین ٢٥ تا ٧٠‌هزار تومان است و چسب‌های مخصوص درد عضلات بین ٧٠ تا ١٥٠‌هزار تومان قیمت دارند. دستکش استریل ٥٠عددی ٩٠‌هزار تومان، سوند به همراه کیسه آن هر عدد بین ١٥٠٠ تا  ٢هزار تومان و  چک پانسمان ٤٠ تا ٤٥‌هزار تومان قیمت‌گذاری شده‌اند.
٢٠‌میلیون تومان هزینه‌های غیرقابل انکار برای معلولان
«‌یک معلول در ‌سال حداقل نزدیک به ٢٠‌میلیون تومان هزینه دارد‌.» این حرف نیماست که ٢٤‌سال آزگار است روی صندلی چرخ‌دار می‌نشیند: «آدمی که تازه  قطع نخاع‌شده با کسی که ٢٠‌سال است قطع نخاع‌شده فرق دارد، چراکه در ابتدا ممکن است آسیب کمتر باشد، اما به تدریج و با گذشت زمان آسیب‌های ناشی از قطع نخاع بیشتر می‌شود که این مسأله  روی هزینه‌ها هم تأثیر می‌گذارد. با گذشت زمان باید از تشک‌های مواج استفاده کرد تا مشکلاتی مانند زخم بستر به وجود نیاید. این تشک‌ها نزدیک به ٧‌میلیون تومان قیمت دارد و اکثر افراد به دلیل قیمت بالا از آن استفاده نمی‌کنند. یک ویلچر مدل میرا هم اگر بخواهیم بخریم ٩‌میلیون تومان می‌شود. اگرچه می‌گویند این ویلچرها ١٢‌سال به بالا عمر می‌کنند، اما بیشتر از ٣ و ٤‌سال نمی‌توان از آنها استفاده کرد.» به گفته او ٨٠‌درصد معلولان و افراد دارای ضایعه نخاعی بی‌اختیاری ادرار دارند و مجبور به استفاده از کیسه ادرار، سوند و پلاتون هستند که تنها برای این مورد ماهیانه ٧٠٠هزار تومان هزینه دارد. کمی سکوت می‌کند و ادامه می‌دهد: «هزینه تردد معلول با افراد عادی متفاوت است‌. دولت و شهرداری‌ها باید چنین امکان‌هایی را برای یک معلول در نظر بگیرند.»  نیما حرف آخر را می‌زند: «اما کسی به ما توجه ندارد.»

بازار کار ایران منهای معلولان

حمید حاج اسماعیلی کارشناس بازار کار

معلولان ٣‌درصد سهمیه استخدامی در دستگاه‌ها و ارگان‌های مختلف دارند اما سهمیه استخدامی آنها معمولا رعایت نمی‌شود و این مسأله معیشت و زندگی اقتصادی آنها را با مشکلات فراوانی روبه‌رو کرده است. البته ممکن است بخشی از این موضوع به محدودشدن بازار کار و نبود شفافیت در عرضه‌های مختلف برگردد اما در مجموع نیاز شغلی معلولان در بازار کار ایران نادیده گرفته شده است. این موضوع درحالی رخ می‌دهد که مشاغل زیادی وجود دارد که نیاز به توانایی جسمی یا فکری خاصی ندارد و بسیاری از معلولان از عهده آن برمی‌آیند؛ به‌عنوان مثال چندی قبل چند شهروند نابینا برای مطالبه همین موضوع به مجلس آمده بودند و البته حرف‌هایشان کاملا بجا و درست بود. این شهروندان مسأله‌شان این بود که برای فعالیت در بخشی از شرکت مخابرات توانایی دیدن مورد نیاز نیست اما از استخدام آنها ممانعت شده است.
در واقع من فکر می‌کنم در ایران نیاز به یک سند آمایشی وجود دارد که براساس آن دستگاه‌ها و ارگان‌های مختلف و حتی بنگاه‌های کاری بخش خصوصی پایش شوند و به صورت دقیق مشخص شود که چه مشاغلی را می‌توان به کدام دسته از معلولان واگذار کرد و این دستگاه‌ها برحسب قانون و بخش خصوصی برحسب مسئولیت‌های اجتماعی، معلولان را استخدام کنند.
البته این به آن معنا نیست که نداشتن مهارت‌های فردی را به صرف معلول‌بودن افراد نادیده بگیریم بلکه صحبت بر سر آن است که اگر شرایط احراز شغلی به‌گونه‌ای است که یک فرد معلول و یک فرد سالم برای تصدی آن قادر به رقابت هستند، اولویت استخدام در اختیار افراد معلول قرار بگیرد. به‌عنوان مثال احراز یک شغل پشت میزنشینی که صرفا به هوش و قدرت تفکر افراد نیاز دارد، از این دسته مشاغل است؛ چراکه یک فرد سالم می‌تواند با یک فرد معلول جسمی و حرکتی براساس توانایی‌های هوشی رقابت کند و دستگاه‌ها باید اولویت را به استخدام فرد معلول اختصاص دهند.

دسته‌ها
اقتصاد

بدحساب‌ها وام بی‌وام!

این روزها بانک‌هاسفت‌وسخت‌تر از گذشته وام می‌دهند. بانک‌هایی که به گفته حیدر مستخدمین حسینی، معاون پیشین بانک مرکزی تا قبل از این وام‌هایشان را براساس اعتماد به مشتریان پرداخت می‌کردند و البته ضربه سختی از بدهی سنگین مشتریان‌شان خوردند. گرچه عمده این بدهی‌ها مربوط به دانه‌درشت‌ها بوده است، اما گویا مشتریان بدحساب آن‌قدر چشم بانکی‌ها را ترسانده‌اند که دامنه سختگیری‌هایشان به مشتریان خرد هم برسد.
مستخدمین حسینی به شهروندآنلاین می‌گوید که «نظام اعتبارسنجی مشتریان بانکی در کشورهای پیشرفته سالیان‌سال است که مورد استفاده قرار می‌گیرد و سختگیری تازه بانک‌ها روی این موضوع اتفاقی خوب و به نفع اقتصاد کشور است.»
جالب است بدانید بانک مرکزی از اواخر‌ سال گذشته طرح‌های متعددی را اجرا کرده تا هویت مشتریان، گردش مالی حساب‌های بانکی و سوابق دریافت‌ها و پرداخت‌هایشان را شفاف کند. گرچه بانک مرکزی هدف از این کار را جلوگیری از فساد اقتصادی و همین‌طور کنترل پدیده چک‌های برگشتی اعلام کرد، اما بانک‌ها از این فرصت استفاده کرده و دست به اعتبارسنجی مشتریان‌شان زده‌اند.

سیاهه شرط‌وشروط بانک‌ها برای وام

این روز‌ها جلوی باجه تسهیلات بانک‌ها کمتر مشتری پرسه می‌زند. گویا نه مشتریان امیدی به دریافت وام دارند و نه بانک‌ها رغبتی از خود نشان می‌دهند. البته تعداد زیادی از مشتریان بانک‌ها هم اعتقاد دارند با افزایش قیمت‌ها، قدرت خرید وام‌های خرد بانکی کاهش داشته است و این وام‌ها دیگر مانند سابق جذاب نیستند.
با این حال، بانک‌ها هم دیگر حاضر نیستند به مشتریان بدحساب وام بدهند و این ماجرا حتی به توییت‌های مردم رسیده است. آنها در توییت‌هایشان نوشته‌اند تازگی‌ها بانک‌ها برای پرداخت وام استعلام می‌گیرند که وام‌گیرنده در طول سال‌های گذشته گردش مالی حساب‌های بانکی‌اش چگونه بوده است؟ یا سابقه پرداخت اقساطش به چه صورت بوده است و آیا اقساط عقب‌افتاده دارد یا نه؟
برای ارزیابی این موضوع به چند بانک در محدوده خیابان آزادی تهران سر می‌زنم. بانک ملت نزدیکترین بانکی است که در مسیر دسترسی‌ام است. وارد شعبه می‌شوم و سراغ مسئول تسهیلات می‌روم. وقتی ماجرای درخواست وام را با مسئول تسهیلات بانک ملت در میان می‌گذارم، بدون هیچ مکثی توضیح می‌دهد: «اگر متقاضی وام هستید چند نکته را باید بدانید. اول این‌که مجموع وام‌های خردی که از بانک‌های مختلف می‌گیرید، نمی‌تواند بیشتر از 50‌میلیون تومان باشد و نکته دوم این است که نباید به هیچ بانکی بدهکار باشید.»
او ادامه می‌دهد: «نکته سوم هم این است که اگر سابقه اقساط معوق دارید، تقریبا باید قید وام را بزنید و نکته چهارم این‌که باید گردش مالی و میزان حقوق‌تان را بررسی کنیم.»

می‌پرسم میزان حقوق ماهیانه چقدر باید باشد؟

تلفنی را پاسخ می‌دهد و می‌گوید: «یک‌سوم حقوق ماهیانه‌تان باید بیشتر از اقساط وام‌تان باشد، یعنی اگر اقساط وام‌تان 600‌هزار تومان است، باید حداقل 2‌میلیون تومان حقوق ماهیانه
داشته باشید.»
او ادامه می‌دهد: «البته باید میزان وام درخواستی زیر 30‌میلیون تومان باشد و برای وام‌های بیشتر از 30‌میلیون تومان ملک شما به رهن بانک می‌رود.»

