دسته‌ها
هلال احمر

آنلاین شدن راهی برای ارتقای سطح آموزش‌

به حداقل رساندن هزینه‌ها و تقلب در آزمون
در جمعیت هلال‌احمر سالانه آزمون‌های متعددی برگزار می‌شود و در هر استان چیزی حدود ٦٠٠ دوره کمک اولیه و به همین تعداد دوره آمادگی در برابر مخاطرات و با‌درصد کمتر دوره‌های پایه‌ای و تخصصی برای اعضای جمعیت برگزار می‌شود. همچنین علاوه بر اینها سالانه برای ارتقای سطح علمی پرسنل و کارکنان، هر استان حداقل ٤٠ آزمون ضمن خدمت برگزار می‌کند که در مجموع هزینه‌های هنگفتی را به جمعیت هلال‌احمر تحمیل می‌کند. فرهاد مکوندی، معاون آموزش‌وپژوهش هلال‌احمر خوزستان درخصوص اهداف اصلی راه‌اندازی این سامانه توضیح داد: «با توجه به وضع مالی و لزوم صرفه‌جویی در هزینه‌ها، ضروری بود تا چنین سامانه‌ای طراحی شود. جدا از این بحث، نکته مهم آن است که برخی از افراد و سازمان‌ها ممکن است انتظارات نابه‌جایی از جمعیت هلال‌احمر به‌عنوان متولی اصلی آموزش‌های همگانی در سطح کشور داشته باشند و خواستار گواهی‌نامه بدون گذراندن دوره‌های آموزشی باشند. برای جلوگیری از این قضیه و اینکه شبه‌ای ایجاد نشود شیوه برگزاری آزمون‌ها را متمرکز کردیم و در اختیار ستاد استان قرار دادیم تا از اعمال نظر و سلیقه‌ها جلوگیری شود. با این سامانه، داوطلبان، امدادگران و پرسنل می‌توانند از سیستم واحد منابع را مطالعه کنند و  آزمون دهند و به این صورت توانایی‌های آنها محک زده شود.»
یکی دیگر از ویژگی‌های مثبت سامانه جامع آزمون به حداقل رساندن میزان تقلب در آزمون‌هاست. مدت زمان در نظر گرفته شده برای هر سوال بیش از ٤٠ ثانیه نیست و این زمان آن‌قدر نیست که افراد بتوانند باهم مشورت کنند و مجبورند ٢٠سوال را نهایتا در ١٠ دقیقه پاسخ بدهند. همچنین فرصت پیدا نمی‌کنند به جزوه‌ها دسترسی پیدا کنند و تنها تمرکز خود را باید برای پاسخگویی به سوالات بگذارند. اهداف آموزشی در جمعیت هلال‌احمر بسیار مهم و لازم است افراد اگر دوره را پشت سرمی‌گذارند مطالعه مناسبی نیز از منابع درسی داشته باشند.
جمعیت هلال‌احمر خوزستان در بسیاری از موارد سعی کرده است پیشرو باشد، به همین  دلیل با راه‌اندازی این سامانه تا حد زیادی از میزان هزینه‌های وارده کاسته است، مبالغ نسبتا هنگفتی که می‌توان از آن در زمینه‌های دیگری استفاده کرد. مکوندی در این خصوص گفت: «نکته‌ای که در راه‌اندازی این سامانه موثر بود آن است که براساس محاسبات انجام شده در‌سال گذشته مشخص شد برای هر آزمون چیزی حدود ٥٠‌هزار تومان هزینه هر فرد شرکت‌کننده می‌شود. آزمون‌هایی که‌سال گذشته برگزار شد در مجموع حدودا ٥٠٠‌میلیون تومان برای استان هزینه داشت، اما با راه‌اندازی این سامانه نیم‌میلیارد تومان صرفه‌جویی می‌شود. از این مبلغ می‌توان برای کارهای آموزشی در حواشی شهرها و روستاها بهره برد و مردم را با مخاطرات و کمک‌های اولیه آشنا کرد.»
یکسان‌سازی منابع و سوالات برای شرکت کنندگان
به گفته معاون آموزش‌وپژوهش خوزستان، در تمامی شعب جمعیت این استان برای دوره‌های عمومی امدادونجات و کمک‌های اولیه حداقل سه بار آزمون آنلاین برگزار شده است. نکته مثبت در این سامانه آن است که یکسان‌سازی اطلاعات و منابع صورت می‌گیرد و تمامی افرادی که آزمون می‌دهند دوره‌ها و کلاس‌ها را گذرانده‌اند و با سوالاتی استاندارد آزمون می‌دهند. هلال‌احمر خوزستان ٢٥شعبه دارد که مربیان متعددی به سلیقه خودشان و حتی ممکن است به دور از استاندارد مطالب را تدریس و سوالاتی طرح کنند. این سامانه این امکان را فراهم کرده است تا منبع واحدی در اختیار استادان قرار بگیرد و سوالات نیز به صورت یکسان و استاندارد باشد. پس از برگزاری هر دوره منابع آزمون در سیستم بارگذاری می‌شود و بانک سوالات برای هر دوره وجود دارد که به صورت تصادفی برای هر شرکت‌کننده ٢٠سوال انتخاب می‌شود که ممکن است تکراری هم نباشد.
مکوندی درباره کیفیت آزمون‌ها توضیح داد: «در آزمون نخست که با ‌هزار و ١٣٩ نفر شرکت‌کننده برگزار شد، از همه مربیان که در سطح استان تدریس کرده بودند درخواست کردیم سوالات خود را برایمان بفرستند و آنها را به شکل استاندارد درآوردیم. تمام سوالات را در سامانه درج کردیم تا به صورت تصادفی برای افراد انتخاب شود. استفاده از این سامانه در آزمون‌ها جلوی بسیاری از تخلفات را می‌گیرد. همچنین اگر منابع دیگری را استادان به سلیقه شخصی تدریس کنند یا  برخی کلاس‌ها ساده برگزار ‌شود، جلوی آنها گرفته می‌شود. نکته مهم دیگر آن است که شرکت‌کنندگان آزمون‌ها حتما باید منابع مشخص شده را مطالعه کنند، در غیراینصورت نمی‌توانند پاسخ بدهند و به همین دلیل کیفیت آموزش‌ها بالا می‌رود.
دسترسی سریع به نتایج آزمون‌ها
دسترسی سریع به نتایج آزمون‌ها یکی دیگر از ویژگی‌ها و مزیت‌های استفاده از سامانه آزمون آنلاین است. در گذشته دانش‌آموختگان باید چند روز صبر می‌کردند تا نمرات و جواب‌های آزمون بیاید، اما با استفاده از این سامانه نتایج حداکثر تا دو روز اعلام می‌شود. همچنین میزان اثربخشی نیز مشخص می‌شود، به این صورت که سوالاتی که میزان پاسخگویی به آنها پایین است و نقاط چالشی در حوزه امدادونجات هستند، شناسایی می‌شوند تا بیشتر به آنها توجه شود.
به گفته مجتبی طحان رئیس ادار ه آموزش و پژورهش هلال احمر خوزستان و صاحب ایده سامانه آزمون : «نخستین آزمون آنلاین در آبان‌ماه امسال در طی دو روز برگزار شد و در آن‌ هزار و ١٣٩نفر شرکت کردند که ویژه امدادگران، جوانان و داوطلبان بود. آزمون دوم نیز هفته گذشته در رابطه با قانون جدید مدیریت بحران کشور، با توجه به آنکه مدیران ستادی و روسای شعب نیاز بود تا آن را مطالعه کنند، برگزار شد. آزمون سوم نیز در ٢٣ آذرماه در حوزه عمومی امدادونجات برگزار خواهد شد.»
رئیس ادار ه آموزش و پژورهش هلال احمر خوزستان به بازخوردهای گرفته‌شده از کاربران این سامانه اشاره می‌کند و می‌گوید: «طبیعی است که در ابتدا استفاده از این سامانه مقاومت‌هایی وجود داشته باشد، زیرا افراد آشنایی کاملی به این شیوه جدید ندارند. تا به‌حال بحث شاگرد و استادی مطرح بود و دانشجوها انتظار داشتند که اگر در دوره‌ای شرکت می‌کنند، با هر کیفیت و سطحی که دارند، یک خروجی که همان گواهینامه است، دریافت کنند. طبیعتا وقتی با این سامانه آزمون می‌دهند، همه افراد قبول نمی‌شوند. با این حال اکثر آزمون‌دهندگان از سامانه استقبال کردند. برای آزمون آنلاین افراد مجبور هستند مطالعه دقیقی از منابع داشته باشند و همین به ارتقای کیفیت و رسیدن به اهداف آموزشی کمک می‌کند. همچنین اعضای جمعیت که در زمینه‌های مختلف فعال هستند، ممکن است به لحاظ استفاده از فضای مجازی ضعیف باشند که با این شیوه می‌توانند در این زمینه نیز خود را تقویت کنند».
مربیان امدادونجات از سامانه آزمون آنلاین می‌گویند
الهه بیاوار یکی از مربیان فعال در بحث کمک‌های اولیه و امداد است که هفت‌سال سابقه تدریس در این حوزه را دارد. او از تجربه خود در استفاده از این سامانه به‌عنوان یک مربی می‌گوید: «سامانه هلال آزمون با توجه به اینکه نخستین‌بار است در استان خوزستان اجرا می‌شود، به شکلی طراحی شده است که از نظر ما مربیان بسیار مفید است؛ اول اینکه میزان هزینه‌ها را کاهش می‌دهد، زیرا دیگر نیاز نیست برگه امتحان چاپ کنیم. همچنین یک منبع جامع و کامل از دروس تهیه شده است که فراگیران به صورت یکسان آن را مطالعه می‌کنند و سپس آزمون می‌دهند. نکته مهم‌تر آن است که می‌توانند در خانه یا در هر مکانی که هستند، آزمون بدهند. بسیاری از دانشجویان‌مان اعلام می‌کردند که در مسافرت هستند و نگران بودند که چگونه می‌توانند در آزمون‌ها شرکت کنند اما با این سامانه به صورت آنلاین در هر مکانی می‌توانند آزمون خود را بدهند».
به گفته این مربی هلال‌احمری با این شیوه جدید دانش‌آموختگان مباحث را به شکل جدی‌تری مطالعه می‌کنند و این در بالابردن کیفیت دانش آنها مؤثر است. همچنین بازخوردهای مثبتی را از آزمون‌دهندگان گرفته است. «با بچه‌ها که صحبت می‌کردیم، می‌گفتند در هنگام آزمون ابتدا استرس داشتند و نمی‌دانستند که سوالات به چه صورتی خواهد بود. اما زمانی که امتحان دادند بسیار راضی بودند و ‌درصد قبولی‌ها نیز بیشتر از زمانی بود که ما مربیان سوال طراحی می‌کردیم. همچنین سیستم این قابلیت را دارد تا دو روز بعد از آزمون، نتایج را می‌دهد و مشخص می‌شود که چه سوالاتی بیشترین میزان پاسخ نادرست را داشته است و دانش‌آموختگان ایراداتی که داشته‌اند را متوجه می‌شوند. این شکل از آزمون بسیار سریع‌الوصول است و به راحتی می‌توان به اینترنت متصل شد و آزمون داد».
بیاوار درخصوص پایین‌آمدن میزان تقلب در آزمون‌های آنلاین توضیح می‌دهد: «برای افراد کدملی درنظر گرفته می‌شود و تنها افرادی که کد دارند، می‌توانند وارد سامانه شوند. همچنین در وقت نیز بسیار صرفه‌جویی می‌شود. افراد می‌توانند در مدت کوتاهی آزمون را بدهند. همچنین سوالات معمولا در میان شرکت‌کنندگان تکراری نیست و افراد این امکان را ندارند تا بتوانند با یکدیگر مشورت کنند و مدت زمان کوتاه آزمون فرصت استفاده از جزوات را هنگام پاسخگویی به آنها نمی‌دهد».
حمید عبیات نیز یکی دیگر از مربیانی است که حدود ١٧‌سال سابقه تدریس و فعالیت اجرایی و عملیاتی در زمینه امداد و کمک‌های اولیه، بهداشت روان در بلایا و مدیریت بحران دارد و تجربه دو دوره برگزاری آزمون آنلاین را دارد. او نیز معتقد است این شیوه نوین در آزمون بسیار مفید است و هم در زمان و هم در مصرف کاغذ صرفه‌جویی می‌شود و می‌توان این پول را در زمینه‌های دیگر آموزشی مورد استفاده قرار داد. همچنین یکنواخت‌شدن سوالات و همگون‌سازی آنها باعث می‌شود تا میزان تقلب به حداقل برسد. «این سامانه در کنار نقاط قوتی که دارد، ضعف‌هایی نیز دارد. برای مثال اگر اینترنت قطع شود، افراد نمی‌توانند آزمون بدهند. اما با این روش بسیاری از افراد که ارتباط چندانی با اینترنت و فضای مجازی ندارند، باعث می‌شود خودشان را با بقیه جامعه هماهنگ کنند.» به گفته بیاوار، به این سرعت نمی‌شود نظر داد که بالابردن سطح دانش‌آموختگان در آزمون‌های تئوری، می‌تواند از آنها افراد موفق‌تری نیز در عملیات ساخت یا نه. بازخورد تئوری و عملی افراد باید با یکدیگر جمع شوند تا میزان حقیقی توانایی افراد مشخص شود.