بانک‌های سختگیرتر کدامند؟

آخرین ساعات کار بانک و کارمندان مشغول پاسخگویی به آخرین مشتریان هستند. سراغ مسئول شعبه می‌روم و از او درباره شرایط پرداخت وام‌های خُرد می‌پرسم که بی‌درنگ می‌پرسد: «تا به حال در بانکی قسط عقب‌مانده داشته‌اید؟» پاسخ می‌دهم: «یکی دو مورد پیش آمده است.»
مسئول شعبه با کمی تفکر می‌گوید: «این برای شما امتیاز منفی است، زیرا ما سیستم اعتبارسنجی داریم و قبل از پرداخت وام استعلام می‌گیریم که مشتریان‌مان بدحساب نباشند یا چک برگشتی نداشته باشند. خودتان بهتر می‌دانید مشتری بدحساب دردسر زیادی دارد.»
او ادامه می‌دهد: «باید سایر شرایط را بررسی کنیم و میزان وام درخواستی‌تان را بدانیم. اگر مبلغ کم و حقوق‌تان بالا باشد، امکان دارد از چند مورد اقساط عقب‌مانده‌تان چشم‌پوشی کنیم.»
در بانک‌های سپه و صادرات هم رویه به همین صورت است. مسئول تسهیلات بانک قرض الحسنه رسالت هم توضیح می‌دهد که چیزی بین یک هفته تا 10 روز زمان لازم است که وضع تمام حساب‌ها و بدهی‌ها و گردش مالی متقاضی وام را بررسی کنیم و پاسخ بدهیم که آیا وام پرداخت می‌کنیم یا نه؟ جالب است که مبلغ وام درخواستی‌ام از این بانک فقط 3‌میلیون تومان است.

وام به شرط نداشتن چک برگشتی

ابتدای خیابانی اصلی، چند بانک در کنار هم قرار دارند. وارد بانک صادرات می‌شوم. کارمندان بانک آماده می‌شوند تا در را ببندند. وارد می‌شوم و مسئول تسهیلات بانک صادرات مرا به سمت میز رئیس شعبه راهنمایی می‌کند. خانمی که پشت میز نشسته ، با خوشرویی می‌گوید: «بفرمایید بنشینید. برای چه کاری آمده‌اید؟»
وقتی می‌شنود برای دریافت وام آمده‌ام می‌گوید که دریافت وام از این بانک مشروط به این است که می‌توانید 80‌درصد مبلغ سپرده‌تان وام درخواست کنید یا این میزان در حساب یکی از اقوام درجه یک شما باشد. او توضیح می‌دهد که با طرح‌های جدیدی که اجرا کرده‌اند افراد می‌توانند بی‌هیچ معطلی تا ٨٠‌درصد موجودی خود را به‌صورت تسهیلات با نرخ سود ترجیحی دریافت کنند.
وقتی از او درباره سابقه خوش‌حسابی یا بدحسابی می‌پرسم، پاسخ می‌دهد که در این مدل وام چون مشتریان به اندازه وام‌شان سپرده دارند سختگیری خاصی نداریم اما اگر احساس کنیم مشتریان به اندازه‌ای بدحساب بوده‌اند که پرداخت وام به آنها ریسک سنگینی تحمیل می‌کند، وام نمی‌دهیم.
از او درباره اقساط معوق می‌پرسم که اگر قبلا در بانکی یکی از اقساطم معوق شده باشد باز هم مشمول دریافت وام می‌شوم؟ در جواب می‌گوید: «الان مهم است. استعلام می‌گیریم که در حال حاضر چک برگشتی و قسط معوق‌شده نداشته باشید. اگر تسویه کرده باشید برای شما مشکلی ایجاد نمی‌شود.»

در حال حاضر اقساط معوق نداشته باشید

از بانک صادرات بیرون می‌آیم و وارد بانک سپه می‌شوم. کارمندی پشت باجه تسهیلات نشسته و در انتظار مردی است که مشغول پرکردن فرم درخواست وام است. کمی می‌گذرد تا کارش تمام شود. پشت باجه می‌روم و شرایط دریافت وام را می‌پرسم. می‌گوید: «چقدر وام می‌خواهی؟ چک برگشتی که نداری! وام معوق چطور؟» می‌گویم: «50‌میلیون تومان وام می‌خواهم. چک برگشتی هم ندارم، اما قبلا یکی از اقساط بانکی‌ام معوق شده بود که پرداخت کردم.»
از زیر عینک نگاهی می‌اندازد و کارت ملی‌ام را می‌خواهد:
«کدام بانک بود؟» بانک شهر. می‌گوید: «مهم الان است که قسط معوق نداری.»
با کم‌حوصلگی ادامه می‌دهد: «برای 50‌میلیون تومان هم باید 80‌میلیون تومان سپرده‌گذاری کنی و پس از دریافت وام تنها 80‌درصد از سپرده‌ات را برداشت کنی. مابقی آن تا زمان تسویه‌حساب در حساب بانکی باقی می‌ماند.»

 


بدحساب‌ها در نظام مالی جهان جایی ندارند

حیدر مستخدمین حسینی| معاون پیشین بانک مرکزی

اصلی در نظام بانکداری وجود دارد به نام اصل اعتبارسنجی که هر مشتری برحسب اهلیت، فعالیت و دریافت تسهیلات رتبه‌بندی می‌شود و امتیاز دریافت می‌کند و مشتری بر مبنای این امتیاز می‌تواند از تسهیلات بعدی استفاده کند. این نظام در اصطلاح اعتبارسنجی نامیده می‌شود.
در نظام بانکداری جهان 600 متغیر برای اعتبارسنجی مشتریان وجود دارد که حتی جالب است بدانید برخی بانک‌ها سایر سوابق افراد را هم درباره پایبندی‌شان به قانون درنظر می‌گیرند. به‌عنوان مثال در برخی بانک‌های اروپایی حتی گزارش‌های پلیس راهنمایی و رانندگی درباره قانون‌شکنی افراد ملاک قرار داده شده است یا در سایر کشورهای جهان اگر کسانی عوارض شهرداری را پرداخت نکنند، نمی‌توانند از شبکه بانکی وام بگیرند.
خوب است بدانید نه فقط در شبکه بانکی بلکه در نظام اقتصادی جهان رتبه‌بندی اعتباری فاکتور بسیار مهمی است و یکی از اصول اساسی روابط اقتصادی در جامعه بین‌المللی اعتبار بالاست. در این نظام چنانچه مشتریان بدحساب باشند، شرکت‌های تجاری و بانک‌ها با آنها وارد معامله نمی‌شوند و حتی ممکن است افراد بدحساب یا فاسد در لیست سیاه قرار بگیرند. در ایران چنین مکانیزمی تاکنون وجود نداشته است و بدهی‌های بزرگ بانکی هم از همین مسأله ناشی می‌شود؛ البته من فکر می‌کنم برای جلوگیری از فساد، نظام اعتبارسنجی نباید در انحصار ارگان خاصی باشد و باید موسسه‌های رتبه‌سنجی متعددی در ایران ایجاد شود تا ضمن این‌که انحصار فساد ایجاد نکند بلکه اگر مشتری به رتبه‌بندی خود اعتراض داشته باشد، بتواند این اعتراض را در موسسه‌های مستقل مورد بررسی قرار دهد و در واقع حق اعتراض برای مشتریان لحاظ شود.

دسته‌ها
اقتصاد تیتر یک

بساط میلیاردی خریدوفروش مجوز ‏

درحال حاضر چیزی حدود دو هزار و 111 عنوان مجوز کسب‌وکار در ایران وجود دارد که در واقع استعلام ‏از دستگاه‌های خاص و تاییدیه مراکز مختلف است تا فردی بتواند در ایران مشغول به کار شود! علی ‏فیروزی، رئیس مرکز پایش بهبود محیط کسب‌وکار وزارت اقتصاد با اعلام این موضوع گفته است که ‏تلاش می‌کنند مقررات زائد کسب‌وکار را حذف کنند و تاکنون 600 مجوز اضافه حذف شده است. با ‏این حال، تعدد مجوز کسب‌وکار هنوز هم در ایران یکی از چالش‌های بزرگ است و ایران از نظر ‏رتبه جهانی سهولت کسب‌وکار شرایط خوبی در فهرست کشورهای جهان ندارد. ‏

بازار داغ خریدوفروش مجوز کسب‌وکار ‏

بازار خریدوفروش مجوز کسب‌وکار مکاره بازار جالبی است که این روزها دامنه آن به فضای ‏مجازی و سایت‌های اینترنتی هم کشیده است. بازه قیمتی فروش مجوز در سایت‌هایی مثل دیوار و شیپور از ‏یک‌میلیون تومان شروع می‌شود و به 2‌میلیارد تومان هم می‌رسد؛ البته بستگی به سهم افراد از ‏مجوز هم دارد. مجوزهای ارزان‌تر، مجوزهای شراکتی هستند که افراد تنها بخشی از سهم‌شان را از ‏مجوز اجاره می‌دهند یا به مشاغلی مربوط می‌شود که بازارش راکد است. ‏
گران‌ترین مجوزها مربوط به دفاتر هواپیمایی یا کلینیک‌های زیبایی است و البته در این میان مجوز ‏بهره‌برداری از نیروگاه برق هم به چشم می‌خورد. ‏
آگهی فروش مجوز دفتر هواپیمایی 100‌میلیون تومان به اشتراک گذاشته شده بود. آگهی‌دهنده ‏فروش مجوز شرکت نمایندگی کشتیرانی را 150‌میلیون تومان برای فروش گذاشته است. آگهی‌‏دهنده‌ای هم فروش مجوز فعالیت موسسه فرهنگی و هنری چندمنظوره را با قیمت 650‌میلیون تومان به ‏اشتراک گذاشته است. قیمت‌های پیشنهادی فروش مجوز کلینیک‌های مراقبت و زیبایی هم بازه ‏قیمتی بین 60 تا 80‌میلیون تومانی دارد؛ البته در میان آگهی‌هایی که روی دیوار گذاشته شده، ‏فروش مجوز نیروگاه 10مگاواتی خورشیدی هم دیده می‌شود که با قیمت یک‌میلیارد و 900‌میلیون ‏تومانی برای عرضه گذاشته شده است. ‏

بازار داغ مجوز آموزشگاه‌های فنی و حرفه‌ای ‏

برخی از مجوزها از ‏جمله مجوز آموزشگاه فنی و حرفه‌ای به دلیل اشباع بازار، دیگر صادر نمی‌شود، به همین جهت این ‏مجوزها بازار خریدوفروش داغی به هم زده‌اند

یکی از مجوزهایی که بازار آن حسابی داغ و پرمتقاضی است، مجوز آموزشگاه فنی و حرفه‌ای است. ‏سازمان فنی و حرفه‌ای کشور درحال حاضر بيش از 600 مركز آموزش فني و حرفه‌اي دولتي و بیش ‏از 17هزار آموزشگاه فني و حرفه‌اي آزاد در سطح كشور دارد. آموزشگاه‌هایی که خودشان ‏صادرکننده مجوز فعالیت افراد در سایر مشاغل هستند. ‏
شاید برای همین است که تقاضای خرید مجوز آموزشگاه‌های فنی و حرفه‌ای بیش از هر مجوزی در ‏سایت‌هایی چون دیوار و شیپور خودنمایی می‌کند و البته برای این مجوزها گاهی تا 2 یا 3‌میلیارد ‏تومان هم قیمت تعیین شده است. ‏
آن‌گونه که فعالان این بازار می‌گویند خریدوفروش مجوز‌های فنی و حرفه‌ای مشکلی ندارد و با تأیید ‏هیأت نظارت مجوز‌هایی که خریداری شده، به نام خریدار می‌شود و درصورت عدم تأیید هیأت ‏نظارت پول به خریدار برمی‌گردد. ‏
یلدا راهدار، رئیس کمیسیون کسب‌وکار اتاق شیراز به شهروندآنلاین می‌گوید: «برخی از مجوزها از ‏جمله مجوز آموزشگاه فنی و حرفه‌ای به دلیل اشباع بازار، دیگر صادر نمی‌شود، به همین جهت این ‏مجوزها بازار خریدوفروش داغی به هم زده‌اند.» او در ادامه با اشاره به این‌که چنین شرایطی نباید وجود داشته باشد، چرا که موجب هرج‌ومرج می‌‏شود در این زمینه توضیح داد: «زمانی که با صدور جواز کسب ممانعت شود، ‏مشکلاتی مانند قیمت‌های نامعقول و اجاره یا خریدوفروش آنها به‌وجود می‌آید، برای همین است که این ‏روزها با قیمت‌های نجومی خریدوفروش این مجوز‌ها مواجه شده‌ایم.»‏
راهدار در ادامه با انتقاد از رویه صدور مجوز کسب‌وکار در ایران می‌گوید: «زمانی که افراد به ‏اصناف ورود پیدا می‌کنند، باید بدانند ممکن است روزی از این صنف خارج شوند نه این‌که امتیازهایی ‏را که گرفته‌اند خریدوفروش کنند.‏»

اجاره مجوز چند؟

بازار مجوزها اما به خریدوفروش خلاصه نمی‌شود و بساط اجاره مجوز حسابی داغ است. هزینه ‏اجاره مجوز دست کمی از هزینه اجاره خانه در تهران ندارد و معمولا مجوز مشاغل مختلف را بین 30 ‏تا 120‌میلیون تومان رهن می‌دهند و در کنار آن اجاره‌ای بین 2 تا 7‌میلیون تومان هم در نظر می‌‏گیرند. بیشتر صاحبان مجوز هم آگهی‌هایی با این عنوان منتشر کرده‌اند: «ملک از شما ‏و مجوز با ما.»
آنها می‌گویند یکی از شرایط دریافت مجوز داشتن ملک است و چون کاسبان مجوز نمی‌خواهند ‏خودشان حرفه‌ای را اداره کنند، تأمین ملک را به مستاجران مجوزشان می‌سپارند. با یکی از آگهی‌دهنده‌هایی که مجوز سفره‌خانه خود را اجاره می‌دهد، تماس می‌گیرم و او توضیح می‌دهد که مجوز ‏سفره‌خانه و قهوه‌خانه یکی از گران‌ترین مجوزهاست، زیرا این مجوزها با سختگیری ‏زیادتری برای افراد صادر می‌شود. به همین دلیل هزینه اجاره مجوز قهوه‌خانه و سفره‌خانه در تهران ‏به طور میانگین چیزی حدود یک تا دو‌میلیون تومان از بقیه مجوزها گران‌تر است. ‏
او توضیح می‌دهد: «برای دریافت مجوز نیاز به ملک داریم، ملک از شما و مجوز با ما، اما یادتان باشد ‏که ملک‌تان شرایط دریافت مجوز را داشته باشد.» ‏
وقتی شرایط دریافت مجوز را می‌پرسم، توضیح می‌دهد:«ملک باید بالای 120 متر باشد و البته ‏نزدیک اماکن مذهبی نباشد. اگر مشتری باشید کنار می‌آییم و به شما ارزان‌تر می‌دهیم.‏»
او درباره قیمت اجاره مجوز سفره‌خانه در تهران می‌گوید: «50‌میلیون رهن و ماهی 7 ‏میلیون تومان اجاره، ولی اگر مشتری باشید تا 5‌میلیون تومان اجاره هم کوتاه می‌آییم.» ‏
ارزان‌ترین مجوزها هم مربوط به مشاغلی است که بازار راکدتری دارند. مشاغلی مانند گلفروشی، ‏خیاطی، تعمیرات کفش و … که معمولا رهن آنها 10 تا 20‌میلیون تومان و یکی – دو‌میلیون تومان ‏اجاره است. ‏

ارزان‌ترین مجوزها هم مربوط به مشاغلی است که بازار راکدتری دارند. مشاغلی مانند گلفروشی، ‏خیاطی، تعمیرات کفش

همه مجوزها قابل معامله نیستند

در این میان نکته جالب توجهی وجود دارد، بیشتر آگهی‌دهنده‌ها علت واگذاری جواز خود را ‏مهاجرت عنوان کرده‌اند. البته همه مجوزها هم قابل فروش و واگذاری نیستند. این موضوع درحالی ‏اتفاق افتاده است که مهدی پور قاضی، عضو اتاق بازرگانی به شهروندآنلاین می‌گوید: «انتقال پروانه یا ‏همان جواز کسب شرایط و ضوابط خود را دارد و به همین راحتی‌ها هم نیست. در ‏صورتی که دارنده پروانه کسب بخواهد محل کسبش را به دیگری ‌واگذار کند، باید درخواست کتبی ‏خود را به اتحادیه ارایه کند. همچنین در صورتی که فرد معرفی‌شده واجد ‌شرایط قانونی باشد و مورد ‏تایید هیأت نظارت قرار بگیرد، پس از ابطال پروانه کسب قبلی، پروانه جدیدی به نام فرد معرفی‌شده ‏صادر می‌شود. این پروسه کمی زمان‌بر است.» ‏
مسعود دانشمند، کارشناس اقتصادی در این زمینه به شهروندآنلاین می‌گوید: «در گذشته هم چنین اتفاقاتی ‏می‌افتاد، اما ملموس نبود. زیرا برخی از مشاغل قابل واگذاری هستند و برخی نه. به‌عنوان مثال مجوز ‏مطب‌ها قابل واگذاری نیست، در صورتی که سوپر مارکت‌ها قابل واگذاری است. برای همین، امکان ‏خریدوفروش مجوز برخی از مشاغل وجود دارد.»‏

خرید و فروش مجوز فسادآور است

مسعود دانشمند، کارشناس اقتصاد و عضو سابق اتاق بازرگانی با اشاره به این‌که نباید از خریدو‏فروش مجوز سوءاستفاده شود، به شهروندآنلاین می‌گوید: «با جلوگیری از صدور مجوز برای برخی از ‏مشاغل، راه برای برخی از سوءاستفاده‌ها و فساد در حوزه کسب و کار باز شده است.» ‏
او در ادامه توضیح می‌دهد: «با توجه به شرایط پیش آمده باید تدبیری برای این موضوع در نظر ‏گرفته شود و این اتفاق در صورتی ممکن می‌شود که دوباره صدور مجوز این مشاغل آزاد شود. آن هم ‏به صورت گسترده تا بازار آن بشکند یا تدابیری در نظر بگیرند مانند این‌که مجوزها غیرقابل انتقال ‏به غیرباشد.»‏
دانشمند همچنین نسبت به غیرتخصصی شدن مشاغل با خریدوفروش مجوزها نیز هشدار می‌دهد و ‏می‌گوید: «به‌عنوان مثال کسی که برای دریافت مجوز آژانس هواپیمایی درخواست داده است، یک نفر ‏به عنوان مدیر آن شرکت باید دوره‌هایی را پشت سر بگذارد. چنین فردی نباید بتواند مجوز خود را ‏نقل و انتقال بدهد. چرا که فردی که خریدار مجوز است، ممکن است مهارت‌های لازم را نداشته باشد.‏»

دسته‌ها
اقتصاد تیتر یک

از مزرعه بخرید

خودشان می‌گویند که تا قبل از آشنایی با فضای مجازی، نه سرمایه‌ای برای راه‌اندازی فروشگاه داشتند و نه برای‌شان صرفه داشت که تک‌محصولی در یک مغازه بفروشند؛ به جز این هزینه حمل‌ونقل و ضایعات محصول هم پای خودشان بود.
فضای مجازی اما کارشان را راحت کرده است. آنها می‌گویند که در فروشگاه مجازی‌شان می‌توانند برای تمام کشور محصول بفرستند و حتی آن را به خارج از ایران صادر کنند.
رحمانی، باغدار نمونه و رئیس سابق اتحادیه تعاونی‌های باغداران انگور تاکستان به شهروندآنلاین می‌گوید که باغداران انگور در قزوین امسال بخشی از صادرات انگورشان را به صورت مجازی انجام داده‌اند.
او توضیح‌ می‌دهد: «بسیاری از باغداران برای این‌که سود بیشتری عایدشان شود و محصولات‌شان را به دست دلال‌ها نسپارند، به صورت مستقیم با شرکت‌های تجاری در روسیه وارد مذاکره شده‌اند و انگورشان را به آنجا آنها صادر کرده‌اند.»
رحمانی توضیح می‌دهد که کشاورزان تحصیلکرده و فرزندان تحصیلکرده‌شان بیشتر در این اتفاق سهیم بوده‌اند.