دسته‌ها
هلال احمر

روایت خبرنگارانی که خود جزئی از خبر شدند

تا زوزه گلوله را نشنویم نمی‌توانیم از دل جنگ گزارش بنویسیم
چالش‌های پیش روی گزارش‌دهی از بحران‌های بشردوستانه (تجارب میدانی)، ارتباطات بشردوستانه (ابزار، منابع و دستورالعمل‌ها) و گزارش‌دهی بشردوستانه از مواردی بود که در این کارگاه یک‌روزه مطرح شد و خبرنگاران شرکت‌کننده در این برنامه آموزشی از تجربیات میدانی پوشش بحران‌ها و درگیری‌های خصمانه و قواعد پیدا و پنهان متن و حاشیه جنگ‌ها استفاده کردند. اینکه برای حضور به‌عنوان خبرنگار بحران چه شرایط و آموزش‌هایی لازم است و به چه نکته‌هایی باید توجه داشت؛ سعید فرجی، عکاس و مستندساز ایرانی در این کارگاه، تجربیاتش را از سال‌ها حضور در بحران‌های طبیعی و جنگ‌های کشورهای منطقه در اختیار خبرنگاران قرار داد. «حضور به‌عنوان خبرنگار در اراضی سوریه، لبنان و عراق که هر اتفاق غیرمنتظره‌ای امکان وقوع دارد، اصلا شوخی بردار نیست و کوچک‌ترین اشتباهی می‌تواند به قیمت از دست دادن جان خود یا به معرض خطر افتادن دیگران تمام شود. در بحران هیچ خبرنگار یا عکاسی نمی‌تواند مدعی شود که دانای کل است؛ وجود یک همراه محلی هم در بحران‌ها و حوادث ضروری است و هم در مناطق درگیری و جنگ. همراه محلی منطقه را می‌شناسد و با فرهنگ مردم بومی آشنایی دارد.» فرجی از قوانین اخلاقی در فعالیت رسانه‌ای در بحران‌ها گفت که در هیچ جایی نوشته نشده است؛ رعایت اخلاق و مدارا کردن با مردم درد کشیده و داغ‌دیده یکی از مهم‌ترین اصولی است که هیچ جا نوشته نشده است؛ متاسفانه ما در میان همکاران‌مان مواردی داشته‌ایم که برای اینکه به هدف خود برسند حتی به مردم هم آسیب‌های روحی وارد کردند و به خودشان اجازه دادند کودکی را به گریه بیندازند تا مثلا عکس تأثیرگذارتری از ویرانی‌های زلزله بگیرند. کجای این کار فعالیت رسانه‌ای در مسیر بشردوستانه است؟ فرجی در کنار این گلایه‌ها توصیه‌ای به همکارانش هم داشت؛ قبل از کار رسانه‌ای در بحران‌ها و جنگ‌ها باید به خودمان نگاه کنیم که چه کسی هستیم و چه کاری داریم می‌کنیم و این سوال را از خودمان بپرسیم کاری که داریم انجام می‌دهیم ارزشش را دارد یا نه. اگر می‌خواهید در بحران‌ها و جنگ‌ها فعالیت رسانه‌ای داشته باشید اول از همه خودتان را خوب بشناسید و به دقت به این نکته‌ها فکر کنید که بدون خیس شدن پاها و خاکی شدن لباس‌هایتان امکان ندارد بتوانید گزارش سیل و زلزله بنویسید یا بدون شنیدن زوزه گلوله و خمپاره و حس ترسِ ماندن در محاصره، غیرممکن است بتوانید گزارشی از دل جنگ و درگیری‌ها بیرون بیاورید.
وقتی بیمارستان نباشد، امیدی نمی‌ماند
به رغم تلاش‌های گسترده که برای تحکیم و تقویت صلح در جهان صورت می‌گیرد، بروز مخاصمات مسلحانه، جنگ و درگیری‌ها و همچنین حوادث و سوانح طبیعی و ساخت دست بشر، چالش و پیچیدگی‌های بسیاری را در شرایط و موقعیت‌های بشردوستانه ایجاد کرده است. حقوق بین‌الملل بشردوستانه برای حفاظت از غیرنظامیان در جنگ‌ها و درگیری‌ها نوشته شده است؛ برای جلوگیری از حمله به بیمارستان‌ها و تأسیسات آب و برق و در کل مختل کردن زندگی غیرنظامیان. سخنگوی کمیته بین‌المللی صلیب‌سرخ در منطقه خاور نزدیک و میانه، یکی از سخنران‌های این کارگاه یک‌روزه آموزشی بود. سارا الذوقری اصالتا یمنی است و درحال حاضر در کمیته بین‌المللی صلیب‌سرخ و هلال‌احمر فعالیت می‌کند. او قبل از ایراد سخنرانی از حاضران دعوت کرد فیلم کوتاهی را تماشا کنند؛ فیلمی که پدر و دختری را در خودرو نشان می‌دهد؛ دختربچه به شدت زخمی شده است. آنها در شهری درگیر جنگ تلاش می‌کنند خودشان را به بیمارستان برسانند. در نزدیکی بیمارستان پدر دخترش را بغل‌می‌کند و می‌دود تا جان فرزندش را نجات بدهد؛ اما زمانی که با ویرانه‌های ساختمان بیمارستان مواجه می‌شود، همه امید نهفته در نگاه او به ناامیدی مطلق تبدیل می‌شود. اگر بیمارستان نباشد، امیدی وجود ندارد. الذوقری گفت: «ما هر روز نقض قوانین مربوط به حقوق بشر را در جنگ‌ها و درگیری‌ها شاهد هستیم و بسیاری از مواقع کار زیادی از دست‌مان برنمی‌آید، برای همین وقتی می‌توانیم از پست نگهبانی‌ای عبور کنیم یا عمل جراحی‌ای را در محل درگیری و جنگ انجام دهیم، برای ما موفقیتی بزرگ محسوب می‌شود.»
«شما به‌عنوان اصحاب رسانه باید از قوانین حقوق بین‌الملل بشردوستانه اطلاعات اولیه داشته باشید، چون مردم جهان، دنیا را از چشمان شما می‌بینند و از گوش شما می‌شنوند، آموزش و ارتقای آگاهی شما در جایگاه اطلاع‌رسانی می‌تواند در کمیته بین‌المللی صلیب‌سرخ کمک‌کننده باشد، چراکه می‌توانید درک بهتری از شرایط به مردم جهان بدهید.  وقتی شما از نقض حقوق بین‌الملل بشردوستانه در جریان جنگ صحبت می‌کنید، می‌توانید به گفته‌های خود وزن بدهید.» سارا الذوقری با این توضیحات گفت: «هنگام استفاده از واژگان دقت کنید؛ بدانید که در گزارش‌ها باید استانداردهای حداقلی را رعایت کنید. اصطلاحات مربوط به حقوق بین‌الملل بشردوستانه را بشناسید تا واژه‌ها و عبارت‌ها را اشتباه به کار نبرید.»
١٢‌میلیون نیازمند کمک‌های بشردوستانه در سوریه   
عضو کمیته بین‌المللی صلیب‌سرخ و هلال‌احمر در مورد منطقه خاورمیانه که از گذشته‌های خیلی دور جنگ پشت جنگ دیده است و بیش از ٨٠‌درصد مخاصمات مسلحانه جهان درحال حاضر در این منطقه اتفاق می‌افتد، گفت: «مردم خاورمیانه از جنگ اشباع شده‌اند و خسته هستند. من می‌خواهم درکی کلی از وضع منطقه به شما بدهم، شاید تعداد کمی از شما تجربه حضور رسانه‌ای در سوریه، عراق یا لبنان را داشته باشید؛ جنگ در سوریه هنوز تمام نشده است. ١٢‌میلیون از ١٨‌میلیون آواره سوری همچنان نیازمند کمک‌های بشردوستانه هستند؛ شاید اوضاع کمی آرام شده باشد، اما با توجه به آلودگی ناشی از مهمات و بقایای جنگ و ویرانی‌های بسیار گسترده، مردم به این راحتی‌ها نمی‌توانند به زندگی برگردند، آنها دیگر نمی‌توانند کشاورزی کنند و دام‌هایشان روی مین‌های خنثی‌نشده
تلف می‌شوند. »
کمیته بین‌المللی صلیب‌سرخ و تفحص برای یافتن بقایای انسانی جنگ تحمیلی در خاک عراق
به گفته سارا الذوقری بسیاری از نیازها بعد از تمام شدن جنگ‌ها خودشان را نشان می‌دهند. کمیته بین‌المللی صلیب‌سرخ و هلال‌احمر همیشه سعی کرده بر اصول و حقوق بین‌المللی بشردوستانه تمرکز داشته باشد، عملیات اصلی ما در این میان ‌سال ٢٠١٧ اتفاق افتاد. امروز در عراق ٤‌میلیون و ٣٥٠‌هزار نفر آواره هستند؛ مردمی که در مساجد، کمپ‌ها و خانه اقوام خود زندگی می‌کنند. جنگ‌ها در منطقه به ظاهر تمام می‌شود، اما واقعیت این است که برای مردم غیرنظامی که نمی‌توانند به خانه و شغل و زندگی خود بازگردند، جنگ هیچ وقت تمام نمی‌شود. او با بیان اینکه مفقودان جنگ هم دغدغه حقوق بین‌الملل بشردوستانه است، گفت: «صدها‌هزار نفر در عراق مفقود شده یا روی مین رفته‌اند، برای کاشت یک مین ۳ دلار هزینه می‌کنند و برای خنثی‌کردن آن ۳۰۰ دلار هزینه می‌شود، در این میان هزینه زندگی‌های ازدست‌رفته و دست و پاهای قطع‌شده بسیار زیاد است که در این حوزه هم مراکز توانبخشی کمیته بین‌المللی صلیب‌سرخ و هلال‌احمر فعال هستند.» الذوقری ادامه داد: «اکثر افراد آسیب‌دیده کودکان هستند که به دلیل انفجار مین جان یا اعضای بدن خود را از دست داده‌اند. ضمن اینکه سلامتی روحی، روانی و ذهنی جوانان هم نیاز به پشتیبانی و حمایت دارد. استرس و فشار عصبی ناشی از جنگ سال‌ها باقی می‌ماند؛ کابوس‌های شبانه و واکنش نسبت به صداهایی مثل صدای هواپیما، سال‌ها با زنان و کودکان جنگ‌زده باقی می‌ماند.»
جنگ ایران و عراق سال‌هاست تمام شده، اما بسیاری از رزمندگان کشورمان هنوز مفقودالاثر هستند. سخنگوی کمیته بین‌المللی صلیب‌سرخ در منطقه خاور نزدیک و میانه از تلاش‌های کمیته در پیداکردن بقایای انسانی جنگ در خاک عراق خبر داد و گفت: «خانواده‌هایی که عزیزی در جنگ داشته‌اند که گم شده و اثری از او باقی نمانده است، هیچ وقت او را فراموش نمی‌کنند و تا همیشه دنبال گمشده‌شان خواهند بود. یک روز یا ٢٠‌سال هیچ تفاوتی ندارد، حتی اگر این کار تلاش زیادی ببرد.» او درباره یمن هم گفت: «اوضاع یمن هم امروز بزرگترین بحران بشردوستانه در جهان است و ٨٠‌درصد مردم نیازمند کمک هستند و ۱۳‌میلیون نفر به آب سالم دسترسی ندارند؛ فقط ۵۱‌درصد تجهیزات درمانی در این کشور کار می‌کند. مردم یمن امروز بچه‌های خود را به علت بیماری از دست می‌دهند، نه برای اینکه پول مرکز درمانی ندارند، بلکه به دلیل اینکه نمی‌توانند هزینه رفت‌وآمد تا مرکز درمانی را تأمین کنند؛ این مسأله خیلی دردآور است. بعد از جنگ همه چیز بدتر شد و مردم یمن به نقطه صفر رسیدند.»
سخنگوی کمیته بین‌المللی صلیب‌سرخ در منطقه خاور نزدیک و میانه عنوان کرد: «۱۳۶ روزنامه‌نگار طی سال‌های ۲۰۱۸ و ۲۰۱۹ در مخاصمات جهانی کشته شدند. در این میان ژورنالیست‌های حرفه‌ای؛ عکاس‌ها و شهروندخبرنگاران بوده‌اند، کسانی که برای روایت داستان رفته و خودشان بخشی از داستان شده‌اند.»
سارا الذوقری درباره لزوم آشنایی خبرنگاران با اصول جنگ و نیازهای منطقه جنگی به تجربه خودش در پوشش رویدادهای درگیری و زمانی که مجبور بود جلیقه ضدگلوله هشت کیلویی بپوشد و به سرعت بدود، اشاره کرد و گفت: «روزنامه‌نگار باید بداند در صورت دستگیری اسیر جنگی محسوب می‌شود یا خیر؟ باید هر آنچه را که احساس امنیت می‌دهد، بشناسد.» او تأکیدکرد: «خبرنگار باید برای رفتن به خط مقدم از نظر ذهنی، روانی و جسمی آماده باشد و مدارک شناسایی لازم را به همراه داشته باشد. از تجهیزات ایمنی، جلیقه ضدگلوله، لباس یا یونیفرم مشخص رسانه استفاده کند و غذای کامل، آب آشامیدنی سالم و غیره را همراه داشته باشد. همچنین روزنامه‌نگاران می‌توانند به وسیله خط داغ جمعیت صلیب‌سرخ گم‌شدن و مفقودی خود را اعلام کنند.