سود عجیب دلال‌ها از فروش میوه‌وتره‌بار

سال‌های طولانی است که بازار محصولات کشاورزی روی انگشت دلالان می‌چرخد و آنها سودهای گزافی به جیب می‌زنند و تنها بازنده این بازار مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان هستند. یکی از باغداران تاکستان قزوین به شهروندآنلاین می‎گوید که در حال حاضر هر کیلوگرم انگور بی‌دانه را دلال‌ها از کشاورزان کیلویی هزار تومان می‌خرند که وقتی این انگور به میادین مرکزی میوه‌و‌تره‌بار می رسد، بهایش به 8 هزار تومان صعود می‌کند و قیمت عرضه آن در خرده‌فروشی‌های سطح شهر به 12 هزار تومان هم می‌رسد.
باغداران میوه می‌گویند که در تابستان امسال بیشتر سود میوه‌هایشان به جیب دلال‌‎ها رفت و هر کیلوگرم هلو را تنها هزار تومان فروختند و در میادین میوه‌‎و‌تره‌بار مرکزی قیمت به 6 هزار تومان هم رسید و در خرده‌فروشی‌ها هر کیلوگرم هلو بین 14 تا 18 هزار تومان فروخته شد و سیب گلاب را که از آنها دو هزار تومان خریدند، با قیمت 7 هزار تومان در میادین اصلی میوه و 9 تا 12 هزار تومان در خرده‌فروشی‌ها فروختند.

سرانه مصرف میوه در ایران دو برابر پیشرفته‌ها

گرانی میوه‌وتره‌بار در حالی رخ می دهد که ایرانی‌ها علاقه فراوانی به میوه و سبزیجات دارند. رضا نورانی، رئیس اتحادیه ملی محصولات کشاورزی، به باشگاه خبرنگاران جوان گفته است که ایرانی‌ها سالانه 157 کیلوگرم میوه و سبزیجات در سال مصرف می‌کنند و سرانه مصرف میوه و سبزیجات در ایران دو برابر کشور‌های توسعه‌یافته و سه برابر کشور‌های در حال توسعه است و جالب است که بدانید ایران یکی از بزرگترین تولیدکنندگان میوه و سبزیجات در آسیا و آفریقا است. با این حال سود گزاف دلال‌ها موجب شده است که نه کشاورز از این بازار بزرگ بهره‌مند شود و نه مصرف‌کننده راضی باشد.

گرانی میوه تهرانی‌ها را مشتری دائم میادین کرد

افزایش قیمت میوه‌وتره‌بار در سال گذشته گاهی به رشد سه رقمی رسید. بر اساس گزارش مرکز آمار ایران، قیمت محصولات کشاورزی در سال ۹۷ نسبت به سال ۹۶ بیش از ۱۰۰درصد تورم داشت و محصولاتی چون هندوانه با 180درصد تورم، گوجه‌فرنگی با 181درصد و سیب درختی با 123درصد تورم در سال 97 نسبت به سال 96 رکورد شکستند. جالب است بدانید که جهش قیمت محصولات کشاورزی باعث شد تهرانی‌ها سال گذشته بیشترین خرید میوه و سبزیجات‌‌شان را از میادین میوه‌وتره‌بار داشته باشند.
سعید راد، مدیرعامل سازمان مدیریت میادین شهرداری تهران با اعلام این خبر گفته است: «سال گذشته هرخانواده تهرانی 148کیلو خرید میوه و سبزیجات خود را از میادین میوه و تره‌بار انجام داده است.» او توضیح داده است: «اختلاف ۴۰درصدی قیمت میوه و سبزیجات در میادین میوه و تره‌بار با قیمت‌های سطح شهر موجب شده است که تهرانی‌ها بیشتر از میادین میوه و تره‌بار خریداری کنند، به‌طوری که هرخانواده تهرانی در سال۹۷ به‌طور متوسط سالانه ۷۶کیلو و ۳۰۰گرم انواع میوه و ۷۱کیلو و ۵۰۰گرم محصولات فرنگی را از میادین میوه و تره‌بار خریداری کرده‌اند.»
به گفته او، درحال حاضر روزانه بالغ بر یک‌میلیون نوبت خرید از میادین میوه و تره‌بار انجام می‌شود و میزان خرید میوه و سبزی هرخانواده تهرانی از این مراکز در هر هفته به ۳کیلوگرم می‌رسد.

فامیل‌های شهری کشاورزان، فروشگاه مجازی دارند

حالا این موضوع موجب شده است که میوه و تره‌بارفروشی‌های ریز و درشت اینترنتی این روزها بیشتر به چشم بیایند. فروشگاه‌هایی که بیشتر چند قلم محصول را با قیمت عمده‌فروشی عرضه می‌کنند و البته در شناسنامه برخی فروشگاه‌ها حتی عکس و نام کشاورزان هم وجود دارد.
در این میان برنج‌کاران شمالی بیشتر از بقیه به چشم می‌آیند. کشاورزان می‌گویند محصولاتی که کمتر فسادپذیرند، دست کشاورزان را بیشتر باز می‌گذارند و برای نگهداری میوه و سبزیجات کشاورزان با محدودیت سردخانه مواجه هستند.
البته مریم پیرمحمد جماعت، مدیرعامل تعاونی انگور و کشمش قزوین هم به شهروندآنلاین می‌گوید: «هستند کشاورزهایی که محصولات‌شان فروش اینترنتی داشته باشد اما مشکل اینجاست که در برخی از باغات و روستاها خطوط اینترنتی آنتن‌دهی ندارند یا زیرساخت‌ها ضعیف هستند.»
او ادامه می‌دهد: «به جز این، کشاورزان آشنایی چندانی با این فضاها ندارند و به همین جهت فامیل کشاورزان یا افرادی که کشاورزان را می‌شناسند و در شهر زندگی می‌کنند، این فروشگاه‌ها را راه‌اندازی کرده‌اند، که باز هم به صورت مستقیم با تولید‌کننده نمی‌توانید در ارتباط باشید.»

هند پیشرو در کشاورزی آنلاین

علی‌ خان‌محمدی، عضو خبرگان کشاورزی درباره این اتفاق به شهروندآنلاین می‌گوید: «هند از جمله کشورهایی است که کلیه مزارع خود را به اینترنت مجهز کرده و توانسته ‌است در این زمینه پیشرفت بسزایی داشته باشد؛ چراکه قبل از آن، کشاورزان آموزش‌های لازم را دیده‌اند.»
او ادامه می‌دهد: «اکنون در کشور ما این تکنولوژی نوپاست و در ابعاد بسیار کوچکی اتفاق افتاده است.»
خان‌محمدی در ادامه با اشاره به این‌که تعداد افرادی که به چنین کاری روی آورده‌اند، درمقایسه با کل جامعه کشاورزی که چشمگیر نیست، توضیح می‌دهد: «تعدادی از کشاورزان به صورت خودجوش محصولات خود را به بازار عرضه می‌کنند که تعداد آنها در مقایسه با کل بهره‌برداران کشاورزی ناچیز است، به‌طوری که تعداد این افراد به بیش از 500 تا 1000نفر نمی‌رسد که در مقایسه با 3میلیون و800هزار بهره‌بردار بخش کشاورزی تعداد چشمگیری نیست.»
او تأکید می‌کند: «جوانان به علت سودآوری پایین، رغبتی برای ورود به این حوزه نشان نمی‌دهند. این درحالی است که دانش‌آموختگان رشته کشاورزی یکی از رکوردداران بیکاری در بین جامعه تحصیلکرده ایران هستند؛ بنابراین یکی از ملزومات ورود کشاورزان به این حوزه آن است که راهکارهای درستی را برای آن پیش‌بینی کنیم تا همه از کشاورزان و باغداران به صورت جامع در آن سهیم باشند.»
خان‌محمدی اضافه کرد: «کشاورزان اگر بتوانند بدون واسطه محصولات خود را به فروش برسانند، اتفاق خوشایندی است، چراکه دیگر دلال‌بازی وجود ندارد و کشاورزان با همان بهره‌وری‌ای که دارند و واسطه‌ای نداشته باشند، سود حاصل از بهره‌وری به کشاورزان می‌رسد و نه دلالان.»

دسته‌ها
اقتصاد تیتر یک

دستگاه «پوز»های جعلی در بازار

گرچه کارشناسان بانکی معتقدند که امکان ندارد دستگاه پوزی بدون هویت باشد اما آنها این احتمال را مطرح می‌کنند که شاید منظور از این موضوع کارتخوان‌هایی هستند که شناسه یکتا ندارند و متصل به سازمان امور مالیاتی کشور نیستند. البته بخش دیگری از کارشناسان هم می‌گویند که گرچه دستگاه‌های پوز بدون هویت نیستند اما احتمال دارد که آنها به حساب‌های اجاره‌ای متصل باشند و از این طریق پولشویی می‌کنند. جالب است بدانید تعدادی از دستگاه‌های پوز هم از ایران خارج شده‌اند و بنا به گزارش بانک مرکزی‌، سال گذشته هم 930 دستگاه کارتخوان که از کشور خارج شده بود، مسدود شد.