دسته‌ها
هلال احمر

به همسرم گفتم زلزله آمده باید بروم

گفت‌وگو را چطور شروع کنیم؟
شما بچه دارید؟
نه.
ازدواج کرده‌اید؟
ازدواج هم نکرده‌ام.
می‌خواهم موضوعی را مطرح کنم که علاقه‌ام را به امداد نشان دهد. حدود یک ماه پیش که در میانه و سراب زلزله آمد، دست دخترم شکسته بود و تازه او را از بیمارستان آورده بودیم. شاید باور نکنید، اما بدون اینکه لحظه‌ای مکث کنم، بلافاصه ماشین امدادی را برداشتم و مستقیم به سمت مناطق زلزله‌زده رفتم.
 واکنش همسرتان چه بود؟
گفت «واقعا می‌خواهی بروی؟» من هم پاسخ دادم که «زلزله آمده و باید بروم.» او هم گفت که «بچه‌مان را تازه مرخص کرده‌ایم.» من رفتم و ١٠ روز بعد برگشتم و بچه‌ام را دیدم. بارها شده که مرخصی گرفته‌ام و حادثه‌ای پیش آمده و خودم داوطلبانه برگشته‌ام و سر صحنه حادثه حاضر شده‌ام. اگر علاقه‌ای برای انجام کار نباشد، پیشرفتی حاصل نمی‌شود.
 مسأله‌ای اینجا مطرح می‌شود: شما تأکید بسیاری بر «علاقه در کار امداد و نجات» کردید. سوال من این است که اگر بخواهیم واقع‌بینانه صحبت کنیم، امدادگران در حال حاضر چقدر بر این عشق و علاقه تأکید می‌کنند و چقدر کار امداد را صرفا «شغل» و «منبع درآمد» می‌دانند؟ آیدین سقایی چه ارزیابی‌ای از این ماجرا دارد؟
شبانه‌روز از نزدیک با امدادگران بسیاری در تماسم. متاسفانه با توجه به وضع اقتصادی‌ کشور، باید بگویم وقتی اوضاع را با ٢٠سال پیش مقایسه می‌کنم، ماجرا مقداری فرق کرده است. درواقع شور و شوق امدادگران نسبت به دهه‌های گذشته کمتر شده است. فشار مالی موضوعی است که نیروهای جوان را درگیر کرده است.
 فکر می‌کنم این را نمی‌شود الزاما به هلال ربط داد و تحلیل شما از این شرایط به اوضاع کلی اقتصادی کشور برمی‌گردد.
بله، پرداخت‌ها رشد نسبی داشته است. نسبت به ١٠ ‌سال پیش شرایط بهتر شده است، اما وضع جامعه جوابگو نیست. البته نباید فداکاری‌ها را فراموش کرد. افراد بسیاری هم هستند که با کمترین امکانات با هلال‌احمر همکاری می‌کنند.
 «امدادگر خوب» چه ویژگی‌هایی دارد؟
داشتن روحیه نوع‌دوستی و جمع‌گرایی یکی از این ویژگی‌هاست. امدادگر خوب باید بی‌منت کار انجام دهد و خوش‌رو و خوش‌اخلاق باشد، باید چابک و انعطاف‌پذیر و همچنین باحوصله باشد.
 شما صرفا روی موارد اخلاقی و رفتاری امدادگر تأکید کردید. آیا این موارد به حرفه‌ای‌گری و کار تخصصی می‌چربد؟
مطمئن باشید فردی که روحیه کار جمعی داشته باشد، حتما فراگیری لازم را دارد. فقط یکی از آیتم‌ها اخلاق است و باید توانایی جسمانی، ابتکار و سرعت عمل هم داشته باشد.
کسی که  به کار امداد و نجات علاقه‌ دارد باید چه مسیری را برای امدادگرشدن طی کند؟
باید در آزمون‌های ورودی شرکت کند و دوره‌های عمومی را بگذراند و در ادامه وارد دوره‌های تخصصی‌تر شود. چنین فردی در این مرحله عضو تیم‌های عملیاتی می‌شود. در تمام مراکز استان‌ها این دستورالعمل اجرا می‌شود و افراد می‌توانند به مراکز هلال‌احمر در شهر خود مراجعه کنند.
من با امدادگرانی هم‌صحبت شده‌ام که در صحنه حادثه نتوانسته‌اند بر احساسات خود غلبه کنند و این مسأله به روند عملیات آسیب زده است. این اتفاق بین امدادگران تازه‌وارد بیشتر می‌افتد. شما این ماجرا را طبیعی می‌دانید یا به لحاظ حرفه‌ای به آن نقد وارد می‌کنید؟
بعضی از نیروها در مرحله رهاسازی و امداد تحت ‌تأثیر قرار می‌گیرند. بعضی‌ها وقتی پای شکسته مصدوم را می‌بینند همه چیز از ذهن‌شان می‌رود؛ مثلا یادم می‌آید در عملیاتی نیروی تازه‌واردی همراهم بود. او وقتی فردی را دید که سر از تنش جدا شده، ناراحت شد و تا یک ماه در بیمارستان بستری بود. وقتی امدادگر به محل حادثه‌ای می‌رود که خودرویی همراه با سرنشینانش سوخته و جنسیت اجساد هم مشخص نیست، افراد جوان‌تر و کم‌تجربه آسیب می‌بینند. من در چنین مواقعی سعی می‌کنم حمایت روانی انجام دهم. این شرایط خاص است. در زلزله اخیر پایگاهی داشتیم که حدود ١٥دقیقه با روستای آسیب‌دیده فاصله داشت. وقتی به منطقه رسیدم، دو نفر زیر آوار مانده بودند و کسی حتی جلو هم نمی‌رفت.
 در پایگاه‌های امداد و نجات روانشناس نیست. فکر می‌کنم حضور روانشناس حتی به شکل دوره‌ای در کنار امدادگران راه‌گشاست. آیا در مباحث فدراسیون بین‌المللی چنین چیزی مطرح و در هلال‌احمر ضرورت این ماجرا درک شده است؟
سال ٧٩ با اولین حادثه مواجه شدم. از آن موقع تا حالا سعی کرده‌ام همواره بعد از عملیات‌ها با امدادگران صحبت کنم تا فشار روانی آنها تخلیه شود. امسال در سالگرد زلزله ورزقان به پایگاه‌هایی سر زدیم که در دقایق اولیه درگیر زلزله بودند. با فردی مواجه شدم که همان زمان به‌عنوان نفر اول در زلزله حاضر شده بود. او هنوز برای تعریف صحنه‌های امدادرسانی تلاش می‌کرد. مشخص بود اصلا تخلیه نشده است. در این موارد کار زیادی صورت نگرفته است و باید حمایت‌های روانی بیشتری از امدادگران شود.
 الگوی آیدین سقایی در امداد و نجات؟
آقای ماهری که از استادان برجسته بود. احد جعفری که از ‌سال ٧٨ مربی من بود. بیژن دفتری که هربار او را دیدم با مباحث نو در امداد و نجات مواجه شدم. دکتر مقدسی، پوراکرام و همچنین جناب سیدی که در زمینه امداد کوهستان تخصص بسیاری دارد.
 ویژگی این افراد چیست که به‌عنوان «الگو» از آنها یاد می‌کنید؟
مهم‌ترین مورد برای من پشتکار است. این افراد پشتکار بسیاری داشتند. از طرفی آموزش را مبتنی بر نیاز ارایه می‌کردند و من هم سعی کرده‌ام این مسیر را ادامه دهم.
تأثیرگذارترین روایت امدادی که در ذهن شما ثبت شده است؟
متاسفانه صحنه‌های بسیاری دیده‌ام؛ مثلا پدر و مادر از دنیا رفته‌اند و فقط بچه آنها مانده است. یک‌بار به روستایی برای نجات زنی باردار رفتم. بعد از سختی بسیار با پزشک و پرستار به روستا رسیدیم. ساعت ٤ صبح بود که همه از خانه‌هایشان بیرون آمدند و از حضور ما تعجب کرده بودند. در این مواقع احساس رضایت می‌کنم و به کارم می‌بالم.
 اتفاقی هم در ماموریت‌ها برای شما افتاده است؟ منظورم این است که آسیب جسمی هم دیده‌اید؟
سال گذشته هنگام عملیات تصادف کردم و یک هفته به کما رفتم. ٦ ماه دوره درمان من طول کشید. هر کس خودرویی را که با آن تصادف کردم، می‌دید، می‌پرسید «چند نفر در این خودرو از دنیا رفته‌اند؟» سه ماه در خانه بودم.
 چهره‌ای که از حادثه‌ها در ذهن شما مانده؟
بسیارند. من به روستای صعب‌العبوری در ورزقان رفتم. فردی چندروز بود در ناحیه شکم درد داشت. می‌گفتند سال پیش چند نفر از این درد در روستا مرده‌اند. زمستان بود. با مشکلات زیاد به روستا رسیدم و وقتی او را به آمبولانس رساندیم، احساس کرد خوب شده است. او مشکل آپاندیس داشت و بعدها چندبار او را دیدم. یک‌بار هم داشتم از خیابان رد می‌شدم که دیدم راننده‌ای زیر تریلری گیر کرده است. او بعد از مدت‌ها به من زنگ زد و گفت «با سختی شماره‌ات را پیدا کرده‌ام و می‌خواهم از تو تشکر کنم.» من هم به او گفتم وظیفه‌ام را انجام داده‌ام؛ اول به‌عنوان انسان و بعد هم به‌عنوان امدادگر.

دسته‌ها
هلال احمر

فداکاری و ایثار از جنس جوانی

این آیین با هدف ترویج فرهنگ ایثار، فداکاری، نوع‌دوستی و اشاعه ارزش‌های انسانی در بین دانشجویان از ‌سال ۱۳۸۳ تاکنون همزمان با روز دانشجو برگزار می‌شود و نفرات برگزیده پس از استعلام و بررسی در جلسات کمیته داوری به شورای سیاست‌گذاری معرفی می‌شوند. شورای سیاست‌گذاری که متشکل از وزارت بهداشت و درمان، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، سازمان انتقال خون، بهزیستی، بسیج، کمیته امداد و هلال‌احمر است، دانشجویان فعال و داوطلبی را  که در عرصه‌های پیشگیری، مهار حوادث و سوانح و ارایه خدمات بشردوستانه برای نجات جان انسان‌ها اقدامات گسترده‌ای داشته‌اند، شناسایی و از آنان تقدیر می‌کند. به گفته محمدرضا منصوری، سرپرست معاونت جوانان و دانشجویی سازمان جوانان هلال‌احمر، هر سال فراخوانی به سازمان‌های امداد و نجات، داوطلبان و جوانان در کل کشور داده می‌شود و افرادی که خدمات موثری در عملیات‌های مختلف داشته و باعث نجات جان انسان‌ها شده‌اند یا در شرایطی اقدامات ویژه‌ای در راستای فداکاری و خدمت به هم‌نوعان انجام داده‌اند مانند سیل امسال، شناسایی می‌شوند و برای تقدیر، لوح و نشان فداکاری به آنان اهدا می‎‌شود تا هم برای خودشان و هم برای دیگران انگیزه‌ای برای انجام کارهای خیر باشد.
شانزدهم آذر و روز دانشجو بهانه‌ای است تا از جوانانی که در کانون‌های دانشجویی در طول‌ سال فعالیت داشته‌اند، تقدیر شود، اما این مراسم برای فاصله‌گرفتن از رویکردهای سیاسی و ارزش قائل شدن برای بُعد فرهنگی و انسان‌دوستانه آن، با فاصله‌ای چند روزه از روز دانشجو، امسال بیستم آذرماه برگزار می‎‌شود. منصوری در این‌باره توضیح می‌دهد: «کاندیداها و برگزیدگان مراسم امسال مشخص هستند و افرادی که به مرحله نهایی راه پیدا کرده‌اند در این مراسم شرکت می‌کنند و با حضور مسئولان فرهنگی و دانشجویی کشور از آنها تقدیر خواهد شد و تندیس و لوح فداکاری و همچنین هدیه‌ای ویژه به آنها اهدا می‌شود.
هدف از چنین مراسمی که با حضور فعالان عرصه خدمت‌رسانی انجام می‌شود، تقویت روحیه فداکاری، نوع‌دوستی و بشردوستی است؛ ایثارگرانی که در حوزه‌های مختلف فعال بوده‌اند، شهیدان گمنام هستند یا افرادی که پس از مرگ مغزی اعضای بدن‌شان را اهدا کرده‌اند، همگی از نگاه هلال‌احمر انسان‌های فداکار و نوع‌دوستی هستند که در جامعه و در میان جوانان دیگر به‌عنوان الگو و اسوه معرفی می‌شوند تا این مسیر رهروان دیگری نیز پیدا کند.»
به گفته معاون دانشجویی سازمان جوانان، دانشجویانی که از جانب هلال‌احمر معرفی می‌شوند همگی عضو کانون‌های دانشجویی هستند اما افرادی که از طرف کمیته امداد، انتقال خون یا بهزیستی معرفی می‌شوند در هلال‌احمر فعال نیستند ولی در این میان تعدادی از دانشجویان نیز هستند که رزومه فعالیت‌ هلال‌احمری دارند و عضو این نهاد مردمی هستند. همچنین افرادی که به مرحله تقدیر و دریافت تندیس ملی فداکاری راه پیدا می‌کنند باید دو ویژگی مهم داشته باشند؛ نخست آنکه دانشجو باشند و مورد دیگر احراز هویت داوطلبی افراد است؛ به این معنا که برای مسئولان برگزاری این مراسم باید یقین حاصل شود کاری که انجام داده‌اند منجر به نجات جان افراد شده است یا افراد توانسته‌اند در بحث آسیب‌های اجتماعی فعالیت‌های موثری داشته باشند.
دانشجویان منتخب در این مراسم اغلب فعالیت‌های گسترده‌ای در بحث اهدای خون داشته‌اند و علاوه بر آن، کارهای بشردوستانه‌ای انجام داده‌اند که مرتبط با موضوع فداکاری است؛ برای مثال در بحث‌های زیست‌محیطی و کاشت نهال اقدامات گسترده‌ای داشته‌اند یا کاندیدای اهدای عضو هستند. منصوری در این‌باره  می‌گوید: «این دانشجویان اغلب سوابق بیش از ١٠‌سال دارند و افرادی باتجربه و آموزش‌دیده هستند که تمام دوره‌ها و مهارت‌های امداد و نجات را در سطح تخصصی گذرانده‌اند و اگر خدمتی ارایه می‌دهند آن را به‌درستی و با آگاهی کامل انجام می‌دهند. گروه دیگر جوانان مربی هستند که در طرح‌های پیشگیری مانند پیمان در حوزه آسیب‌های اجتماعی فعال هستند یا در طرح سحاب، حرکت‌های امدادی و بشردوستانه را در ایام نوروز در مسافرپذیرترین مناطق کشور سامان می‌دهند. همچنین در قالب تیم سحر به مناطق آسیب‌دیده پس از حوادث می‌روند و کار حمایت روانی پس از حادثه را انجام می‌دهند. این افراد به‌طور کلی در حوزه‌های مرتبط با ایثار و فداکاری حضوری پررنگ دارند.»
در تمام این سال‌ها، جمعیت هلال‌احمر به‌عنوان نماد اصلی فداکاری و ایثار، ستون اصلی برگزاری این مراسم بوده است و با همت دیگر نهادها و سازمان‌ها آن را برگزار می‌کند. منصوری می‌گوید: «زمانی که فردی کار مثبتی انجام می‌دهد و برای آن تشویق می‌شود، باعث تقویت و ترویج روحیه بشردوستی در دیگر جوانان می‌شود و به فرد نیز انگیزه ادامه فعالیت در این مسیر می‌دهد، زیرا می‌داند کاری که انجام می‌دهد دیده می‌شود، هرچند این کارها بدون چشمداشت و داوطلبانه انجام می‌شود و تقدیر از آن تنها جنبه الگوسازی برای جامعه دارد.»

دسته‌ها
تیتر یک هلال احمر

درویش بود و خرسند

اندوخته‌ای ارزشمند از میان طوفان‌ها و امواج سیل و زلزله
بیژن دفتری به مخاطبش خاطرنشان می‌کرد که مویش را در آسیاب سپید نکرده و هرچه اندوخته داشت از میان بادها، طوفان‌ها، غبارها و امواج سیل‌ها و زمین‌لرزه‌های این سرزمین آمده بود. از بیژن دفتری بشلی به‌عنوان پدر امدادونجات ایران یادمی‌شود. او پیشکسوت صلیب‌سرخ جهانی، بنیانگذار طرح شبکه امدادونجات جمعیت هلال‌احمر جمهوری اسلامی ایران، مدیر دانشگاه علمی-کاربردی سوانح طبیعی کشور، محقق و نخستین مدرس مدیریت بحران و سوانح کشور و عضو هیأت علمی بسیاری از دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی ایران بود. او مدت دو دوره جمعا ١٦‌سال به‌عنوان رئیس سازمان امدادونجات ایران فعالیت‌کرد، همچنین مدیریت بیمارستان شهرستان قائمشهر، معاونت امداد استان مازندران، مدیرعامل جمعیت هلال‌احمر استان مازندران، معاونت خدمات امدادی هلال‌احمر کل کشور، قائم‌مقام معاونت اداری و مالی هلال‌احمر ایران، نخستین مدیرعامل هلال‌احمر استان تهران و رئیس شورای سیاست‌گذاری پایگاه اینترنتی مطالعات مدیریت بحران را در سوابق مدیریتی و امدادی خود داشت که به دلیل برخورداری از تجربه حضور، مدیریت و امدادگری در اکثر زلزله‌ها، سیل‌ها و حوادث طبیعی در طول سه دهه گذشته ایران و جهان و سرشناسی در جوامع بین‌المللی صلیب‌سرخ، همکاران و شاگردانش از او به‌عنوان «چهره ماندگار و پدر امدادونجات هلال‌احمر ایران» نام می‌برند، بر همین اساس هم کتابی تحت عنوان زندگی‌نامه  بیژن دفتری در سوانح، معاونت پژوهشی موسسه علمی-کاربردی هلال‌احمر ایران در مورد او به‌عنوان یک الگوی مدیریت بحران منتشر کرده است.
گاه فریاد می‌زد، گاه می‌گریست و گاه در میان اندوه غم، پدرانه می‌خندید
«چون درویش بود و خرسند، بچه‌ها هم خیلی از او حرف شنوی داشتند؛ چون جنس حادثه، عملیات و امدادرسانی را به خوبی می‌شناخت؛ علت اصلی که نام بیژن دفتری در تاریخ امدادونجات این کشور ماندگار شده است هم به زلزله رودبار و منجیل و تلاش‌های او در آن حادثه بزرگ برمی‌گردد.» احمدی که به مناسبت ششمین سالگرد درگذشت بیژن دفتری با «شهروند» گفت‌وگو می‌کند، از درخشش‌های او در سال‌های خدمت داوطلبانه در هلال‌احمر می‌گوید: «زلزله بم نخستین عملیات بزرگی بود که کنار مرحوم دفتری بودم؛ زلزله‌ای با ابعاد وسیع و تخریب بسیار زیاد؛ مدیریتش کار هر کسی نبود. فشار زیاد کار چند روزه، مشکلی جدی برای ریه او ایجاد کرد و به تهران منتقل شد. در آن حجم عظیم آوار، درماندگی مردم، اجساد بی‌شمار، مجروحان بسیار و ویرانی‌هایی که تمامی نداشت، سرزنش‌های فراوان و بی‌مهری‌هایی که در آن شرایط دشوار بعید هم نیست، مثل سیلی می‌ماند بر صورت امدادگرانی که از لحظه اول کنار مردم بودند و حاجی دفتری بود که مثل کوهی استوار درکنار فرماندهی و مدیریت میدانی عملیات، حمایت و هدایت امدادگران را با سعه‌صدر انجام می‌داد؛ گاه نعره می‌زد، گاه می‌گریست و گاه با نهیبی که از جان برمی‌خاست، همه را با خود همراه می‌کرد. گاه هم در میان آن همه غم و اندوه، با نیروهایش مهربانانه و پدرانه می‌خندید و ما چه حظی می‌بردیم که او رئیس و فرمانده ما است.»
همیشه نسبت به جمعیت هلال‌احمر تعصب  داشت
همیشه می‌گفت قبل از رفتن از این سرای باید  دانش و تجربه‌اش را در اختیار نسل‌های بعدی امدادونجات بگذارد؛ به مرگ و رفتن می‌اندیشید و آن را مدام  یادآوری می‌کرد. در‌ سال ٨٦ بود که با بی‌مهری‌هایی مواجه و بازنشسته شد. در این سال‌ها احمدی معاون سازمان امدادونجات بوده و از آن سال‌های بازنشستگی بیژن دفتری به «شهروند» می‌گوید: «سال‌هایی که در امدادونجات مسئولیت داشتم، مرتب از او دعوت می‌کردیم تا از تجربیات و دانش این پیشکسوت استفاده کنیم و ارتباط او با بدنه سازمان قطع نشود.  او با همان لبخند و نگاه مهربانانه می‌پذیرفت؛ گرچه در اواخر خدمتش روزگار سختی سپری شده بود و از ناملایمات گله داشت، ولی همیشه خود را مدیون جمعیت هلال‌احمر می‌دانست؛ اواخر ‌سال ١٣٨٩ وقتی از سازمان به مشهد آمدم،    پیشنهاد ایجاد وب‌سایت مطالعات مدیریت بحران را مطرح کردم؛ مرحوم دفتری با روی باز مسئولیت ریاست شورای سیاست‌گذاری سایت را پذیرفت و مدام با تماس‌های مکرر تلفنی از راهنمایی‌ها و هدایت‌هایش بهره می‌بردم. همیشه  با همان صراحت و صداقت و طنزی که در رفتارش بود، همه را شاد می‌کرد. هر وقت از او می‌پرسیدم چرا درحالی‌که که دیگر مسئولیتی نداری، هر زمانی که بخواهیم برای کمک می‌آیی، می‌گفت ما همه به این نهاد دِین داریم. همیشه نسبت به جمعیت هلال‌احمر تعصب  داشت.»
طرح جامع امدادونجات و دغدغه زلزله پایتخت
دفتری، ‌سال ٨٠ طرح جامع امدادونجات را به همراه فرشید توفیقی تدوین و تجربیاتش را به استناد قانون برنامه سوم توسعه وارد کرد. هفدهم فروردین نخستین‌بار قانون طرح امدادونجات کشور در ۵۷ ماده به تصویب هیأت وزیران رسید. او بحث شبکه امدادونجات را مطرح کرد، انبارهای امدادی، توسعه امداد جاده‌ای و شبکه امدادی کشور و تصویب آیین‌نامه امدادونجات کشور با زحمات او انجام شد. نخستین قانون داخلی هلال‌احمر که با آموز‌ه‌های روز هماهنگ بود، با وجود او انجام شد، طوری که هنوز هم بعد از ۱۸‌سال رویکرد علمی و نوین دارد. همیشه بحث زلزله تهران برای او مسأله بود، چون معتقد بود اگر این زلزله اتفاق‌بیفتد، زمان زیادی طول می‌کشد تا نیروهای امدادی برسند و خود مردم باید به داد هم برسند. رویای دیگر او طراحی شبکه امدادونجات کشور بود که گام‌هایی برای آن برداشته شد و بعد از بازنشستگی او بقیه دوستانش پیگیری کردند. از احمدی می‌خواهیم ویژگی‌های بیژن دفتری چه در رفتار و چه مسئولیت در قبال مردم را کوتاه توصیف کند: «ارزش و تکریمی که از امدادگر می‌کرد و شفافیت و صداقتی که با امدادگر داشت، باعث می‌شد امدادگران همیشه گوش به فرمان او باشند و در کنارش احساس خوبی داشته باشند؛ پندار نیک در ذهنش، همه را دورش جمع می‌کرد. از خشم او هم نمی‌ترسیدیم؛ خیلی وقت‌ها به علت جدیتی که در کار داشت، خیلی خشن با امدادگران و داوطلبان برخورد می‌کرد، اما همین جدیت و خشم هم برای ما لذت‌بخش بود.»

 و  مرگی که پایان نیست
سعید دفتری برادرزاده بیژن دفتری از روزهای آخر عمر این پیشکسوت امدادونجات می‌گوید: «دوشنبه ساعت ٢١ مورخ ١١ آذر ٩٢ در بيمارستان ابن‌سينا طبقه چهارم خدمت حاج آقا رسيدم، دستگاه اكسيژن وصل بود، به ‌خاطر تحمل وضعيت سطح هوشياري حاجي را پايين آورده بودند، من را شناخت؛ …  و ١٣آذر ماه ٩٢، حاجي افسانه نبود، واقعيتي ملموس از انسانيت و مرامي جاري در جريان زندگي بود كه به آرامي و با تبسمي از روي محبت از كنار همه ما گذشت، گاهي او را مي‌ديدند و گاهي … توان پرواز و همتايی در خصلت‌هاي انساني و بشردوستانه او را نداشتند. حاج بيژن رفت و خاطره او در بين همه امدادگران و همكاران صدوق، سختكوش و بي‌مدعايش ماند؛ آنان كه خود امروز استادي در عرصه امدادونجات هستند، جاده‌ها حاجي را مي‌شناسند، از شرق تا غرب و از شمال تا جنوب در تمام پايگاه‌هاي امدادونجات كه حاجي به‌عنوان خانه خود و امدادگران را به‌عنوان برادران و فرزندان خود مي‌دانست، او را به نيكي مي‌شناسند. ذهن آشفته من و غم از دست دادن او بماند … .»

روایت بیژن دفتری از چالش‌های کمک‌رسانی به زلزله‌زدگان بم

بیژن دفتری را همه با عنوان «پدر امدادونجات ایران» می‌شناسند. او در زمان زلزله بم رئیس سازمان امدادونجات بود و ٤٠روز در منطقه حادثه‌دیده حضور داشت. دفتری پیش از مرگ «مدیریت بحران از نگاه بیژن دفتری» را با همکاری موسسه آموزش عالی علمی و کاربردی هلال‌احمر منتشر کرد که در بخش‌هایی از کتاب، روند کمک‌رسانی به زلزله‌زدگان بم را تحلیل کرده است؛ «تا نیروهای کمکی به بم رسیدند، آشفتگی‌های زیادی به وجود آمد. ازدحام و شلوغی در جاده‌های اطراف بم به‌حدی بود که بسیاری از کمک‌ها به بم نمی‌رسید و به وسیله (برخی) افراد متفرقه غارت می‌شد! در این میان یک کامیون حامل البسه‌ امدادی در بین راه ربوده شد و بعدها از این لباس‌ها سوء‌استفاده‌های فراوانی به عمل آمد؛ چراکه با همین لباس‌ها اجناس اهدایی را از بالای کامیون‌ها به سمت مردم پرتاب‌می‌کردند و این عمل موجب رنجش افراد آسیب‌دیده شد. به همین دلیل سریعا کارت‌های شناسایی برای نیروهای هلال‌احمر صادر شد تا قابل شناسایی باشند. هجوم بی‌رویه و غیرضروری نیروهای امدادی از ارگان‌های مختلف مشکلات زیادی را به وجود آورد و این درحالی بود که نهادهای دولتی با اوج‌گرفتن احساسات انسان‌دوستانه مردم شروع به دعوت از آنها برای کمک‌رسانی می‌کردند. مرتبا اعلام کردیم که برای ارسال این کمک‌ها با جمعیت هلال‌احمر هماهنگ شوند، اما کمک‌ها بدون تفکیک به منطقه ارسال می‌شد؛ به گونه‌ای که تعداد کامیون‌هایی که کمک‌های اهدایی را به بم می‌آوردند، به قدری بود که صف‌های طویلی برای تخلیه بار ایجاد می‌شد و گاهی رانندگان کامیون‌ها سهوا یا عمدا این وسایل را روی خاک‌ها تخلیه می‌کردند که از این موارد عکس و فیلم تهیه و منتشر شد؛ بعدها نیز گلایه کردند که چرا هلال‌احمر درخصوص کمک‌های مردمی کوتاهی کرده است! با اینکه هیچ کوتاهی صورت نگرفته بود و فقط دخالت افراد بیرون از مجموعه در روند امدادرسانی  دردسرهایی به وجود آورد؛ عدم تخلیه این اجناس نیز موضوع را سیاسی می‌کرد و ما مجبور به تحویل این محموله‌ها شدیم. حتی در کنفرانسی که به منظور اهدای کمک از طریق سازمان‌های بین‌المللی در ژنو تشکیل شد، من معایب و محاسن کمک‌های بین‌المللی را گوشزد کردم.»

دسته‌ها
تیتر یک هلال احمر

برای آینده‌ای فراگیر داوطلب شو

روزجهانی داوطلبان از نگاه سازمان ملل
روز جهانی داوطلبان (IVD) که توسط مجمع عمومی سازمان ملل متحد مقرر شده است، هر ساله در پنجم دسامبر (١٤ آذرماه) برگزار می‌شود. روز بین‌المللی داوطلبان فرصتی است برای افراد داوطلب، جوامع و سازمان‌ها تا بتوانند در سطح محلی، ملی و بین‌المللی مشارکت خود را در امر توسعه ارتقا دهند. همچنین این روز فرصتی بی‌نظیر برای افراد و سازمان‌های داوطلب است تا با آژانس‌های دولتی، موسسات غیرانتفاعی، گروه‌های جامعه، دانشگاه‌ها و بخش خصوصی همکاری کنند.
روز جهانی داوطلب در پی تصویب قطعنامه‌ای در ‌سال ۱۹۸۵ میلادی تعیین شد و از آن پس هر ساله در تاریخ پنجم دسامبر، سازمان ملل متحد، دولت‌ها و سازمان‌های جامعه مدنی با همکاری داوطلبان در سراسر جهان آن را گرامی می‌دارند. در طول سال‌ها، از روز جهانی داوطلبان به صورت استراتژیک استفاده می‌شود: بسیاری از کشورها روی مشارکت‌های داوطلبان در دستیابی به اهداف توسعه هزاره، مجموعه‌ای از اهداف کوتاه‌مدت برای مبارزه با فقر، گرسنگی، بیماری، بی‌سوادی، تخریب محیط ‌زیست و تبعیض علیه زنان متمرکز شده‌اند.
مجمع عمومی سازمان ملل از دولت‌ها دعوت کرده است تا هر ساله در پنجم دسامبر روز جهانی داوطلبان را برپا دارند و از آنها خواسته است تا اقدامات لازم را برای افزایش آگاهی از اهمیت خدمات داوطلبانه انجام دهند و از این طریق افراد بیشتری را برانگیزند تا خدمات خود را به‌عنوان داوطلب در همه زمینه‌های زندگی چه در داخل و چه در خارج از کشور ارایه دهند. مجمع عمومی سازمان ملل متحد در در تاریخ بیستم نوامبر ١٩٩٧،‌ سال ٢٠٠١ را به‌عنوان‌ سال جهانی داطلبان اعلام کرد. در این سال، مجمع عمومی توصیه‌هایی را در مورد راه‌هایی که دولت‌ها و سازمان ملل متحد می‌توانند برای حمایت از فعالیت‌های داوطلبانه اتخاذ کنند، اعلام کرد و خواستار انتشار گسترده آن شد. همچنین این ‌سال که با عنوان‌ سال جهانی داوطلب تعیین شد با اهدافی چون برانگیختن بحث‌های ملی و بین‌المللی و نیز حمایت، تشخیص، تسهیل، شبکه‌سازی و ترویج اقدامات داوطلبانه دنبال شد.
بنابر گزارش سایت داوطلبان سازمان ملل، شعار امسال روز جهانی داوطلبان «برای آینده‌ای فراگیر داوطلب شو» عنوان شده است و براساس آن دستیابی به برابری از طریق داوطلبان را دنبال می‌کند. داوطلب‌شدن فرصت‌هایی را برای افراد فراهم می‌کند تا به‌طور مشخص زندگی خود را تحت‌ تأثیر قرار دهند و با داوطلب‌کردن وقت و مهارت‌های خود نقش سازنده‌ای را در جوامع خود ایفا کنند. از طریق فعالیت‌های داوطلبی، جوامع در سرتاسر جهان غالبا همبستگی و شمول را تجربه می‌کنند.
اهداف پیوستن به گروه‌های داوطلب
داوطلبان در سراسر دنیا با اهداف و دلایل متعددی در کارهای داوطلبی شرکت می‌کنند. این اهداف در سند توسعه پایدار سازمان ملل متحد ( با افق ٢٠٣٠) به تفکیک مطرح شده است:
• جهانی بدون فقر، جهانی بدون گرسنگی، زندگی سالم و ارتقای رفاه، آموزش باکیفیت، برابری جنسیتی، آب سالم، انرژی پاک و مقرون به صرفه، رشد اقتصادی پایدار، صنعت فراگیر و زیرساخت توسعه‌یافته، کاهش نابرابری‌ها، شهرهای پایدار و تاب‌آور، الگوی تولید و مصرف پایدار، مبارزه با تغییرات اقلیمی، استفاده پایدار از اقیانوس‌ها و دریاها، مبارزه با نابودی تنوع زیستی، جامعه پایدار و صلح‌آمیز، مشارکت جهانی برای توسعه پایدار.