با این وجود همچنان سایت های اینترنتی پر است از آگهی‌هایی که دستگاه پوز را بین یک‌میلیون تا یک‌میلیون و 500‌هزار تومان خریدوفروش می‌کنند و جالب است که بدانید دامنه آگهی‌های خریدوفروش این دستگاه‌ها به پیامک‌های موبایلی هم رسیده است و البته در متروی تهران دستفروشانی هم دیده می‌شوند که کارتخوان می‌فروشند. در این آشفته‌بازار خریدوفروش دستگاه‌های پوز، حالا خبرهای تازه حاکی از وجود دستگاه‌های پوز تقلبی است که اطلاعات مهم کارت بانکی افراد را ذخیره می‌کند و سودجویان با آن کلاهبرداری انجام می‌دهند. در همین راستا هم بانک مرکزی اطلاعیه‌ای داده و نسبت به افزایش کلاهبرداری اینترنتی از حساب‌های بانکی هشدار داده است.

دستگاه پوز در ایران حدود 2برابر میانگین جهان

آمار و ارقام نشان می‌دهد 7.3‌میلیون کارتخوان فعال درکشور وجود دارد که از این لحاظ، ایران پس از چین رتبه دوم جهانی را به خود اختصاص داده است. براساس آمار بانک مرکزی در ایران تقریبا به ازای هر 1000نفر، 90 دستگاه پوز وجود دارد؛ این درحالی است که سایر کشورهای جهان به صورت میانگین دارای کمتر از ۵۰ دستگاه به ازای هر ۱۰۰۰نفر هستند و به این ترتیب تعداد دستگاه‌های پوز در ایران به‌طور میانگین حدود دوبرابر جهان است.

بهاءالدین ‌هاشمی، کارشناس بانکی با اشاره به وفور دستگاه‌های پوز در ایران به «شهروند» می‌گوید: مشاغلی که تراکنش مالی دارند، همه می‌توانند از دستگاه‌های پوز استفاده کنند اما استفاده از دستگاه‌های پوز متعدد در دست اصناف و مشاغل معضل است و اگر تنها سوپرمارکتی‌ها را درنظر بگیریم، از هر 3 مغازه 2 تای آن از دستگاه پوز استفاده می‌کنند و بعضی ها هم بیشتر. به همین جهت نباید این تعداد بالای دستگاه فعال کارتخوان دور از ذهن باشد.»

تهران و خراسان رکورددار دستگاه پوز

به گزارش شاپرک، تا پایان مردادماه ‌سال‌جاری تهران با یک‌میلیون و ۲۴۴‌هزار دستگاه، خراسان‌رضوی با ۴۸۹‌هزار دستگاه، اصفهان با ۴۵۸‌هزار پایانه، فارس با ۳۸۷‌هزار دستگاه و خوزستان با ۳۲۳‌هزار پایانه به ترتیب بیشترین تعداد کارتخوان دارای تراکنش در کشور را به خود اختصاص داده‌اند. از سویی دیگر ایلام با ۴۶‌هزار پایانه، کهگیلویه‌وبویراحمد با ۵۰‌هزار دستگاه و خراسان‌جنوبی با ۶۲‌هزار پایانه به ترتیب کمترین سهم از تعداد کارتخوان‌های فعال در میان استان‌های کشور را داشته‌اند اما این‌طور که به نظر می‌رسد، دستگاه‌های کارتخوان نه‌تنها سودآوردی ندارند، بلکه باعث متضررشدن بانک‌ها نیز می‌شوند.

زیرا بررسی دقیق هزینه‌های بانک‌ها به‌ازای هر تراکنش الکترونیک نشان می‌دهد در برخی بانک‌ها نه‌تنها تلاش و سرمایه‌گذاری برای نصب کارتخوان‌های بیشتر توجیه اقتصادی ندارد، بلکه این بانک‌ها باید به شرکت‌های پی‌اس‌پی طرف قرارداد خود تاکید کنند تا کارتخوان‌های کم‌تراکنشی را که حساب پذیرنده آن کارتخوان در همان بانک قرار دارد نیز هر چه زودتر جمع‌آوری کنند.

حجم دستگاه‌های پوز غیرفعال چقدر است؟

جالب است بدانید تعداد زیادی از این دستگاه‌های پوز هم تراکنش مالی قابل توجهی ندارند و به نوعی مازاد به حساب می‌آیند. بر اساس گزارش شاپرک در‌ سال 97 سهم کارتخوان‌های کم‌تراکنش و فاقد تراکنش مالی به‌طور متوسط 26.2‌درصد از کل کارتخوان‌های فروشگاهی فعال سیستمی شبکه شاپرک بوده است.

خرید و فروش انفرادی دستگاه پوز غیرقانونی است

با این حال، این روزها تعداد زیادی آگهی در فضای مجازی منتشر می‌شود که دستگاه‌های پوز به سهولت و بدون هیچ مانعی خریدوفروش می‌شوند. در این میان فروش کارتخوان های تقلبی این روزها رایج شده است. کارتخوان هایی که پلیس فتا درباره آن توضیح داده است که یکی از شیوه های نسبتا جدید کلاهبرداری سایبری است و بر اساس آن سودجويان با استفاده از دستگاه‌های کارتخوان تقلبی، اطلاعات ثبت شده روي کارت های بانکی را ذخيره سازی مي کنند و پس از آن با دريافت رمز عبور کارت و تهيه نسخه مشابهی از آن کارت بانکی، به راحتي از حساب‌های بانکي افراد پول برداشت مي کنند.

معمولاً در اين شيوه کلاهبرداران، کارت بانکی افراد را در دستگاه کارتخوان غيرواقعی (تقلبی) می‌کشند تا اطلاعات کارت در سيستم نرم‌افزاری دستگاه ذخيره شود و سپس با اعلام اين که جوابی از بانک مربوطه دريافت نشد، از دستگاه کارتخوان واقعی استفاده می‌کنند.

دستگاه‌های پوز را می‌توان پس داد

بهاءالدین ‌هاشمی، کارشناس بانکی به شهروندآنلاین می‌گوید: «استفاده از پوز‌های سیار نه‌تنها باعث به وجود آمدن مشکلات بانکی نمی‌شود، بلکه به‌عنوان یک مزیت شناخته می‌شود، زیرا زمانی که فردی از دستگاه پوز استفاده می‌کند، مبلغی از حسابی به حساب دیگری در بانک دیگر می‌رود که در دست مردم بودن آن برای بانک ضرری ندارد، به عبارتی می‌توان آن را انجام عملیات بانکی خارج از شعبه تلقی کرد.»

او در ادامه با اشاره به این‌که شرکت‌ها می‌توانند در صورت اقتصادی‌نبودن تراکنش‌ها دستگاه پوز را پس بگیرند، توضیح داد: «اگر تراکنش‌های روزانه آن کافی نباشد، شرکت مربوطه را متضرر کرده و شرکت این دستگاه را از فردی که آن را خریداری کرده، پس می‌گیرد، چراکه این شرکت‌ها وظیفه دارند پوز را نصب کرده و اطلاعات آن و تراکنش‌های انجام‌شده در طول روز را بررسی کنند و به این نتیجه برسند که آیا صرف اقتصادی دارد یا خیر! و در صورتی که تراکنش‌های آن اقتصادی نباشد، می‌توانند دستگاه‌های واگذارشده راجمع‌آوری کنند. »

دسته‌ها
اقتصاد تیتر یک

وقتی بازاریابان تقلبی زخمی‌تان می‌کنند

این کلاهبرداری رایج این روزهای تهران شده است و اشخاصی که خود را نماینده شرکت‌های بیمه‌ای ‏می‌نامند، برای بیمه تکمیلی به در خانه‌های شهروندان می‌روند و با قیمت‌های وسوسه‌کننده و خدمات ‏فریبنده از مشتریان کلاهبرداری می‌کنند. ‏

البته کارشناسان بیمه می‌گویند که به هیچ عنوان به بازاریاب‌های بیمه‌ای که در خانه‌تان می‌آیند، ‏اعتماد نکنید. پس ما از کجا بفهمیم این افراد واقعا از طرف شرکت‌های بیمه‌ای مراجعه کرده‌اند یا ‏کلاهبردارند؟ امیررضا شکوهی، کارشناس بیمه به «شهروند» می‌گوید: « این افراد بر روی لباس‌هایشان کد و نام بیمه درج شده است، در چنین شرایطی لازم است شما با شرکت بیمه‌ای تماس گرفته و ‏از این طریق نام کد و مشخصات فرد مراجعه‌کننده را شناسایی کنید، تا از اعتبار فرد اطمینان حاصل ‏کنید و کلاه سرتان نرود.»‏

داغ‌شدن بازار بیمه‌نامه تقلبی

این روزها بازار بیمه‌های تقلبی آن هم از نوع بیمه تکمیلی داغ شده است. شاید برای شما هم پیش آمده ‏باشد افرادی در خانه‌تان را زده و پیشنهاد بیمه‌ای را داده باشند و شما برای رد یا ‏پذیرش آن دچار تردید شده باشید. با این حال، بهتر است به این افراد اعتماد نکنید.‏ امیررضا شکوهی، کارشناس ارشد بیمه در این زمینه به شهروندآنلاین توضیح می‌دهد: «شرکت‌های بیمه‌‏ای معتبر هیچ‌گاه دست به چنین اقدامی نمی‌زنند و نمایندگان‌شان را در خانه افراد نمی‌فرستند. در ‏بهترین حالت آنها بازاریاب‌هایی از شرکت‌های ضعیف و با توان مالی پایین هستند که قدرت کافی برای ‏پرداخت خسارات ندارند. ‏

جالب است بدانید بیمه‌های تکمیلی یکی از رشته‌های زیان‌ده بیمه در ایران است و اتفاقا این رشته ‏برای شرکت‌های بیمه‌ای هیچ جذابیتی ندارد. ‏
بنا به اعلام بیمه مرکزی رشته بیمه تكمیلی درمان در یك دهه گذشته برای شركت‌های بیمه زیان‌ده ‏بوده و این روند تا پارسال هم ادامه داشته است، به‌طوری که زیان خالص شرکت‌های بیمه‌ای در ‏سال 97 را از رشته بیمه تکمیلی تا 1300‌میلیارد تومان برآورد کرده‌اند. ‏

رشته «بیمه تكمیلی درمان» یكی از رشته‌های زیان‌ده در صنعت بیمه به شمار می‌آید كه ضریب ‏خسارت آن در یك دهه گذشته نه فقط بیش از 90‌درصد بوده، بلكه در 6 سال، این ضریب به بالای صد‏درصد رسیده است، یعنی نه فقط سودی برای شركت‌های بیمه نداشته، بلكه شركت‌ها مجبور شده‌اند در ‏این سال‌ها از سود دیگر رشته‌های بیمه‌ای برای پوشش هزینه‌های آن استفاده كنند‎.‎ به همین دلیل این رشته آنقدرها برای شرکت‌های بیمه‌ای جذاب نیست که بازاریاب‌هایشان را در خانه‌‏های مردم بفرستند. ‏

سودآورترین و زیان‌آورترین رشته‌های بیمه ‏

زیان‌ده بودن بیمه‌های تکمیلی موجب شده شرکت‌های بیمه‌ای به‌طور رایج، افراد را به ‏صورت گروهی بیمه کنند، تا حق بیمه دریافتی از این گروه‌ها برایشان توجیه اقتصادی نسبتا کافی ایجاد ‏کند. در گذشته برای گرفتن این بیمه‌نامه‌ها مجبور بودید حدود 50 نفر باشید تا بتوانید به صورت دسته‌جمعی بیمه تکمیلی درمان بگیرید، اما حالا شرکت‌های بیمه‌ای به 10نفر هم رضایت می‌دهند و البته ‏برخی شرکت‌های بیمه‌ای معتقدند همین تغییر رویه شرکت‌های بیمه موجب افزایش زیان‌دهی‌شان در ‏10‌سال گذشته شده است. ‏

شکوهی، کارشناس بیمه به شهروندآنلاین توضیح می‌دهد: «بیمه تکمیلی و بیمه شخص ثالث، شرکت‌های ‏بیمه‌ای را زیان‌ده کرده‌اند. به عنوان مثال بیمه‌نامه شخص ثالثی که صادر می‌شود 700‌هزار تومان ‏است، که صادر شدن 100 بیمه‌نامه، 70‌میلیون تومان عاید شرکت‌های بیمه‌ای می‌کند و برای 1000‏نفر 700‌میلیون تومان می‌شود و در صورتی که فردی تصادف کرده و منجر به مرگ شده باشد، ‏شرکت بیمه باید دیه پرداخت کند که همان 700‌میلیون تومان می‌شود و شرکت بیمه در مجموع 700 ‏میلیون تومان حق بیمه جذب کرده است. به عبارتی از مجموع درآمد‌ هزار نفر، دیه چند نفر را می‌‏توانند پرداخت کنند. به همین جهت یکی از زیان‌ده‌ترین بیمه‌ها به شمار می‌آید.»‏

جالب است که بدانید شرکت‌های بیمه‌ای از طرف دولت‌ها ملزم به صدور بیمه‌نامه تکمیلی درمان و ‏شخص ثالث هستند و آنها به نوعی مجبور به ارایه این خدمات ولو با وجود زیان‌ده بودن‌شان هستند. ‏شکوهی، کارشناس بیمه درباره سودآورترین و زیان‌آورترین رشته‌های بیمه‌ای به شهروندآنلاین می‌گوید: «‏بیمه درمان همچون بیمه شخص ثالث زیان‌آور است. به‌عنوان مثال خانواده‌ای را در نظر بگیرید که ‏تمامی اعضای آن تحت پوشش بیمه تکمیلی قرار دارند و از کل خانواده 300‌هزار تومان دریافت می‌‏کنند، در صورتی که ممکن است یکی از اعضای خانواده دچار عارضه‌ای ناگهانی مانند سرطان شود که ‏هزینه‌های درمان بالایی دارد. حتی در بیمه‌نامه‌های مسئولیت هم شرکت‌های بیمه‌ای متضرر می‌‏شوند.»‏

او ادامه می‌دهد: «در بین بیمه‌ها، بیمه آتش‌سوزی مناطق مسکونی از همه سود‏آور‌تر است، زیرا به ندرت اتفاق می‌افتد که خانه‌های مسکونی دچار سانحه آتش‌سوزی شوند. به ‏همین جهت شرکت‌ها اشتیاق بالایی برای صدور این نوع بیمه‌نامه دارند.»‏

بهترین بیمه‌های تکمیلی چه مشخصاتی دارند؟

اما برای گرفتن بهترین بیمه‌نامه تکمیلی به چه فاکتورهایی توجه کنیم؟ بهتر است بدانید که ارزان‌ترین ‏بیمه لزوما بهترین بیمه نیست‎. به این دلیل که هرچه‎ ‎قیمت بیمه تکمیلی‎ ‎شما کمتر باشد، مسلما سقف ‏پوشش‌‌های آن پایین‌تر است و شما در زمان دریافت خسارت،‎ ‎مبلغ کمتری‎ ‎را از بیمه دریافت خواهید ‏کرد. به عنوان مثال در یک‎ ‎بیمه تکمیلی ارزان‌تر، پوشش هزینه زایمان تا سقف 1.5‌میلیون تومان ارایه ‏می‌شود و در یک بیمه تکمیلی با قیمت بالاتر، سقف این پوشش 5‌میلیون تومان است‎.

همچنین ممکن است در برخی از پوشش‌ها مثل پوشش دندانپزشکی، در تمام طرح‌‌های بیمه تکمیلی ارایه ‏نشود‎. همچنین یکی از نکات مهمی که باید در زمان خرید بیمه تکمیلی به آن توجه کنید، دوره انتظار این بیمه ‏است. دوره انتظار زایمان در طرح‌‌های مختلف بیمه،‎ ‎از صفر تا 9 ماه‎ ‎متغیر است و به تعداد افراد در بیمه‌‌های ‏تکمیلی گروهی و طرح‌‌های مختلف آن بستگی دارد‎.‎ مثلا برای گروه‌های بالاتر از 250 تا 1000 نفر، این دوره 6 ماه و برای گروه‌‌های بیشتر از 1000 ‏نفر، از 3 ماه تا بدون دوره‌ انتظار خواهد بود. همچنین برای بیمه‌‌های تکمیلی انفرادی، دوره انتظار 9 ‏ماه است.

پس اگر قصد خرید‎ ‎بیمه تکمیلی انفرادی‎ ‎را دارید، باید قبل از بارداری برای آن اقدام کنید. در بیمه درمان تکمیلی، دوره انتظار پوشش عمل‌‌های جراحی هم حداکثر‎ ‎‏3‏‎ ‎ماه‎ ‎در نظر گرفته می‌شود. ‏همچنین بعضی از شرکت‌‌های بیمه ممکن است برای برخی از بیماری‌‌های دیگر نیز دوره انتظار در ‏نظر بگیرند‎. یک موضوع مهم دیگر در بیمه تکمیلی، فرانشیز است. یعنی بخشی از هزینه‌های درمانی شما که توسط ‏شرکت بیمه پرداخت نمی‌شود و شما باید خودتان آن را پرداخت کنید. در بیمه تکمیلی انفرادی معمولا ‏فرانشیز بین صفر تا 30‌درصد است و به شرکت بیمه انتخابی شما بستگی دارد ‎و یکی دیگر از عوامل ‏مؤثر در انتخاب بهترین بیمه تکمیلی، تنوع و تعداد مراکز درمانی طرف قرارداد آن است‎.‎‏ به این دلیل ‏که هرچه تعداد مراکز درمانی طرف قرارداد بیمه شما بیشتر بوده و‎ ‎پراکندگی مناسبی‎ ‎در نقاط مختلف ‏شهر داشته باشد، دسترسی شما به این مراکز راحت‌تر و سریع‌تر خواهد بود‎.

دسته‌ها
اقتصاد تیتر یک

از مداد نوک‌طلا تا دفترچه نیم‌میلیونی

خودنویس به قیمت یک متر خانه در ولنجک

مدادرنگی‌های لاکچری که بین یک‌ونیم تا 5‌میلیون تومان قیمت دارند، پدیده جالب این روزهای ‏بازار نوشت‌افزار ایران است. اگر بخواهید یک بسته مدادرنگی 120تایی فابر کاستل خریداری کنید، ‏باید مبلغی نزدیک به 2‌میلیون و 850‌هزار تومان تا 4‌میلیون تومان پرداخت کنید. البته این قیمت‌‏ها بنا به برند و تعداد رنگ‌های آن است و همین برند اما 60تایی آن قیمتی معادل یک‌میلیون و 400 ‏هزار تومان تا 2‌میلیون تومان دارد.‏

مدادرنگی‌های لاکچری که بین یک‌ونیم تا 5‌میلیون تومان قیمت دارند، پدیده جالب این روزهای ‏بازار نوشت‌افزار ایران است. اگر بخواهید یک بسته مدادرنگی 120تایی فابر کاستل خریداری کنید، ‏باید مبلغی نزدیک به 2‌میلیون و 850‌هزار تومان تا 4‌میلیون تومان پرداخت کنید

خودنویس‌های خاص هم ازجمله کالاهای لاکچری بازار نوشت‌افزار هستند. خودنویس‌هایی که گفته ‏می‌شود در بدنه آنها طلا یا خودنویس‌هایی که در بدنه فلزی آنها پوکه‌های فشنگ جنگ ‏جهانی دوم کار شده است. این خودنویس‌ها درحال حاضر در بازار ایران بین 30 تا 50‌میلیون تومان ‏فروخته می‌شود.