دسته‌ها
هلال احمر

امانتدار اعتماد مردم

اعتمادی به بزرگی ٢٣٠‌میلیارد تومان
مردم، تشکل‌های مردمی و موسسه‌های خیریه در سیل امسال کمک بسیاری به جمعیت هلال‌احمر کردند؛ کمک‌هایی که به امانت به هلال‌احمر داده شد تا براساس نیازسنجی صحیح در اختیار مردم قرار بگیرد؛  علی‌اصغر پیوندی با اشاره به اینکه امانت مردم بجا و به‌موقع در اختیار سیل‌زدگان قرار گرفته است، می‌گوید: «تاکنون کمک‌هزینه ۱۰‌میلیون تومانی ساخت مسکن سیل‌زدگان فروردین امسال به حساب ۱۷‌هزار نفر از خانوارهای واجد شرایط براساس فهرست تعیین‌شده از سوی بنیاد مسکن واریز شده که این حجم از کمک‌ها، انقلابی در حوزه کمک‌رسانی به هموطنان برای بازسازی بوده و در تاریخ هلال‌احمر بی‌سابقه است. مجموع کمک‌های نقدی مردمی جمع‌آوری‌شده در هلال‌احمر برای سیل‌زدگان ۲۳۰‌میلیارد تومان بوده است که طبق مصوبه ستاد بازسازی مناطق سیل‌زده، در مرحله نخست با توجه به اینکه لوازم اولیه زندگی تعداد زیادی از هموطنان در سیل آسیب‌دیده بود، مقرر شد هلال‌احمر در کنار ستاد اجرایی فرمان امام(ره)، برای ۱۰‌هزار خانوار آسیب‌دیده، لوازم اولیه زندگی را تأمین کند.» رئیس جمعیت هلال‌احمر از تجربه گذشته و درس‌گرفتن برای کمک‌های زیرساختی به سیل‌زدگان می‌گوید: «در زلزله کرمانشاه با وجود اقدامات حمایتی خوب دولت در حوزه بازسازی مسکن زلزله‌زدگان، شاهد بودیم که هنوز مسکن زلزله‌زدگان به علل مختلف نیمه‌ساز مانده و پس از دو‌سال‌ونیم درحال تکمیل است؛ بر این اساس برای کمک به بازسازی منازل مسکونی سیل‌زدگان تدابیری اندیشیده شد تا روند کار با دقت و سرعت بیشتری پیش رود.»
ستاد بازسازی مناطق سیل‌زده اصلی‌ترین مسئول برای برآورد هزینه منازل تخریب‌شده و اولویت‌سنجی خانوارها برای دریافت کمک‌هاست. این ستاد مصوب کرد در کنار تسهیلات مختلفی که دولت در اختیار سیل‌زدگان قرار می‌دهد، با توجه به اولویت تعیین‌شده از سوی بنیاد مسکن، آن دسته از خانوارهایی که تشکیل پرونده داده‌اند، کار تسهیلات آنها انجام شده و ساختمان آنها به فونداسیون رسیده است، درحالی‌ پروژه عمرانی ساختمان خود را انجام می‌دهند، در اولویت قرار گرفته‌اند و مشمول دریافت کمک هزینه ۱۰‌میلیون تومانی ساخت مسکن از محل کمک‌های نقدی مردمی اهدایی به هلال‌احمر می‌شوند. بر این اساس با اولویت بهره‌مندی ۷۰‌درصد سیل‌زدگان فروردین امسال در استان‌های گلستان، خوزستان، لرستان و ایلام و ۳۰‌درصد سیل‌زدگان سایر استان‌ها از این کمک هزینه، مقرر شد خانوارهای دارای شرایط تعیین‌شده از سوی بنیاد مسکن ابتدا به ستاد بازسازی و پس از بررسی به هلال‌احمر معرفی شوند تا علاوه بر کمک‌های بلاعوض دولت به سیل‌زدگان، مبلغ ۱۰‌میلیون تومان به خانوارهای واجد شرایط اختصاص داده شود؛ این فرآیند برای ۱۷‌هزار و ۱۲۳ خانوار تا امروز محقق و مبلغ به حساب آنها واریز شده است.
توزیع عادلانه کمک‌ها براساس نیازسنجی ستاد بازسازی مناطق سیل‌زده و بنیاد مسکن
به گفته پیوندی در سیل ویرانگر امسال که به سیل مهربانی تبدیل شد، با همدلی و انسجام، جمعیت هلال‌احمر با تمام توان لجستیکی و تجهیزاتی خود تلاش کرد تا حق مطلب را ادا کند. با توجه به فعالیت‌هایی که نجاتگران و امدادگران انجام‌دادند، هلال‌احمر نمره مطلوب را گرفت و مسئولان ‌این نهاد امیدوارند با هم‌افزایی یکدیگر کمک‌های بهتری در ادامه برای سیل‌زدگان رقم بزنند، چراکه جنس حادثه با گذشت زمان تغییرکرده، اما پایان سیل، پایان امدادرسانی نیست. باید توجه داشت که هلال‌احمر هیچ مسئولیتی در تعیین خانوارهای دارای صلاحیت برای دریافت کمک‌های مردمی نداشته است. در مرحله نخست اختصاص کمک‌های نقدی مردمی به سیل‌زدگان با توجه به میزان تخریب، نیازهای اعلام‌شده از سوی استانداری‌ها و فهرست اعلامی از سوی وزارت کشور؛ پس از مددکاری خانوارهای واجد شرایط، لوازم خانگی لازم با هزینه‌کرد ۵۵‌میلیارد تومان از محل کمک‌های نقدی مردمی در اختیار ۱۰‌هزار خانوار سیل‌زده قرار گرفت. مرحله دوم در حوزه مسکن تمرکز دارد. در این مرحله  مابقی کمک‌های نقدی مردمی در حوزه مسکن و با توجه به شرایط و ضوابط اعلامی از سوی ستاد بازسازی مناطق سیل‌زده و بنیاد مسکن در اختیار سیل‌زدگان قرار گرفته است.
در سیل امسال افزون بر ۱۵۱‌میلیارد تومان از منابع داخلی جمعیت هلال‌احمر برای خدمت‌رسانی به مردم هزینه شد که در برابر خدمت گسترده مردم ناچیز بوده است. همچنین تمام موجودی انبارها به سوی مردم سرازیر شده است، با این امید که خدمت شایسته‌ای عرضه شود. به گفته رئیس سازمان داوطلبان هلال‌احمر رقم کمک‌های غیرنقدی مردم به مناطق سیل‌زده بیش از ١٥٠‌میلیارد تومان بوده است و هلال‌احمر در همه زیرمجموعه‌هایش تلاش کرد تا این کمک‌ها به صورت عادلانه و براساس نیاز بین آسیب‌دیدگان سیل بهار امسال توزیع شود. در این میان نباید از کمک خیریه‌ها و سمن‌های همسو با اهداف هلال‌احمر غافل شد؛  امسال تقریبا ۳۱ استان کشور درگیر سیل بودند و با هم‌افزایی درونی و بیرونی داخل کشور و با همگرایی سلبریتی‌ها، سمن‌ها و خیریه‌های مردم‌نهاد خدمات مناسبی به سیل‌زدگان ارایه شد. به گفته رئیس جمعیت هلال‌احمر خیریه‌ها رقیب جمعیت هلال‌احمر نبوده و نیستند؛ آنها همراه و همکار ما هستند و این جمعیت به همه خیریه‌ها به‌عنوان دوست و همراه نگاه می‌کند. معتقدیم کارها را باید به مردم جهادی و کسانی که علاقه‌مند خدمت‌رسانی هستند، بسپاریم. ایران کشوری بلاخیز است و هر لحظه باید منتظر حادثه بود، بنابراین در حوادث بزرگ نیازمند چنین اتحادی هستیم. رئیس جمعیت هلال‌احمر با بیان اینکه مسئولیت اجتماعی ما این است که از توان و دانش خود برای کمک به دیگران استفاده کنیم، تأکید می‌کند: «تشکل‌های مردم‌نهاد براساس سرمایه اجتماعی خود فعالیت می‌کنند. یک جمعیت با امکانات لجستیکی و پرسنل زیاد اگر سرمایه اجتماعی نداشته باشد، موفق نخواهد بود، بنابراین با همه اختلاف‌نظرها و تفاوت ایده‌ها باید سرمایه‌های اجتماعی خود را افزایش دهیم. جوانان داوطلب هلال‌احمر در ۵۰۰ شعبه فعالیت می‌کنند. باید دست در دست هم دهیم و برای افزایش سرمایه اجتماعی و ایجاد شادی و طراوت برای مردم تلاش کرده و رابطه میان مردم و سمن‌ها را تقویت کنیم.