به عبارتی قیمت یکی از این خودنویس‌های خاص معادل یک مترمربع خانه در منطقه ‏ولنجک تهران است. ‏به جز خودنویس‌های خاص، برندهای ویژه هم گرانقیمت به شمار می‌آیند. به‌عنوان مثال گراپا یکی ‏از برند‌های جهانی خودنویس به شمار می‌آید، برای خرید خودنویس مونته گراپا مدل ‏Pen Of ‎Peace ISDPX‏3‏IC‏ نزدیک به 18‌میلیون تومان باید هزینه کنید. همین برند خودنویس مدل‌های ‏‏10 تا 12‌میلیون تومانی هم دارد. جالب است بدانید مدل 18‌میلیون تومانی این خودنویس‌ها جزو ‏پرفروش‌ترین‌های این برند خودنویس بوده است. ‏

مدادنوکی با نوک طلا!‏

البته اتود و دفتر هم از این قافله عقب نمانده‌اند و قیمت‌های بالایی را به خود اختصاص داده‌اند، به ‏طوری که مداد نوکی 0.7میلی‌متری کراس مدل ‏Century‏ با روکش طلا روی بدنه یک‌میلیون ‏تومان قیمت دارد. البته این برند از مدادنوکی را اگر روکش طلا نداشته باشد، می‌توانید با میانگین قیمتی ‏200 تا 300‌هزار تومان خرید کنید، اما برند معروف دیگری همچون واترمن قیمت‌های بالایی دارد ‏و حتی از مداد نوکی با روکش طلا هم فراتر رفته؛ مداد نوکی واترمن مدل 12130 ‏Hemisphere‏. ‏قیمت یک‌میلیون و 500‌هزار تومانی دارد. ‏قیمت دفترچه‌های یادداشت لاکچری هم در نوع خود پدیده جالبی است. دفتر یادداشت هوگو باس مدل ‏Echo‏ میانگین قیمتی 400 تا 800‌هزار تومان دارد.‏

موسی فرزانیان، رئیس اتحادیه فروشندگان نوشت‌افزار درباره قیمت‌های نجومی این کالاها به ‏‏شهروندآنلاین می‌گوید: «این قیمت‌های نجومی برای خودنویس و مدادرنگی درصورتی است که سر ‏خودنویس از طلا کار شده باشد و در صورتی که طلاکاری نشده باشد، نمی‌تواند چنین قیمتی داشته ‏باشد که معمولا این اجناس به صورت تکی و شناسنامه‌دار تولید می‌شوند و متریال و میزان طلای مورد ‏استفاده در آن مشخص است.»‏

دفترچه مشق نیم‌میلیون تومانی!‏

جالب است که دفترچه مشق لاکچری هم به وفور در بازار پیدا می‌شود. دفاتر لاکچری 60 و 80 برگ ‏که قیمت هر جلد آن بین 300 تا 500‌هزار تومان است. ‏جلد این دفترچه‌ها معمولا چرمی است و البته دفاتر گرانقیمت با طرح‌های فانتزی هم وجود دارد که ‏نمی‌توان اسم دفتر لاکچری روی آن گذاشت، اما مشتریان زیادی دارد. ‏به عنوان مثال دفترچه‌های با طرح‌های فروزن قیمتی بین 30 تا 100‌هزار تومان دارد. البته این ‏تفاوت قیمت علاوه بر برند آن مربوط به کیفیت کاغذ و تعداد صفحات آن هم می‌شود. در حالی که دفاتر ‏کراس مدل ‏Journal small‏ رنج قیمتی 160‌هزار تومانی دارند یا دفتر لایتر که به‌عنوان دفتری ‏کلاسیک شناخته می‌شود، از 240‌هزار تومان شروع می‌شود.

‏50‌درصد بازار نوشت‌افزار وارداتی است ‏

جالب است که بدانید چیزی بین 50 تا 70‌درصد نوشت‌افزار بازار ایران وارداتی است. موسی ‏فرزانیان، رئیس اتحادیه فروشندگان نوشت‌افزار درباره این موضوع به شهروندآنلاین می‌گوید: «‏اگرچه مشکلی برای تأمین نوشت‌افزار مورد نیاز دانش‌آموزان در‌سال جاری وجود ندارد، اما این ‏موضوع را نباید از یاد برد که با تلاش‌های انجام شده در راستای تأمین داخلی نوشت‌افزار امسال ‏چیزی حدود 50‌درصد لوازم‌التحریر وارداتی است و تنها 50‌درصد از کالاهای موجود در این بخش ‏تولید داخل است.» ‏

فرزانیان‎ ‎در این زمینه توضیح می‌دهد: «با وجود تحریم‌ها، بیشتر کالاها از چین ‏و هند وارد می‌شوند، اما به‌طورکلی ما ‏بیشترین واردات را در لوازم‌التحریر از کره، اندونزی، مالزی، چین و کره داریم. مداد، خودکار، پاک‌کن و تراش که اقلام اساسی لوازم‌التحریر هستند، تولید ‏داخل دارند. اما مداد نزدیک به یک‌سال است که واردات آن ممنوع شده و وارد‌کننده ‏اصلی آن کشور چین بوده است. در واردات پاک‌کن و تراش هم کشور‌های چین و مالزی پیشتاز بوده‌اند. البته ‏واردات برند‌های اصلی از آلمان، مالزی و اندونزی صورت می‌گرفته است.‏»

میلیونی‌ها در فروشگاه‌های شمال شهر

لوازم التحریر لوکس به صورت مسافرتی و چمدانی وارد می‌شوند. این اجناس‏، اجناس بوتیکی هستند و اجناسی نیستند که در واحد‌های صنفی به فروش برسند

فرزانیان با اشاره به این‌که تنها اجناس آنتیک از قیمت‌های نجومی برخوردارند و در تمامی فروشگاه‌ها ‏وجود ندارند در این زمینه توضیح داد: «اقلامی که قیمت‌های میلیونی دارند، اجناس آنتیکی هستند که به ‏راحتی در دسترس عموم قرار ندارند. معمولا این اجناس یا در شمال شهر به فروش می‌رسند یا در ‏سایت‌ها به اشتراک گذاشته می‌شوند. چرا که در واحد‌های صنفی چنین اجناسی به فروش نمی‌رود. ‏همچنین باید در نظر داشت که چنین اجناسی به صورت مسافرتی و چمدانی وارد می‌شوند. این اجناس‏، اجناس بوتیکی هستند و اجناسی نیستند که در واحد‌های صنفی به فروش برسند.»‏

رئیس اتحادیه فروشندگان نوشت‌افزار در خاتمه با اشاره به این‌که قیمت نوشت‌افزار تحت‌تأثیر قیمت ‏دلار است در این زمینه توضیح داد: «با توجه به این‌که بخشی از نوشت‌افزار موجود در بازار به ‏صورت وارداتی است، قیمت‌ها نیز تحت‌تأثیر قیمت دلار هستند. از ابتدای‌سال تاکنون که قیمت ‏دلار ثابت شده است ما نیز ثبات قیمت را در نوشت‌افزار شاهد هستیم. البته دفتر افزایش قیمت بیشتری ‏داشته است، آن هم به دلیل این‌که با گرانی کاغذ روبه‌رو بوده‌ایم و برخی کاغذ را به صورت آزاد ‏خریداری کرده‌اند. به‌طوری که اگر لوازم‌التحریر قیمتی دوبرابری داشته، قیمت کاغذ ‏نسبت به‌سال گذشته 3 برابر شده است. البته باید در نظر داشت که اگرچه کاغذ وارداتی است، اما دفتر ‏تولید داخل است و مورد استفاده قرار می‌گیرد.» ‏

نوشت‌افزار ارزان در نمایشگاه‌های مهرانه ‏

البته برای خرید لوازم‌التحریر ارزان هم نمایشگاه‌های ویژه‌ای در سطح تهران برگزار شده است. ‏وزارت صنعت اعلام کرده است که حدود 15‌میلیون دفترچه مشق با قیمت دولتی برای دانش‌آموزان تولید شده است که بیشتر آنها در اختیار نهادهای حمایتی مانند کمیته امداد و بهزیستی قرار می‌‏گیرد و بقیه بین استان‌ها توزیع می‌شود تا برای عموم به فروش برسند. این نمایشگاه‌ها در بوستان ‏ولایت، بوستان حکمت ‏ برپا است.

فرزانیان در ادامه با اشاره به برگزاری نمایشگاه مهرانه در این زمینه توضیح داد: «کالاهایی که در این ‏نمایشگاه توزیع می‌شوند از نظر کیفیت کالاهای مناسبی هستند و تفاوت خاصی با کالاهایی که در ‏بازار عرضه می‌شوند، ندارند. اما از نظر قیمت هم نوشت افزار عرضه شده در نمایشگاه‌های پاییزه با ‏‏10 تا 20‌درصد تخفیف به فروش می‌رسند. به علاوه این‌که دفاتر دولتی در این نمایشگاه‌ها ‏عرضه می‌شود‎.‎‏ یکی از مهم‌ترین اهداف بر گزاری این نمایشگاه ترویج کالای ایرانی است، به همین ‏جهت کالای ایرانی ارایه می‌شود. اما با توجه به این‌که 50‌درصد از کالاهای لوازم‌التحریری وارداتی ‏است در کنار کالاهای ایرانی کالا‌های خارجی هم دیده می‌شود. اما امیدواریم بتوانیم کالای ایرانی را ‏ترویج داده و مورد استقبال خریداران و دانش‌آموزان نیز قرار گیرد.‏

دسته‌ها
اقتصاد تیتر یک

«وام لازم‌ها» کجا سر بزنند؟

وام‌های 50‌میلیون تومانی را از کجا بگیریم؟

وام‌های 50‌میلیون تومانی در سه بانک ملت، ملی و تجارت پرداخت می‌شود. این وام‌ها بیشتر تحت عنوان وام جعاله یا همان تعمیرات مسکن پرداخت می‌شود و البته معمولا برای پرداخت این وام‌ها سختگیری خاصی ندارند که حتما اثبات کنید این وام را برای تعمیرات مسکن گرفته‌اید. خود این بانک‌ها می‌گویند که برای تسهیلات 50‌میلیون تومانی سود 18‌درصدی می‌گیرند. این موضوع می‌تواند برای خریداران مسکن یک برگ برنده باشد، چراکه آنها می‌توانند بدون خرید اوراق و صرف چیزی حدود 10-11‌میلیون تومان برای خرید برگه‌های وام، 50‌میلیون تومان را با همان سود 18‌درصد اوراق از این سه بانک وام بگیرند، اما وام جعاله این بانک‌ها یک نکته منفی نسبت به وام مسکن دارد و آن مهلت بازپرداخت است. این بانک‌ها از شما می‌خواهند که وام جعاله‌شان را سه ساله تسویه کنید، اما بانک مسکن مهلت 10 تا 12 ساله برای بازپرداخت وام‌هایش به شما می‌دهد.

احمد-حاتمی-یزد

پاسخ کارشناسی به یک پرسش:

چرا بانک‌ها برای پرداخت وام سختگیری می‌کنند؟

از احمد حاتمی‌یزد، کارشناس بانکی می‌پرسیم که چرا بانک‌ها برای پرداخت وام‌های خرد به مردم سختگیری می‌کنند؟ و او به شهروندآنلاین توضیح می‌دهد: «بیشتر بانک‌ها درحال حاضر از نبود سرمایه کافی رنج می‌برند و به همین دلیل پرداخت وام برای آنها دشوار است. ضمن این‌که بسیاری از متقاضیان وام، انتظار وام‌های قرض‌الحسنه دارند و از توانایی مالی کافی برخوردار نیستند. این درحالی است که بانک‌ها موسسات خیریه نیستند که وام‌های با سود صفر در اختیار تمام مردم بگذارند.»

او ادامه می‌دهد: «درحال حاضر نرخ تورم چیزی حدود 40‌درصد است و بانک‌ها پول‌شان را با سود 18 تا 20‌درصد در اختیار مردم می‌گذارند و تا همین جای کار یعنی سپرده‌گذار ضرر می‌کند با تورمی که دو برابر سود سپرده است، پولش را در بانک‌ها سپرده کند.»
حاتمی‌یزد تاکید می‌کند: «در جای‌جای دنیا بانک‌ها به‌عنوان موسسات تجاری شناخته می‌شوند و باید سودآوری داشته باشند. همچنین با توجه به این‌که پول مردم در اختیار بانک‌هاست، آنها موظفند از این طریق به سودآوری برسند، تا توانایی پرداخت سود به سپرده‌گذاران‌شان را داشته باشند. بنابراین نمی‌توان به بانک‌ها خرده گرفت که چرا برای اطمینان از این‌که مشتری می‌تواند پول را پس بدهد، سختگیری می‌کنند.»

شرط عجیب برخی بانک‌ها برای وام‌های خرد

در میان بانک‌های ایران برخی شرایط سفت و سختی برای پرداخت وام‌های خرد تعیین می‌کنند. بعضی به شما می‌گویند که حداقل تا 6 ماه باید سپرده‌گذاری کنید یا ضامن‌تان حتما باید جواز کسب بیاورد و گرو بگذارد. بعضی دیگر هم می‌گویند که به‌ازای هر 10‌میلیون تومان یک ضامن لازم است! یعنی اگر شما بخواهید 50‌میلیون تومان وام بگیرید، به پنج ضامن نیاز دارید.
بعضی بانک‌های خصوصی رقم‌های بالاتری به شما وام می‌دهند، اما یک شرط نه‌چندان مطلوب برای پرداخت وام پیش پای شما می‌گذارند. آنها تا 100‌میلیون تومان هم به شما وام می‌دهند، منتهای مراتب باید رقمی بالاتر یعنی حدود 120 تا 150‌میلیون تومان سپرده کنید، تا بتوانید این وام را بگیرید! درواقع بانک‌هایی که تا 100‌میلیون تومان به شما وام می‌دهند، می‌گویند باید سپرده‌ای در بانک‌شان ایجاد کنید که آنها بتوانند حدود 70 تا 80‌درصد مبلغ سپرده‌تان وام بدهند. البته تا پایان اقساط‌تان هم نمی‌توانید حساب سپرده‌تان را ببندید. مهلت بازپرداخت این نوع وام‌ها معمولا چهار ساله است.

وام‌های 8 تا 10‌میلیون تومانی را از کجا بگیریم؟

بقیه بانک‌ها به شما وامی با عنوان وام خرید کالا می‌دهند که مبلغ آن بین 8 تا 10‌میلیون تومان است، البته نیازی نیست که به بانک‌ها فاکتور خرید بدهید یا ثابت کنید که می‌خواهید کالایی را بخرید. بانک‌های رفاه و پاسارگاد و همین‌طور اقتصاد نوین به شما 10‌میلیون تومان وام می‌دهند. بانک‌های آینده، پارسیان و سامان هم وام‌های 8‌میلیون تومانی در اختیارتان می‌گذارند. بیشتر این بانک‌ها مهلت 3 ساله برای بازپرداخت وام‌های 8 تا 10‌میلیون تومانی در نظر گرفته‌اند و گرچه خودشان رقم سود این دسته از وام‌ها را بین 18 تا 21‌درصد عنوان می‌کنند، اما وقتی دفترچه اقساط به دست‌تان می‌رسد، متوجه می‌شوید که گاهی سودهایی تا 24‌درصد هم اعمال کرده‌اند. برای گرفتن وام‌های 8 تا 10‌میلیون تومانی در تمام این بانک‌ها نیاز به سپرده‌گذاری دارید و معمولا یکی از پیش‌شرط‌های پرداخت این نوع وام این است که 2میلیون تومان از مبلغ وام تا پایان پرداخت اقساط در حساب‌تان بلوکه شود.

چقدر در صف انتظار بمانیم؟

برای دریافت وام‌های کمتر از 100‌میلیون تومان یا همان وام‌های خرد چقدر باید در صف انتظار ماند؟
یکی از شعب بانک ملی در پاسخ به این سوال می‌گوید بستگی به نوع وام دارد، اگر وام‌تان در دسته وام‌های ضروری قرار بگیرد، کمتر از یک هفته پرداخت می‌شود، در صورتی که اگر جز وام‌های ضروری و فوری نباشد، باید در نوبت قرار بگیرد، تا موعد پرداخت وام برسد.»
بیشتر شعبات بانک ملی زمان خاصی را برای پرداخت وام‌هایشان مشخص نمی‌کنند و به مشتریان می‌گویند باید در نوبت بمانید تا ببینیم چه زمانی اعتبار پرداخت می‌شود؟! البته بانک ملی یک تبصره دارد و آن این‌که اگر بخواهید وام ضروری بگیرید، این وام کمتر از یک هفته پرداخت می‌شود. وام‌های ضروری همان وام‌های درمان، تحصیل و … هستند که معمولا به صورت قرض‌الحسنه پرداخت می‌شوند و رقم‌شان کمتر از 5‌میلیون تومان است.
البته بانک ملی به دانشجویان با معرفی‌نامه دانشگاه وام قرض‌الحسنه 10‌میلیون تومانی می‌دهد و یک ضامن برای این وام‌ها طلب می‌کند.

بانک‌های خصوصی زودتر وام می‌دهند

بانک صادرات فعلا وام خرد نمی‌دهد. مسئول تسهیلات بانک صادرات هم به شهروندآنلاین توضیح می‌دهد: «درحال حاضر جلوی وام‌ها بسته شده است. اما اگر در بانک صادرات حساب داشته باشید، ابتدا معدل سپرده‌تان را در بازده زمانی 6 ماهه مورد بررسی قرار می‌دهیم و سپس اعلام می‌کنیم که چقدر وام به شما تعلق می‌گیرد.»
بانک‌های خصوصی برای پرداخت وام‌های خرد زمان کمتری تعیین می‌کنند. آنها به مشتریان می‌گویند در صورتی که ضامن و مدارک مورد نیاز به تایید بانک رسیده باشد، حداکثر زمان برای پرداخت آن بین یک هفته تا 10 روز کاری است.
برخی بانک‌های خصوصی هم حداکثر زمان انتظار برای پرداخت وام‌های خرد را تا چهار ماه تعیین می‌کنند. به‌عنوان مثال رئیس یکی از شعب بانک شهر به شهروندآنلاین می‌گوید: «اگر در بانک شهر حساب دارید که هیچ، اگر حساب ندارید، ابتدا باید افتتاح حساب کنید و پس از چهار ماه با معدل‌گیری حساب‌تان به شما وامی با سود 11‌درصد پرداخت می‌شود و هر چه معدل حساب شما بالاتر باشد، میزان دریافتی شما هم بیشتر می‌شود.»