دسته‌ها
تیتر یک هلال احمر

یک ساختمان پر از فرشته‌های امیدوار

جایی برای برگشت به زندگی
نخستین جایی که میهمانش می‌شویم، کلینیک تخصصی توانبخشی است؛ جایی که پزشکان متخصص ابتدا بیماران را ویزیت می‌کنند و بسته به اینکه نیاز به چه خدماتی دارند، به بخش‌های دیگر ارجاع داده می‌شوند. افرادی که دارای معلولیت فیزیکی هستند، به این مجموعه مراجعه می‌کنند. حضور ما با ساعت کاری پزشکان همراه شده و چون مشغول ویزیت بیماران هستند، نمی‌‌توانم با آنها صحبت کنم و به پیشنهاد کارشناس توانبخشی همراه‌مان به کلینیک شنوایی‌سنجی می‌رویم. در گوشه‌ای از آن اتاقکی وجود دارد. یکی از بیماران در آنجا نشسته و هدفونی روی گوش‌اش است. خانم پورفهیمی، کارشناس مسئول کلینیک شنوایی است و ٢٥‌سال است که در اودیولوژی هلال‌احمر مشغول به کار است. برایمان از کار در این بخش می‌گوید و اینکه بیماران برای تشخیص مشکل شنوایی یا تعادلی به این قسمت می‌آیند؛ اینکه پشت پرده گوش کودکان مایع جمع شده است یا اینکه در بیماران معمولی پرده گوش پاره شده است یا نه؟ این بخش جایی است که در آن تست‌هایی گرفته می‌شود تا مشخص شود افرادی که دچار سرگیجه هستند، به دلیل افزایش فشار مایع گوش سرگیجه دارند یا خیر و درنهایت چه درمانی باید داشته باشند. دوستانه تذکر می‌دهند که حضور بیشترمان در روند درمان بیمار اختلال ایجاد می‌کند، از بخش خارج می‌شویم تا به قسمت توانبخشی فیزیکی و کاردرمانی برویم. به گفته کارشناس توانبخشی اکثر مخاطبان و مراجعه‌کنندگان معلولان هستند، همچنین افرادی که شاید دچار معلولیت نباشند اما نیاز به خدمات توانبخشی فیزیکی مانند کاردرمانی و فیزیوتراپی دارند؛ ازجمله سالمندان که به این مرکز مراجعه می‌کنند. توضیح می‌دهد که این مرکز بزرگ‌ترین و مجهزترین مرکز توانبخشی است که بیش از ٥٠‌سال سابقه در این حوزه دارد. همچنین جدا از بخش‌های توانبخشی، افرادی که دچار قطع عضو شده‌اند، برای ساخت اندام‌های مصنوعی به این مرکز مراجعه می‌کنند تا بتوانند تا حدودی به زندگی عادی خود بازگردند.
هدف از توانبخشی، مستقل‌سازی افراد است
پریسا رشیدزاده ٢٥‌سال سابقه فعالیت در بخش کاردرمانی مرکز جامع هلال دارد. با کارشناسی کاردرمانی وارد این مجموعه شده و حالا مدرک دکترایش را در این حوزه گرفته است. برای آنکه با این بخش مهم آشنا شویم، از او می‌خواهیم برایمان توضیحاتی را در این زمینه بدهد. «کاردرمانی یکی از چندین بخش توانبخشی فیزیکی است و این مرکز تمرکز ویژه‌ای روی بیماران نورولوژی دارد؛ یعنی بیمارانی که به یکی از دلایلی که به سیستم اعصاب مرکزی و محیطی مربوط می‌شود مانند سکته‌های مغزی، ضربه و فلج مغزی، تروما یا آسیب‌های نخاعی، دچار اختلال حرکتی شده‌اند.» به گفته این متخصص توانبخشی به مفهوم عام یک کار تیمی است و دو دیدگاه در آن وجود دارد؛ یک عملکرد هر بخش به تنهایی و دوم عملکرد هر بخش با دیگر قسمت‌ها که به صورت مشارکتی انجام می‌شود.
او می‌گوید: «در بخش کاردرمانی، در دو فیلد کودکان و بزرگسالان فعالیت می‌کنیم. در حیطه کودکان آسیب‌ها بیشتر ناشی از فلج مغزی است که به دلایل ژنتیکی، مادرزادی، در حین زایمان یا هرعاملی که تا دوسالگی به سیستم اعصاب مرکزی کودک آسیب بزند، از یک‌سالگی تا ١٨سالگی کودک را در برمی‌گیرد. برای مثال کودک در هشت‌ماهگی در اثر تب بالا دچار تشنج شود که باعث آسیب‌هایی در بخش‌های مختلف بدن او می‌شود. در حیطه بزرگسالان نیز عمده‌ترین مشکلات سکته مغزی، پارکینسون، ام‌اس و ضربه‌های مغزی در اثر تصادفات است. میزان بهبود افراد نیز بسته به اینکه تا چه حدی آسیب دیده‌اند و چه مدت بعد از آن برای درمان اقدام کرده‌اند، متفاوت است».
چیزی که بیش از هر چیز دکتر رشیدزاده به آن تأکید می‌کند، این است که هدف از توانبخشی صرفا راه‌رفتن بیمار نیست، بلکه مستقل‌سازی افراد است: «بخش‌های آسیب‌دیده بدن اگر کامل از بین نرفته باشد، بازپروری می‌شود. اگر هم از بین رفته باشد، بخش‌های دیگر را جایگزین آن می‌کنیم. برای مثال بیماری که قطع نخاع شده است، دست‌ها و تنه را توانمند می‌کنیم تا به پاها کمک کنند و فرد بیمار بتواند اندکی راه برود، کارهای روزمره را انجام دهد و مستقل باشد».
دکتر رشیدزاده توضیح می‌دهد که هدف از کاردرمانی، توانبخشی مبتنی بر فعالیت‌های هدفمند است و فرآیند درمان بیماران به شکل کلی و در ارتباط با بخش‌های دیگر انجام می‌شود، به این صورت که ابتدا بیماری که هیچ انقباض عضلانی و پتانسیل اولیه برای کار ندارد، به فیزیوتراپ ارجاع داده می‌شود. پس از ارزیابی و درمان‌های این بخش، زمانی که سیستم عصبی عضلانی بیمار بهبود پیدا کرد، به واحد کاردرمانی ارجاع پیدا می‌کند. او توضیح می‌دهد: «فرد را درشرایط مختلف آنالیز می‌کنیم؛ مثلا اگر خانمی خانه‌دار است یا فردی شاغل است، با چه چالش‌هایی مواجه می‌شود. متناسب با شرایطی زندگی‌ای که دارد، برای او برنامه درمانی طراحی می‌کنیم». او دربخشی از صحبت‌هایش به خاطراتی شگفت‌انگیز  از بیمارانی که بهبود پیدا کرده‌اند و توانسته‌اند به زندگی خود ادامه دهند، اشاره می‌کند. مادری که کودک دوساله خود را که دچار فلج مغزی بوده، ناامید از هر درمانی به این مرکز آورده و پس از چندسال کودک بهبود پیدا کرده و توانسته درس بخواند یا دختر شانزده ساله‌ای که به دلیل معلولیت خانواده او را از فعالیت‌های روزمره منع کرده بودند اما به کمک پزشکان توانسته درس بخواند، دانشگاه برود، رانندگی کند و شاغل شود.
زندگی با تمام مشکلاتش ادامه دارد
بعد از این گفت‌وگو، دکتر رشیدزاده با ما همراه می‌شود و برای بازدید از شیوه‌های درمانی و صحبت با بیماران به بخش کاردرمانی مختص به بیماران ضایعه نخاعی می‌رویم. در همین قسمت است که با نگار آشنا می‌شویم؛ دختر هنرمندی که امید به زندگی را از دست نداده است و تلاش می‌کند تا هر روز تجربه‌های جدیدی را با وجود تمام مشکلاتی که دارد، تجربه کند. او با ذوق از زندگی حرف می‌زند: «زندگی ادامه دارد و با چشم برهم‌زدنی می‌گذرد، پس چه بهتر که تلاش کنم تا زیبا‌تر بگذرد. شاید انجام‌دادن کارها برایم دشوار باشد اما مشکلات بخشی از زندگی هستند و آن را زیبا‌تر می‌کنند.» نگار بر اثر سقوط از ارتفاع دچار ضایعه نخاعی گردنی شده است؛ دختری آرام با چهره‌ای صبور که امید به زندگی در حرف‌های او به وضوح مشخص است. برای دقایقی کوتاه با او هم‌صحبت می‌شوم؛ از فعالیت‌هایش می‌گوید نقاشی می‌کشد، تئاتر بازی می‌کند و با وجود مشکلات بسیاری که دارد توانسته است‌ سال گذشته نمایشگاهی از نقاشی‌های خود را برگزار کند. همین امید به زندگی است که او را به سمت کارهای هنری کشانده است و تمام تلاش خود را برای مستقل‌شدن انجام می‌دهد. او پنج ‌سال است که برای کاردرمانی و فیزیوتراپی به مرکز توانبخشی مراجعه می‌کند و پس از گذشت چند‌ سال توانسته است که  به تنهایی غذا بخورد، بنشیند و نقاشی کند.
در بخش کاردرمانی وسیله‌ای به نام پارالل وجود دارد تا افراد بتوانند به کمک آن تمرین راه‌رفتن کنند. رضا هفده ساله نوجوان کشتی‌گیری است که هنگام ورزش دچار ضربه نخاعی شده است و یک‌سال‌ونیم است که برای کاردرمانی به مرکز توانبخشی مراجعه می‌کند. او به کمک دستگاه « Standing table » تمرین ایستادن و تحمل وزن روی پاهایش را انجام می‌دهد. او بسیار خوشحال است از اینکه نسبت به روز اول حالش خیلی بهتر شده است و می‌تواند دستش را حرکت دهد، غذا بخورد و بنشیند؛ در حالی ‌که در ابتدا از گردن به پایین هیچ حسی در بدن خود نداشت.
در بخش دیگر کاردرمانی بیماری را می‌بینیم که به دلیل ضربه مغزی از ناحیه دست دچار مشکل شده است و کارشناس توانبخشی در حال تمرین‌دادن به او است؛ بیماری که پس از گذراندن دوره‌های درمانی اکنون می‌تواند حتی بدون کمک عصا راه برود و تا حدی دست خود را حرکت دهد. پس از صحبت‌های کارشناس توانبخشی، دکتر رشیدزاده توضیح می‌دهد: «این مرکز به‌عنوان یک مرکز نیمه‌دولتی بسیارمدرن است و دانشجویانی که پایان‌نامه‌های ارشد یا دکترای خود را می‌نویسند به این مرکز می‌آیند و از امکانات آن استفاده می‌کنند.» همچنین به دو دستگاه بسیار پیشرفته و مدرن اشاره می‌کند که ارزیابی حس‌های دخیل در کنترل وضع بدنی را مشخص می‌کند؛ برای مثال در تعادل بینایی و حس مفاصل مهم است؛ این دستگاه ارزیابی می‌کند که چند‌درصد حس بینایی بیمار درست کار می‌کند.
انرژی و امید در کنار هم
مقصد بعدی قسمت کاردرمانی عمومی است که فضایی بزرگتر دارد و در آن انواع دستگاه‌ها برای بیماران تعبیه شده است و بیمارانی که دچار آسیب‌های مغزی مانند سکته شده‌اند یا ام‌اس دارند، در بخش در حال تمرین هستند. اولین بیماری که از بدو ورود نظر ما را به خودش جلب می‌کند، خانم مسن اما بسیار خوش ذوق و پرانرژی است که مشغول تمرین روی دستش است. با دیدن دکتر خوشحال می‌شود و با همان انرژی خوبی که دارد شروع به شعرخواندن می‌کند. از اینکه برای درمان به این مرکز می‌آید بسیار خوشحال است و از نظر او تمام پزشکان این مجموعه فرشته‌های آسمانی هستند که به او کمک می‌کنند و به حرف‌هایش گوش می‌دهند. خودش تعریف می‌کند که سکته کرده و یک‌سال‌ونیم است که به مرکز توانبخشی می‌آید. در این مدت درمان برایش بسیار تأثیرگذار بوده است و خودش می‌تواند به تنهایی بیرون برود، کارهای شخصی‌اش را انجام دهد، آشپزی و خانه را تمیز کند. یکی دیگر از بیماران خانمی با بیماری ام‌اس است که روی دستگاه پرس پا نشسته و برای آنکه عضلات پاهایش تقویت شود، در حال تمرین است و تلاش می‌کند تا به کمک کاردرمانی روند بیماری خود را کنترل کند.
اتاقی برای شبیه‌سازی فعالیت‌های روزانه
در گوشه‌ای از فضای کاردرمانی عمومی، اتاق نسبتا بزرگی قرار دارد که شبیه‌سازی قسمت‌های مختلف خانه اما در یک فضای کوچک‌تر است و آشپزخانه، حمام و سرویس بهداشتی دارد. همچنین تعدادی میز و صندلی و حتی یک تخت نیز در گوشه‌ای از آن قرار دارد. این اتاق به این دلیل طراحی شده است تا در راستای نیازهای روزمره بیماران کاردرمانی برای آنها انجام شود. این اتاق متناسب با فعالیت‌های روزمره چیده شده است. بیماران پس از آنکه درمان‌شان به جایی برسد که بشود به آنها اعتماد کرد و بتوانند به فضای اجتماعی بروند، در این اتاق محک زده می‌شوند. بیمار تمرین می‌کند که چگونه پشت میز بنشیند و غذا بخورد، چطور با ویلچر خود به سمت یخچال برود و از روی ویلچر بلند شود و روی تخت بنشیند. درواقع تمام تجربیات روزانه به صورت سمبلیک و کوچک در این اتاق شبیه‌سازی شده است.
کودک ٤ ساله با عشق به فوتبال
همان‌طور که دکتر رشیدزاده توضیح داده بود، بخشی از خدمات کاردرمانی به کودکان ارایه می‌شود به همین دلیل مرکز توانبخشی هلال ایران فضایی با رنگ و بوی کودکانه طراحی شده است تا بچه‌ها بتوانند به دور از استرس در این محیط قرار گیرند و کارهای درمانی‌شان انجام شود؛ دیوارها و کفپوش‌های رنگی، اسباب‌بازی‌هایی که در هر گوشه‌ دیده می‌شود و فضایی که کاملا مانند مهدکودک طراحی شده است. داخل این فضا می‌شویم و مادر و کودکی را می‌بینیم که در گوشه‌ای نشسته‌اند. با مادرصحبت می‌کنیم؛ امیرحسین دو ساله است و با چشمان معصوم با لبخندش نگاه‌مان می‌کند. مادر تعریف می‌کند در زمان به دنیا آمدن به دلیل کمبود اکسیژن دچار مشکل شده است و پاهایش توان راه رفتن ندارد.  ١٠ ماه است که برای درمان به مرکز توانبخشی می‌آیند و در این مدت امیرحسین توانسته چهار دست و پا راه برود اما هنوز دوره درمانش تمام نشده است.
مهدی چهار ساله کودک دیگری است که مشغول تمرین راه رفتن با دستگاه پارالل است. مادرش می‌گوید که او در خانه می‌تواند راه برود اما بیرون از خانه توانایی ندارد. مهدی به سمت ما می‌دود و با صدای کودکانه‌اش می‌گوید: «توپ بازی می‌کنم و دوست دارم شوت بزنم».
گفتار درمانی و فیزیوتراپی بخش‌های دیگر کاردرمانی
فیزیوتراپی یکی دیگر از قسمت‌های مهم توانبخشی است و هر فردی که مشکل شانه، زانو یا قسمت‌های دیگر داشته یا ورزشکار باشد به این قسمت معرفی می‌شود. سالن فیزیوتراپی نسبت به قسمت‌های دیگر فضای بزرگ‌تری دارد. در یک سمت آن دوچرخه ثابت، تردمیل، تخت ایستا و پارالل قرار دارد. بیماران برای کار الکتروتراپی و تمرین‌درمانی به این بخش می‌آیند و درمان آنها حدودا یک ساعت طول می‌کشد.
گفتاردرمانی نیز یکی دیگر از بخش‌هایی است که از آن بازدید می‌کنیم. مرد مسنی پشت میز روبه‌روی پزشک جوانی نشسته است و کتابی در مقابل خود دارد. پزشک با او تمرین می‌کند که بتواند متن را بخواند. طبق توضیحات پزشک، افراد بزرگسال بر اثر آسیب‌های مغزی مانند سکته، پارکینسون، ام‌اس یا ضربه‌های مغزی دچار مشکل در گفتار می‌شوند. کودکان نیز به دلیل اوتیسم و عقب‌ماندگی ذهنی ممکن است دچار این مشکل شوند.
وجود ناهنجاری‌های اسکلتی در همه افراد
در گوشه‌ای از فضای کاردرمانی کودکان فضای مجزایی ایجاد شده است و به تمرینات اصلاحی اختصاص دارد. در این بخش تمرکز درمان‌ها برروی ناهنجاری‌های اسکلتی و عضلانی است که در همه افراد وجود دارد. اگر این ناهنجاری‌ها اصلاح نشود، باعث می‌شود فرد در ادامه زندگی دچار دردهای اسکلتی عضلانی شود و نیاز به مراقبت‌های ویژه داشته باشد. در این قسمت کودکی روی تخت نشسته است و با چوبی در حال تمرین است. دکتر اسماعیل مظفری‌پور یکی از پزشکانی است که در بخش حرکات اصلاحی کار می‌کند. او توضیح می‌دهد: «عموم مراجعه‌کنندگان دانش‌آموزان هستند که به دلیل سبک زندگی کم‌تحرک و نشستن بیش از حد پای گوشی یا کامپیوتر دچار ناهنجاری‌های عضلانی می‌شوند. براساس ارزیابی‌های دقیق اسکلتی عضلانی، الگوهای حرکتی و سبک زندگی افراد، برنامه تمرینی برای آنها در نظر گرفته می‌شود تا ناهنجاری برطرف شود.»
ساخت دست و پای مصنوعی مختص معلولان
بخش پروتز و اورتز آخرین قسمتی است که برای بازدید به سراغش می‌رویم. کارشناس ارشد این بخش توضیح می‌دهد که اورتز به وسایلی گفته می‌شود که روی بدن بیمار گذاشته می‌شود. درواقع فرد عضو را دارد اما برای اصلاح یا محافظت از آن باید از اورتز استفاده کند. بیمارانی که بیماری فلج اطفال دارند یا دچار شکستگی شده‌اند این وسیله را در قسمت‌های مختلف می‌بندند. همچنین افرادی که بر اثر تصادف دچار ضایعه نخاعی می‌شوند تا آخر عمر باید از اورتز استفاده کنند. همراه کارشناس ارشد این بخش به کارگاه ساخت پروتز می‌رویم؛ فضایی جذاب است و در آن انواع مختلف پروتز‌های دست و اندام‌های تحتانی دیده می‌شود. مجروحان جنگی که دست و پای خود را از دست داده‌اند و همچنین کودکانی که به صورت مادرزاد مشکل ستون فقرات دارند برای ساخت پروتز و اورتز به این قسمت می‌آیند. بازدید چند ساعته از مرکز توانبخشی هلال‌احمر ایران با این بخش به پایان می‌رسد، جایی که در آن امید حرف اول را می‌زند و هر کسی که در یکی از بخش‌ها مشغول کار درمانی است به این ایمان دارد که بالاخره یک روز با سلامتی آنجا را ترک می‌کند، آرزویی که برای هیچ‌کدام از آنها دور نیست.

دسته‌ها
تیتر یک هلال احمر

معاون اهدای خون سازمان انتقال خون مطرح کرد: بایدها و نبایدهای اهدای خون

خون بافت زنده‌ای است که اگر نباشد یا به هر دلیلی میزانش در بدن پایین بیاید، فرد فرصت کمی برای خداحافظی با زندگی دارد. میانگین حجم این بافت حیاتی در هر فرد ٤,٥ تا ٥.٥ لیتر است. خون از دو قسمت سلولی و پلاسمایی تشکیل شده است. عناصر سلولی ٤٥‌درصد حجم خون را تشکیل می‌دهد و شامل گلبول‌های قرمز با طول عمر ١٢٠ روز است که مسئول اکسیژن‌رسانی به سلول‌های بدن است. گلبول‌های سفید با طول عمر چند روز تا چند ماه که مسئول دفاع از بدن در برابر عوامل خارجی هستند و پلاکت‌ها با طول عمر ٧ تا ١٠ روز که در بند آمدن خونریزی دخالت دارند، از دیگر عناصر سلولی تشکیل‌دهنده حجم خون محسوب می‌شوند. سهم پلاسما ٥٥‌درصد حجم خون است و این قسمت از خون دارای پروتیین‌هایی نظیر آنتی‌بادی‌ها، فاکتورهای انعقادی خون و مواد غذایی نظیر انواع قند، چربی‌ها، املاح مختلف و هورمون‌هاست.
با تمام پیشرفت‌های علمی بشر در درمان بیماری‌ها، هنوز هیچ ماده‌ای جایگزین خون نشده است. دسترسی به خون و فرآورده‌های خونی سالم و استفاده منطقی از آن یکی از چالش‌های عمده نظام سلامت در بسیاری از کشورهای دنیاست. در کشور ما هم ادامه زندگی حدود ٢هزار بیمار تالاسمی و هزاران بیمار دیگر (بیماران نیازمند به جراحی، نوزادان مبتلا به زردی، مصدومان تصادف‌ها، آسیب‌دیدگان حوادث غیرمترقبه، بیماران دچار سوختگی، مبتلایان به تومورهای بدخیم، بیماران دیالیزی، بیماران هموفیلی و …) به ایثار انسان‌های آگاه و دلسوزی که اهدا‌کننده مستمر خون سالم هستند، وابسته است. بر اساس اعلام مسئولان سازمان انتقال خون، ایران جزو کشورهایی است که در آن خون‌های اهدایی مردم دو مرتبه کنترل می‌شود؛ فرآیندی که سطح سلامت خون‌های اهدایی را بسیار افزایش داده است. مشاوره با پزشکان مجرب هنگام اهدای خون، در سلامت خون‌های اهدایی تأثیر بسزایی دارد. محمد مسلمی، معاون اهدای خون سازمان انتقال خون، صفر تا صد اهدای خون را در گفت‌و‌گو با «شهروند» عنوان می‌کند. «شرایط اهدای خون به‌طور کلی به دو دسته تقسیم می‌شود؛ یکسری شرایط برای سلامت اهداکننده است و یکسری شرایط به وضع گیرنده خون برمی‌گردد. بر همین اساس همه آزمایش‌های فرآیند خون‌گیری و کنترل آن در دو دسته انجام می‌شود.»
مسلمی توضیح می‌دهد: «شرایطی که به سلامت اهدا‌کننده بستگی دارد، اول سن است که حداقل ١٨‌سال و در اهداکنندگان مستمر حداکثر ٦٥‌سال است. وزن اهدا‌کننده نباید کمتر از ٥٠ کیلوگرم باشد. فرد اهدا‌کننده نباید دچار مشکلات جدی قلبی عروقی و عروق مغزی باشد.»
مسلمی درباره افراد دیابتی که علاقه‌مند به اهدای خون هستند، می‌گوید: «فردی که برای اهدای خون مراجعه می‌کند باید فشار خون ماکسیموم او  بیش از ١٨٠ میلی‌متر جیوه و فشار خون مینیموم او بیش از ١٠٠ میلی‌متر جیوه نباشد. اهدا‌کننده در صورتی که دیابتی است، نباید مصرف‌کننده انسولین باشد. یعنی کسانی که انسولین مصرف می‌کنند، نمی‌توانند اهدا‌کننده باشند. کسانی که به‌دلیل دیابت دچار عوارض دیابتیک شده‌اند، نمی‌توانند خون اهدا کنند. با این حال افراد دیابتی که قند خون خود را کنترل می‌کنند، می‌توانند خون اهدا کنند.»
چه کسانی از اهدای خون معاف هستند
فواصل اهدای خون هر هشت هفته یک‌بار است؛ مشروط به آنکه تعداد دفعات آن در طول یک‌سال بیش از چهار مرتبه برای مردان و سه مرتبه برای زنان نباشد. همراه داشتن کارت شناسایی معتبر عکس‌دار (ترجیحا کارت ملی) برای اهدا‌کننده ضروری است. معاون اهدای خون سازمان انتقال خون با اعلام این شرایط عمومی به شرح شرایطی می‌پردازد که سلامت گیرنده فرآورده خونی را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد: «فردی که روابط پرخطر داشته است باید حداقل یک‌سال از این رابطه گذشته باشد و بعد برای اهدای خون اقدام کند؛ این روابط پرخطر هم می‌تواند جنسی باشد هم مصرف مواد مخدر. اما به‌طور کلی اعتیاد، فرد را کاملا از دایره اهدای خون می‌کند؛ اعتیاد به مواد صنعتی یا سنتی. با این حساب معتادان کلا نمی‌توانند خون بدهند.»
سفر به مناطق مالاریاخیز از دیگر موارد مهمی است که فرد اهدا‌کننده را یک‌سال از اهدای خون معاف می‌کند. به گفته مسلمی، اگر فرد داروی خاصی مصرف کرده باشد که گیرنده خون را تحت‌تأثیر قرار دهد، بسته به نوع دارو، تا مدتی از اهدای خون معاف می‌شود. همه این موارد قبل از فرآیند خون‌گیری از فرد پرسیده می‌شود. البته در صورت وجود سوابق بیماری خاص باید پزشک انتقال خون در جریان قرار گیرد؛ مواردی مثل  آلرژی‌،   کهیر و آلرژی تنفسی، سابقه غش، صرع و تشنج و سابقه اعمال جراحی. «پیش از خون‌گیری، در مشاوره با پزشکان سازمان انتقال خون، از فرد اهدا‌کننده درباره سابقه بیماری خاص، سابقه خالکوبی، حجامت و تتو و سابقه زردی یا یرقان در خود یا خانواده‌اش سوال و همه موارد با جزئیات در نظر گرفته می‌شود.» به گفته مسلمی، بیماری‌های ویروسی و موارد دیگر مثل فابیسم هم از آن دسته بیماری‌هایی است که اطلاع‌رسانی درباره آن قبل از اهدای خون ضرورت دارد.

از شایعه تا واقعیت

اهدای خون از موضوعاتی است که همیشه با شایعات و خبرهای بی‌پایه و اساس همراه است؛ شاید به دلیل اهمیت این بافت زنده در چرخه سلامت یک کشور. معاون اهدای خون سازمان انتقال خون می‌گوید: «خانم یا آقا برای ما فرقی نمی‌کند؛ همه افراد می‌توانند خون اهدا کنند، مشروط بر اینکه شرایط ما را داشته باشند. ما از کل افراد مجرد و متأهل می‌پرسیم که طی یک‌سال گذشته روابط پرخطر داشته‌اند یا خیر. تفاوت‌های سیستم فیزیولوژیکی بدن خانم‌ها و آقایان در تعداد دفعات اهدای خون افراد در نظر گرفته شده است؛ همان‌طور که مسلمی توضیح می‌دهد: «به‌دلیل تفاوت‌های فیزیکی بدن، خانم‌ها حداکثر سه‌بار در ‌سال و آقایان حداکثر چهار بار در ‌سال می‌توانند خون اهدا کنند. اهدای خون آنها مثل هم است، اما از همه خانم‌ها تست هموگلوبین گرفته می‌شود و در صورتی که کم‌خونی نداشته باشند، می‌توانند خون اهدا کنند.»

تفاوت گروه‌هاي خون و اهمیت آگاهی از آن
از گیرنده عمومی تا دهنده عمومی

شهروند| شاید وقتی پروفسور کارل لندشتاینر، پزشک اتریشی سرگرم آزمایش روی گروه‌های خون بود، هرگز فکر نمی‌کرد که نتیجه پژوهش‌هایش چه نقش ارزشمندی در نجات زندگی انسان‌ها بازی خواهد کرد. کشف گروه‌های خون و امکان انتقال خون از فرد سالم به فرد بیمار که جایزه نوبل و عنوان پدر طب انتقال خون را برای  اين دانشمند به همراه داشت، منجر به نجات زندگی میلیون‌ها بیمار از طریق دریافت خون‌های اهدایی ‌شد. تفاوت گروه‌هاي خون مختلف به وجود يا وجود‌نداشتن پروتیين‌های ويژه‌ای به نام آنتي‌ژن كه در فارسي «پادزا» يا «پادگن» ناميده مي شوند، برمي‌گردد. پادگن يا آنتی‌ژن ماده‌اي است که می‌تواند بدن را برای ساخت پادتن تحريک کند. تقريبا تمامی موادی که به شکل آنتی‌ژن عمل می‌کنند، پروتیين‌های خارجی هستند که از راه عفونت، تزريق يا روش‌های ديگر وارد بدن می‌شوند. «پادتن» يا آنتی‌بادی ماده‌‌اي است که در پاسخ به تحريک يک آنتی‌ژن در بدن ساخته شده و با آن واکنش نشان می‌دهد.
آنتي‌ژن‌هاي گروه‌هاي خون بر سطح گلبول‌های قرمز قرار دارند و شامل ده‌ها نوع مي شوند. مهم‌ترين آنتي‌ژن‌هاي گروه‌هاي خوني، آنتي‌ژن‌هاي A و B هستند. برخی افراد آنتی‌ژن نوع A، برخی نوعB، برخی هر دو آنتی‌ژن A و B را دارا هستند و برخی نيز هیچ‌يك از اين آنتی‌ژن‌ها را ندارند كه به گروه خوني O معروف هستند. به اين ترتيب افراد مختلف در گروه‌های خون AB، B، A  و O قرار می‌گيرند. بايد توجه داشت كه حيوانات و انسان علاوه بر داشتن آنتی‌ژن‌های گروه‌های خون بر سطح خود، ممکن است واجد آنتی‌بادی بر علیه آنتی‌ژن‌های گروه خونی که خود فاقد آنها نیز هستند، ‌باشند. مثلا افرادی که گروه خونی آنها A است، در سرم خود آنتی‌بادی بر ضد آنتی‌ژن B دارند. همچنين افرادی که گروه خونی آنها B است، در سرم خود آنتی‌بادی بر ضد آنتی‌ژن A دارند. واجدان گروه خوني AB فاقد هرگونه آنتي‌بادي بوده و دارندگان گروه خوني O داراي آنتي‌بادي بر عليه آنتي‌ژن‌هاي A  و B هستند.
 سازگاری گروه‌های خون
گروه خونی A می‌تواند به گروه‌های AB و A خون اهدا کند و از گروه‌های A و O خون دریافت کند. گروه خونی B می‌تواند به گروه‌های AB و B خون اهدا کند و از گروه‌های B و O خون دریافت کند. گروه خونی AB تنها می‌تواند به گروه خونی AB خون اهدا کند، ولی از تمام گروه‌های خون می‌تواند خون دریافت کند. گروه خونی O به تمام گروه‌های خون می‌تواند خون اهدا کند، اما فقط می‌تواند از گروه خونی O خون دریافت کند. گويچه‌های سرخ گروه خونی O هيچ آنتی‌ژنی ندارند و دهنده عمومی محسوب مي‌شوند. بنابراين در مواقع اضطراری می‌توان خون گروه O را به هرگروه خونی ديگری تزريق کرد. در يک حادثه منجر به خونريزی شديد، زمان بسيار مهم است و گاه نبايد منتظر پيداکردن خون هم‌گروه ماند وگاهی چه بسا جايز نيست حتی برای تعيين گروه خونی مصدوم نيز وقت را تلف کرد. در اين‌گونه موارد، در دسترس‌بودن خون گروه O می‌تواند تنها راه نجات باشد. از طرفی ديگر، فردی با گروه خونی AB می‌تواند در مواقع اضطراری با خيالی آسوده از همه گروه‌های خون ديگر، خون دريافت کند (گيرنده عمومی)، زيرا پلاسمای گروه خونیAB بر ضد هيچ‌يک از گروه‌های خون ديگر آنتي‌بادي ندارد. با همه اينها، در شرايط عادی، تمامی خون‌هايی را که برای تزريق به کار می‌بريم، بايد با خون گيرنده آن، هم‌گروه باشد و علاوه بر آن آزمايش سازگاری (کراس مچ) نيز برای آنها انجام شده باشد.
چرا گروه خونی مهم است؟
اهميت گروه‌های خون زمانی مشخص می‌شود که فرد نياز به تزريق خون پيدا کند و مجبور شويم به او خون تزريق کنيم. در اين صورت اگر گويچه‌های سرخ‌دهنده، آنتی‌ژنی داشته باشد که در پلاسمای گيرنده، آنتي‌بادي ضد آن وجود داشته باشد، اين گويچه‌ها پس از تزريق، به سرعت به هم چسبيده و نابود می‌شوند و علاوه بر کارايی‌نداشتن، باعث ايجاد عوارض شديد يا حتی مرگ گيرنده خواهند شد. پس از ورود خون ناسازگار به رگ فرد گيرنده، آنتی‌بادی‌هاي موجود در خون فرد گیرنده به آنتی‌ژن‌های موجود در سطح گلبول‌های قرمز بیگانه (فرددهنده) متصل مي‌شوند. در اين حال روند تخريب گلبول‌هاي قرمز شروع شده و گلبول‌هاي قرمز پاره مي شوند. علایم اوليه تزريق خون ناسازگار شامل لرزش بدن، فلج، تشنج، انعقاد داخل عروقی، تب و پیدایش هموگلوبین در ادرار است. اقدامات فوري براي درمان واکنش‌های انتقال خون، شامل متوقف‌کردن انتقال خون و زیادکردن حجم ادرار با كمك داروهاي خاص است، چراکه تجمع هموگلوبین در کلیه ممکن است موجب اختلال عملكردي كليه و ازبين‌رفتن اين عضو مهم بدن شود. اگر اقدامات درماني فوري صورت نگيرد، ممكن است باعث مرگ هم بشود.

مصرف مایعات قبل و بعد از اهدای خون را فراموش نکنید
اهداکنندگان باید قبل از اهدای خون مایعات بیشتری مصرف کنند. بلافاصله بعد از اهدای خون، زمانی را برای نوشیدن و مصرف مواد قندی خوراکی بگذارید. معمولا در مراکز اهدای خون، محلی برای پذیرایی از افراد اهداکننده خون وجود دارد تا کمبود خون ازدست‌رفته خود را بلافاصله با مصرف انواع مایعات به دست آورند و جبران کنند. بلافاصله بعد از اهدای خون نایستید و به کار روزانه خود مشغول‌نشوید. برای مدتی به صورت خوابیده بمانید و بعد کمی بنشینید و به تدریج بایستید. ممکن است به دلیل کاهش مواد قندی و مایعات موجود در خون، احساس سرگیجه به شما دست دهد و نتوانید تعادل خود را حفظ کنید. اهداکنندگان تا دوساعت بعد از اهدای خون سیگار و قلیان نکشند و تا مدتی با دستی که خون از آن گرفته شده، کار سنگین نکنند.  سعی کنند کار آن روز خود را سبک‌تر کنند، زیرا انرژی برای مدت کمی کاهش پیدا می‌کند و ممکن است سریعا دچار خستگی شوند؛ برای مدت دو تا سه‌روز پس از اهدای خون، مقدار زیادی مایعات بنوشند تا خون از دست‌رفته‌شان جبران شود. اهدا‌کننده از پرداختن به هرگونه فعالیت بدنی شدید و بلندکردن اجسام سنگین، تا حدود ٥ساعت پس از اهدای خون پرهیز کند؛ حتی اگر احساس ضعف نمی‌کند، اقدام به فعالیت‌های جسمی سنگین نکند، زیرا ممکن است عواقب بدی در آینده داشته باشد.

دسته‌ها
تیتر یک هلال احمر

قرار به وقت مهربانی

جوانان هلال احمری پیشرو در کارهای داوطلبانه
جوانان هلال‌احمری که اصول انسانیت و بشردوستی را از سنین پایین فراگرفته‌اند، همیشه در صف اول کارهای خیر قرار می‌گیرند ‏و در تمام شرایطی که نیاز به حضور آنها باشد، ثابت قدم بوده و با تمام توان برای کمک به نیازمندان و کاهش آلام انسان‌ها تلاش ‏می‌کنند. بامداد اصل گفت: «جوانان هلال‌احمر باید در اهدای خون به منظور کمک به بیماران نیازمند به خون و فرآورده‌‏های آن پیشقدم باشند و پرچم اهدای خون را به دست بگیرند‎.» طرح ملی و هماهنگ اهدای خون «قرار مهربانی» با هدف توسعه ‏مشارکت جوانان در فعالیت‌های عام‌المنفعه و تحقق اهداف بشردوستانه جمعیت هلال‌احمر در حمایت از زندگی و سلامت انسان‏ها و ترویج فرهنگ نوع‌دوستی و پیشبرد اهداف سازمان انتقال خون برای تأمین خون و فرآورده‌های خونی سالم برنامه‌ریزی شده ‏و قرار است در روزهای آینده با حضور گرم اعضای جوان و نیکوکار سازمان جوانان در سراسر کشور اجرا شود‎. بامداد اصل با بیان ‏اینکه طبق اطلاعیه سازمان انتقال خون کشور هم اکنون و با فرارسیدن فصل سرما و افزایش برودت هوا و بارش برف و باران با ‏کاهش شدید سطح ذخایر خون و فرآورده‌های آن در همه گروه‌های خونی مواجه هستیم،‌ تأکید کرد: «با توجه به درخواست ‏سازمان انتقال خون، وقت آن است که جوانان وطن به‌ویژه اعضای سازمان جوانان جمعیت هلال‌احمر پرچم اهدای خون را از ‏دوش پدران‌شان برداشته و به دست گیرند و در شیوه‌های جدید تأمین خون و فرآورده‌های آن با سازمان انتقال خون بیشتر ‏همراه شوند‎.» بر همین اساس، سرپرست سازمان جوانان هلال‌احمر از تمامی جوانان نیکوکار  عضو در ۸۱۳ کانون «جوانان»، ۲۵۷ ‏کانون «طلاب»،‌ هزار و ۱۸۹ کانون «دانشجویی» و ۷۶۱ کانون «روستایی» سازمان جوانان در همه استان‌ها و شهرستان‌های ‏کشور دعوت می‌کند تا در نخستین زمان ممکن با مراجعه به نزدیک‌ترین پایگاه انتقال خون به محل کار یا زندگی خود مثل ‏گذشته با فداکاری و با صرف اندکی از وقت ارزشمندشان، سلامت و زندگی دوباره را به‌عنوان هدیه‌ای بی‌مثال به بیماران ‏نیازمند به خون و فرآورده‌های آن اهدا کنند.
تلاش جمعیت هلال‌احمر برای اشاعه فرهنگ اهدای خون سالم ‏
تأمین سلامت انسان‌ها یکی از برنامه‌های توصیه شده فدراسیون بین‌المللی جمعیت‌های ملی صلیب‌سرخ و هلال‌احمر است که ‏اهدای خون را به‌عنوان بخشی از خدمات اشتراک‌‌گذاری منابع انسانی، امکانات و ساختارهای توسعه‌ای و پشتیبانی و بهره‌گیری ‏از ظرفیت شبکه‌ای در سطح ملی به‌ویژه در مواقع بروز بحران‌‌های ملی و منطقه‌ای در دستورکار قرار داده است‎. ‎بد نیست اشاره ‏کنیم که چندی پیش روسای جمعیت هلال‌احمر و سازمان انتقال خون ایران با هدف توسعه و ترویج فرهنگ نوع‌دوستی، صلح، ‏ایثار و ارتقای سطح دانش و آگاهی جامعه در زمینه بهداشت و سلامت خون تفاهم‌نامه همکاری مشترک امضا کردند که در آن بر ‏توسعه و ترویج فرهنگ نوع‌دوستی و صلح و ایثار، ارتقای سطح دانش و آگاهی جامعه در زمینه بهداشت و سلامت خون، اشاعه ‏فرهنگ اهدای خون سالم و داوطلبانه و بدون چشمداشت و ارتقای سطح مشارکت‌های مردمی، توانمندسازی و توجه به سرمایه ‏انسانی و اجتماعی تأکید شده است‎. صرف‌نظر از تأثیر وضع آب و هوایی بر میزان اهدای خون در جامعه، در حوادث گوناگون ‏نظیر تصادفات رانندگی، سوختگی‌ها و عمل‌های جراحی و سایر بیماری‌ها نیز نیاز به خون وجود دارد و به گفته بامداد اصل ‏هدف سازمان جوانان هلال‌احمر از اجرای طرح ملی اهدای خون «قرار مهربانی» بسط و توسعه فرهنگ نوع‌دوستی و مهرورزی در ‏بین جوانان، نوجوانان و عموم مردم در کنار کوشش برای نهادینه کردن تأمین سلامت انسان‌ها، تلاش به منظور تسکین آلام بشری، ‏بسیج اهداکنندگان خون داوطلب و افزایش مشارکت اعضای سازمان جوانان در اهدای خون است.
سازمان جوانان هلال‌احمر پیش از این هم در حوزه کمک به تأمین سلامت انسان‌ها به‌ویژه در موضوع اهدای خون و توسعه ‏مشارکت جوانان در این کار خیر فعال بوده است؛ به‌طوری که محمدرضا منصوریان، معاون دانشجویی و جوانان سازمان جوانان ‏هلال‌احمر درباره همکاری‌های مشترک با سازمان انتقال خون گفت: «براساس تفاهم‌نامه‌ای که‌سال ١٣٨٠ با سازمان انتقال خون ‏به امضا رسید، سازمان جوانان فعالیت‌های خود را به صورت رسمی در این حوزه آغاز کرد، هر چند پیش از آن نیز سازمان جوانان ‏در بحث انتقال خون مشارکت داشت.» به گفته منصوریان جوانان داوطلب در این سازمان در مناسبت‌های مختلف مانند هفته ‏هلال، سالروز تأسیس سازمان انتقال خون، سالروز تأسیس سازمان جوانان، بازگشایی دانشگاه‌ها و ماه رمضان، بنابر فراخوان ‏سازمان برای تأمین خون سالم، با سازمان انتقال خون همکاری می‌کنند و این کار هرساله با حضور حدود ٥‌هزار نفر انجام می‌شود. ‏او درباره فعالیت کانون‌ها در طرح انتقال خون گفت:  «با توجه به آنکه رده سنی که می‌تواند در این طرح شرکت داشته ‏باشد، بالای ١٨‌سال است، بنابراین این کار را کانون‌های طلاب، کانون دانشجویی و جوانان انجام می‌دهند.»  ‏

مسئول کلینیک اهدای خون صدر به «شهروند» خبر داد: افزایش میزان اهدای خون به ١٠٠ کیسه در یک شیفت کاری
داوطلبان خونگیر هلال‌احمر سنگ تمام گذاشته‌اند 

مرکز جامع انتقال خون صدر مرکزی است که استارت کارش را ١٧ تیرماه امسال زده است؛ همه کارشناسان مسئول خونگیری این مرکز داوطلبان هلال‌احمر هستند؛ این مرکز براساس تفاهم‌نامه سازمان انتقال خون و سازمان داوطلبان هلال‌احمر شکل گرفته و  یکی از اهدافش تبدیل داوطلبان و جوانان هلال‌احمر از اهداکنندگان معمولی به اهداکنندگان مستمر است. براساس این تفاهم‌نامه داوطلبان هلال‌احمر دوره‌های آموزشی خونگیری، مراقبت و سلامت خون را زیر نظر سازمان انتقال خون گذرانده و در این مرکز مشغول به فعالیت شده‌اند. مرکز جامع اهدا نخستین مرکزی است که اغلب کارکنان آن را داوطلبان هلال‌احمر تشکیل می‌دهند. زهرا نادریان، مسئول کلینیک اهدای خون صدر از نحوه راه‌اندازی این مرکز به «شهروند» می‌گوید:  «از تیرماه امسال در پایگاه انتقال خون صدر مستقر شدیم و  داوطلبانی که شرایط مورد نظر سازمان انتقال خون را داشتند، گروه‌بندی کردیم. آنها داوطلبان رشته‌های پزشکی و پیراپزشکی شامل علوم‌آزمایشگاهی، پرستاری و مامایی بودند. پس از دسته‌بندی، در مرکز سازمان انتقال خون آموزش‌های لازم را گذراندند، از آنها آزمون گرفته شد و افرادی که تأیید شدند، در این مرکز شروع به کار داوطلبانه در کارگاه خونگیری کردند.»
نادریان درباره اینکه این روزها ذخایر خونی با کاهش شدید و نگران‌کننده مواجه شده است به فراخوان‌های سازمان انتقال خون اشاره می‌کند و می‌گوید: «به همین دلیل نامه‌هایی به استانداری‌ها و فرمانداری‌ها با این مضمون زده شده است تا مردم را به اهدای خون در این روزها تشویق کنند و واقعا این فراخوان تأثیر زیادی داشته است؛ به‌طوری که تعداد اهداکننده‌ها در این روزها بسیار زیاد و تقریبا دو برابر شده است. برای مثال تعداد کیسه خون دریافت‌شده در دو روز گذشته این مرکز اهدای خون، به ١٠٠ کیسه خون در یک شیفت (از هشت صبح تا ٣ بعدازظهر) رسیده است که میزان بسیار قابل توجهی برای ماست؛ در این بین نباید از تلاش داوطلبان هلال‌احمر که وظیفه خونگیری را برعهده دارند، غافل شویم. بچه‌های پایگاه صدر در این روزها واقعا سنگ تمام گذاشته و خیلی بیشتر از یک کارمند برای این وظیفه انسانی تلاش کرده‌اند.»   این مرکز با هدف ترویج کار داوطلبانه در حوزه اهدای خون راه‌اندازی شده و به‌طور ثابت در هر روز حداقل سه نفر از داوطلبان در مرکز حضور دارند. مرکز اهدای خون صدر به صورت پایلوت در تهران فعالیت می‌کند اما به گفته نادریان قرار است در دیگر استان‌ها هم شاهد همکاری داوطلبان هلال‌احمر با سازمان انتقال خون باشیم. او درمورد استقبال داوطلبان از فعالیت در این مرکز  توضیح می‌دهد: «استقبال داوطلبان در این ماه‌ها بسیار خوب بوده، خصوصا از رشته‌های پزشکی تعداد بیشتری در این طرح شرکت کردند که دور از انتظار ما بود و توقع داشتیم دانش‌آموخته‌های علوم آزمایشگاهی حضور فعال‌تری داشته باشند. افرادی که در این مرکز مشغول هستند برخی از قبل داوطلب هلال‌احمر بودند؛ اما برخی دیگر فعالیت داوطلبانه خود را از این مرکز شروع کردند و همچنین علاوه بر آنکه در امر خونگیری مشغولند، در بعضی از مناسبت‌ها نیز خودشان جزو افراد اهدا‌کننده هستند.»